II FSK 3439/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA del. Alina Rzepecka, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt I SAB/Kr 7/14 w sprawie ze skargi M. B. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi. 1.1. Wyrokiem z 26 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie o sygn. akt I SAB/Kr 7/14, oddalił skargę M. B. – nazywanej dalej "Skarżącą", na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. 1.2. Stan sprawy Sąd pierwszej instancji przedstawił następująco. W piśmie z 3 stycznia 2013 r. Skarżąca przedstawiła Naczelnikowi Urzędu Skarbowego zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o którym jest mowa w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", czyli zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego. Działając na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy [...] (wierzyciela) o wyrażenie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. W postanowieniu z 31 stycznia 2013 r. wierzyciel przedstawił swoje stanowisko. Postanowieniem z 17 kwietnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela. Kierując się stanowiskiem Burmistrza Miasta, postanowieniem z 10 czerwca 2013 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zarzuty przedstawione przez Skarżącą za niezasadne. Następnie postanowieniem z 29 lipca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, organ egzekucyjny powinien zwrócić się do wierzyciela o uzupełnienie stanowiska, ponieważ we wspomnianym postanowieniu nie wypowiedział się on w sprawie nieistnienia obowiązku podatkowego. Realizując wytyczne sformułowane przez Dyrektora Izby Skarbowej, w piśmie z 6 sierpnia 2013 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do wierzyciela o wyrażenie swojego stanowiska w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku podatkowego. W piśmie z 13 sierpnia Burmistrz Miasta poinformował organ egzekucyjny, że swoje stanowisko zawarł już w postanowieniu z 31 stycznia 2013 r. Z ustaleń Naczelnika Urzędu Skarbowego wynikało, że Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 17 kwietnia 2013 r. Następnie organ ustalił, że postanowienie to zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 29 listopada 2013 r. (sygn. akt II SA/Kr 911/13). 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. W skardze na bezczynności Naczelnika Urzędu Skarbowego, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Skarżąca wskazała, że organ pozostaje w bezczynności od 29 lipca 2013 r. Zdaniem Skarżącej, załatwienie sprawy nie jest zależne od zakończenia innych postępowań, w szczególności postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pod sygnaturą II SA/Kr 911/13. 2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". 3.2. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Naczelnik Urzędu Skarbowego nie pozostawał w bezczynności po wydaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia z 29 lipca 2013 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że 6 sierpnia 2013 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o uzupełnienie swojego stanowiska. W odpowiedzi uzyskał informację, że stanowisko to zostało już zawarte w postanowieniu Burmistrza Miasta z 31 stycznia 2013 r. Biorąc pod uwagę dalszy przebieg postępowania w sprawie tego postępowania, nie można przypisać Naczelnikowi Urzędu Skarbowego bezczynności. Nie może on bowiem ponosić odpowiedzialności za czynności podejmowane przez wierzyciela. Pamiętać przy tym należy, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., w przypadku zgłoszenia zarzutu wymienionego w art. 33 § 1 pkt 1 tej ustawy, warunkiem jego rozpoznania jest uzyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela. Skoro zatem organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela – wbrew temu co wywodzi Skarżąca – decydujące znaczenia dla załatwienia sprawy miał wynik postępowania prowadzonego przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 911/13). W konsekwencji powyższego nie było podstaw do stwierdzenia, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadząc postępowanie egzekucyjne, naruszył art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) – powoływanej dalej jako "k.p.a.". 4. Skarga kasacyjna. 4.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik Skarżącej podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 149 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 tej ustawy poprzez oddalenie skargi, chociaż w sprawie zachodziła bezczynność organu w rozumieniu art. 35 k.p.a. 4.2. Pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, jak również zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 4.3. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. 5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Konfrontacja podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu oraz przedstawionej na jego poparcie argumentacji z pisemnymi motywami zaskarżonego wyroku oraz aktami sprawy nie potwierdza jego trafności. Badając zasadność skargi kasacyjnej należy zwrócić uwagę na rozbieżność pomiędzy jej treścią a treścią samej skargi, co do momentu powstania bezczynności. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżąca wskazuje, że bezczynność organu trwa od 29 lipca 2013 r. – czyli daty wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia zobowiązującego Naczelnika Urzędu Kontroli Skarbowej do podjęcia działań mających na celu ustalenie, jakie jest stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów. Natomiast w skardze kasacyjnej pełnomocnik strony przesuwa ten termin, wiążąc go z wydaniem 29 listopada 2013 r. wyroku, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie stanowiska wierzyciela. Jego zdaniem, "wbrew treści uzasadnienia skarżonego wyroku Organ nie podjął wszelkich niezbędnych czynności do załatwienia sprawy. Powinien bowiem po uzyskaniu informacji na temat wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ponownie zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w związku ze zmianą stanu faktycznego" (s. 3 skargi kasacyjnej). Dalej pełnomocnik Skarżącej wywodzi, że "nieprawidłowe jest zachowanie się w tej sytuacji Organu, który uznał za wystarczające zwrócenie się do wierzyciela i uzyskanie odpowiedzi, gdy jednak po wyroku WSA w Krakowie z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 911/13 stałą się nieaktualna, nie uznał za stosowne zwrócić się ponownie do wierzyciela celem wyrażenia stanowiska" (s. 3 skargi kasacyjnej). 5.3. W przypadku pierwszej z dat, od której należałoby liczyć bezczynność organu, Sąd pierwszej instancji trafnie zwrócił uwagę, że Naczelnik Urzędu Skarbowego po wydaniu postanowienia przez Dyrektora Izby Skarbowej podjął działania niezbędne do załatwienia sprawy. W piśmie z 6 sierpnia 2013 r. spytał się bowiem wierzyciela, jakie jest jego stanowisko w przedmiocie nieistnienia zobowiązania. Innymi słowy twierdzenia Skarżącej nie znalazły potwierdzenia w aktach sprawy. Co więcej, wynika z nich, że po uzyskaniu odpowiedzi od wierzyciela pracownik organu egzekucyjnego podjął 10 września 2013 r. czynności w trakcie których ustalił, że Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Następnie 28 października 2013 r. pracownik organu ustalił, że skarga nie została jeszcze rozpoznana przez sąd administracyjny (k. 26 akt administracyjnych). W tym zakresie pełnomocnik Skarżącej nie podjął jednak polemiki z oceną Sądu 5.4. Podobny błąd – polegający na nie dostrzeżeniu czynności podejmowanych przez organ – można zauważyć również w wywodzie zaprezentowanym w skardze kasacyjnej. Z notatki służbowej sporządzonej 4 grudnia 2013 r. wynika bowiem, że organ egzekucyjny ustalił, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało uchylone (s. 26 akt administracyjnych). Następnie pismem z 23 stycznia 2014 r. organ zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z pytaniem, jaki jest stan sprawy w związku z wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyroku, i czy wierzyciel zajął już stanowisko. W odpowiedzi na wspomniane pismo 4 lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powiadomiło organ egzekucyjny, że wyrok nie jest jeszcze prawomocny, a akta sprawy znajdują się wciąż w sądzie administracyjnym. Stąd też organ odwoławczy nie rozpatrzył ponownie zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta z 31 stycznia 2013 r. (k. 34 i 35 akt administracyjnych). Pamiętać przy tym należy, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. Jeżeli zatem dłużnik zgłosi zarzut nieistnienia zobowiązania, obowiązkiem organu egzekucyjnego jest zwrócenie się do wierzyciela o wyrażenie stanowiska, nie jest on natomiast uprawniony do samodzielnego prowadzenia w tym przedmiocie postępowania wyjaśniającego. Natomiast odstąpienie przez organ egzekucyjny, który nie jest jednocześnie wierzycielem, od wymogu uzyskania odpowiedzi może mieć istotny wpływ na wynik postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 1413/10), Nie można zatem zgodzić się z pełnomocnikiem Skarżącej, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, czym miałby naruszyć art. 35 § 1 k.p.a. Tym bardziej, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje żadnych instrumentów, za pomocą których organ egzekucyjny mógłby skutecznie domagać się od wierzyciela zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonych przez dłużnika zarzutów. Możliwościami takimi dysponuje natomiast dłużnik, który w przypadku niezałatwienia sprawy w przewidzianym terminie, zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., może wnieść zażalenie albo wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa. Następnie, po wyczerpaniu tego trybu, może on wnieść skierowaną do sądu administracyjnego skargę na bezczynność. 5.6. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.