II SA/Bk 554/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2022 r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., odmówił A. K. przyznania pomocy w formie zasiłku stałego. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było przekroczenie kryterium dochodowego. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. K. Nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu, obszernie opisując swoją trudną sytuację życiową, zdrowotną i finansową. Odwołujący się stwierdził, że aby ratować życie musi wykupić leki, których koszt miesięczny wynosi 250 zł. Wyjaśnił, że po spłaceniu raty pożyczki i składki ubezpieczenia na życie pozostaje mu 600 zł miesięcznie. Poza tym musi stosować dietę śródziemnomorską i kupować dużo warzyw, a jej koszt miesięcznie wynosi ponad 2 tys. zł. Poinformował, że nie może wykupić leków, bo przy takiej drożyźnie nie wystarcza mu środków na życie i to skromne. W związku z tym wniósł o przyznanie zasiłku stałego w wysokości 1.500 zł miesięcznie, aby mógł leczyć się, a także wynająć pokój za 400 - 500 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] lipca 2022 r. nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zasiłek stały jest świadczeniem o charakterze związanym, tj. aby go otrzymać należy spełnić wszystkie przesłanki zawarte w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jak wynika z akt sprawy wnioskodawca co prawda jest osobą samotnie gospodarującą i ma 74 lata, a więc jest osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu wieku, ale posiada stałe źródło utrzymania w postaci emerytury. Wysokość tego dochodu po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o pomoc, tj. z kwietnia 2022 r. wyniosła 1.218,44 zł, a więc doszło do przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 776,00 zł. W tych okolicznościach organ odwoławczy zaakceptował stanowisko, że stronie zasiłek stały nie przysługuje, bowiem nie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu wyjaśniono, że wysokość zasiłku stałego podlega ustawowym ograniczeniem. Według art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 719,00 zł i nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. W takiej sytuacji, nawet gdyby wnioskodawca spełniał wszystkie przesłanki wskazane w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy to niemożliwym byłoby mu przyznanie wnioskowanej kwoty 1.500 zł zasiłku stałego. Wskazane w odwołaniu okoliczności trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej, mieszkaniowej jak też finansowej nie miały wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ tylko spełnienie wszystkich warunków z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy łącznie, uprawniałoby do wnioskowanego świadczenia. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł A. K. i podobnie jak w odwołaniu, podniósł szereg okoliczności ze swojego życia oraz wyraził niezadowolenie z pracy organów pomocowych. Podniósł, że zaciągnął pożyczkę dla ratowania życia i teraz zmuszony jest do płacenia rat w wysokości 305 zł miesięcznie, oraz miesięcznych składek z tytułu ubezpieczenia na życie w wysokości 60 zł. Nadto w celu ratowania swojego życia musi stosować dietę śródziemnomorską, której koszt szacowany jest przez specjalistów od 2.600 zł do 3.500 zł. Dodatkowo musi wykupić lekarstwa, których koszt miesięczny stanowi kwotę około 250 zł. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej dokonuje oceny tej działalności pod kątem zgodności z prawem, w tym przypadku - oceny powodów odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Nie zastępuje organu administracji publicznej i nie przejmuje jego kompetencji do końcowego załatwienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia. Sprawa, której przedmiot związany jest z działalnością określonego organu administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy do tego organu. Stąd też wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia przez sąd nie mógł być uwzględniony. Podstawą prawną przyznania zasiłku stałego są przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się i integracji ze środowiskiem. Przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, stanowi że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Aby otrzymać zasiłek stały powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Jeśli tak się stanie, organ nie ma podstaw do wydania decyzji odmownej, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku stałego ma charakter związany. W przypadku niespełnienia chociaż jednej z powyższych przesłanek – zasiłek nie przysługuje. Z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest niezdolny do pracy z powodu wieku. Wysokość jego dochodu po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o pomoc, tj. z kwietnia 2022 r. wyniosła 1.218,44 zł. Zdaniem sądu zasadnie organy uznały, że skarżący spełnia warunek niezdolności do pracy, jednak nie spełnia warunku niskiej dochodowości. Ustalenia organu wskazujące na to, że stanowiący kwotę 1.218,44 zł miesięczny dochód skarżącego znacznie przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej zasługują na aprobatę. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł. Przy czym zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że w każdym przypadku, gdy kryterium dochodowe warunkujące prawo do świadczeń z pomocy społecznej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy zostaje przekroczone, niezależnie o jaką kwotę i niezależnie od zaistniałych trudności życiowych, organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany jest odmówić przyznania zasiłku stałego. Zdaniem sądu także jakakolwiek spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie mieści się w celach pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 2 i 4 ustawy, celem pomocy społecznej nie jest pokrywanie zobowiązań cywilnoprawnych. Zobowiązania wobec wierzycieli nie pomniejszają dochodu wyliczonego na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Tym samym nie było podstaw, aby przy obliczaniu dochodu skarżącego brać pod uwagę kwotę emerytury jaka pozostaje do wypłaty po potrąceniu raty pożyczki i składki na ubezpieczenie. Ustalenia organu odnośnie wysokości osiąganego dochodu nie były kwestionowane przez skarżącego. Nie mogły także odnieść zamierzonego skutku argumenty skarżącego, które związane są z weryfikacją zaskarżonej decyzji w kontekście jego sytuacji materialnej i zdrowotnej, czego domagał się w skardze skarżący. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Nie mogą zatem rozstrzygać spraw w oparciu o zasady współżycia społecznego ani zasady słuszności. Z tego względu argumenty niewątpliwie istotne z punktu widzenia skarżącego nie mogą implikować odmiennej oceny legalności zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest uchybień, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).