II OSK 637/16
Sądy administracyjne2017-12-19
Sygnatura
II OSK 637/16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
2017-12-19
Rodzaj
Wyrok NSA
Sędziowie
Marcin KamińskiMarzenna Linska - WawrzonPaweł Miładowski
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
Treść orzeczenia
SENTENCJA
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Marcin Kamiński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 186/15 w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 października 2015 r., w sprawie o sygn. II SA/Lu 186/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. Z. wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku E. M. i wniosku T. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] września 2014 r., znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin przez Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Lublin z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...], w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Centrum Handlowego wraz z przyległym układem komunikacyjnym i towarzyszącą infrastrukturą techniczną przy al. [...], ul. [...] i ul. [...] oraz przebudowie i budowie zewnętrznego układu komunikacyjnego przy al. [...] w [...], utrzymało w mocy tę decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że w dniu 25 listopada 2013 r. wpłynął do niego wniosek T. Z. o stwierdzenie nieważności opisanej decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. W złożonym wniosku T. Z. podniosła, iż przedsięwzięcie zostało rozdzielone z przedsięwzięciem polegającym na budowie dróg ul. [...] i ul. [...], a oba te przedsięwzięcia, w opinii wnioskodawczyni, pozostają w powiązaniu technologicznym, zatem ich ocena oddziaływania powinna być przeprowadzona łącznie. Ponadto wskazała ona na naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez oparcie ustaleń organu pierwszej instancji na raporcie oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, który to raport zawiera istotne braki w zakresie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Po rozpoznaniu tego wniosku, Kolegium wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] września 2014 r. odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, podnosząc, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Kolegium szczegółowo przedstawiło charakterystykę inwestycji, której dotyczyła decyzja określająca środowiskowe uwarunkowania i oceniło, że treść tej decyzji nie budzi zastrzeżeń co do zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, a zwłaszcza z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ustawy oraz wymagań ochrony środowiska, w tym dotyczących dopuszczalnych poziomów hałasu. Zdaniem organu, na podstawie analiz przeprowadzonych w raporcie, zasadnie określono w kwestionowanej decyzji oddziaływania i potencjalne zagrożenia środowiska związane z realizacją i eksploatacją przedsięwzięcia. W celu minimalizacji oddziaływań przyjęto rozwiązania chroniące środowisko. Dokonana w raporcie analiza uwzględnia różne składniki lokalnego ekosystemu, w tym jego komponenty znajdujące się w bezpośrednim i pośrednim sąsiedztwie. Z analizy tej wynika, że przedsięwzięcie nie wpłynie negatywnie i nie doprowadzi do degradacji otaczających je elementów środowiska. W odniesieniu do planowanej inwestycji, jak wskazało Kolegium, nie stwierdzono w decyzji środowiskowej konieczności przeprowadzenia powtórnej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa środowiskowa), gdyż zebrane w toku postępowania dowody wykazały jednoznacznie brak negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko.
Nadto Kolegium nie podzieliło stanowiska strony co do tego, że o wadliwości decyzji organu pierwszej instancji świadczy brak łącznej oceny przedsięwzięcia polegającego na budowie centrum handlowego oraz przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi gminnej nr [...] - ul. [...] w [...] na odcinku od al. [...] do skrzyżowania z ul. [...] i budowie drogi gminnej oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...] (na odcinku od skrzyżowania z ul. [...] do projektowanego ronda oraz pętli autobusowej). Zdaniem Kolegium, budowa projektowanych dróg publicznych jest powiązana jedynie komunikacyjnie z planowanym Centrum Handlowym [...], jednakże planowane inwestycje są przedsięwzięciami o różnym charakterze. Niezależnie od tego, jak podniósł organ, w trakcie postępowania prowadzącego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie opisanego Centrum Handlowego zostały uwzględnione oddziaływania skumulowane dla obu inwestycji, a także wzięto pod uwagę prognozę ruchu uwzględniającą aktywizację pobliskich terenów [...] - aktywności gospodarczej. W związku z tym kompleksowo przeanalizowano oddziaływania z planowanych inwestycji, a stanowisko uczestników postępowania może wynikać przypuszczalnie z niedokładnego zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym dotyczącym obu przedsięwzięć. W ocenie organu, wnioskodawczyni zupełnie pomija fakt, iż przy dokonywaniu oceny oddziaływania na środowisko bierze się pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie jego sporządzenia, nie dokonuje się zatem dywagacji o charakterze przypuszczeń odnośnie faktów i okoliczności, które mogą lub nie muszą wystąpić w przyszłości. Materiał dowodowy zawierać musi prognozy, ale jedynie przy uwzględnieniu zasady przezorności i ochrony środowiska. Wiadomym jest, iż zarówno autor raportu, jak i organ prowadzący postępowanie nie są w stanie przewidzieć wszystkich następstw danego przedsięwzięcia, a jedynie koncentrują się na skutkach przewidywalnych z punktu widzenia aktualnego stanu wiedzy.
Kolegium podkreśliło również, że w kwestionowanej decyzji, mając na uwadze uwarunkowania przedsięwzięcia oraz obowiązujące przepisy, określono warunki wykonania inwestycji na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia oraz rozwiązania chroniące środowisko, które muszą być uwzględnione w dalszej części procesu inwestycyjnego na etapie wydawania pozwolenia na budowę. Spełnienie wymogów określonych w decyzji zapewni dotrzymanie obowiązujących standardów i przepisów w zakresie ochrony środowiska. W szczególności na podstawie analiz przeprowadzonych w raporcie określono oddziaływania i potencjalne zagrożenia środowiska związane z realizacją i eksploatacją przedsięwzięcia. W celu minimalizacji oddziaływań przyjęto rozwiązania chroniące środowisko.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tą decyzją Kolegium E. M. zarzuciła organowi pominięcie, że kwestionowana decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., z powodu niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Odwołująca się T. Z. zarzuciła natomiast Kolegium niedostrzeżenie rażącego naruszenia prawa w opisanej decyzji środowiskowej wynikającego z niedokonania należytej oceny możliwości wystąpienia oddziaływań skumulowanych, uniemożliwienia społeczeństwu udziału w postępowaniu, pominięcia w decyzji części inwestycji polegającej na budowie dróg dojazdowych do planowanego centrum handlowego. Zdaniem T. Z., wadliwe było również uzasadnienie decyzji Kolegium, albowiem przytoczono w nim wprost fragmenty uzasadnień innych decyzji administracyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało złożone wnioski za niezasadne i utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2015 r. Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w tej decyzji, podkreślając, że organ pierwszej instancji zastosował właściwe przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (rozporządzenie). Organ ten prawidłowego określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Centrum Handlowego wraz z przyległym układem komunikacyjnym i towarzyszącą infrastrukturą techniczną przy al. [...], ul. [...] i ul. [...] oraz przebudowie i budowie zewnętrznego układu komunikacyjnego przy al. [...] w [...]. W ocenie Kolegium, nie zachodzą zatem żadne przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów stron Kolegium podniosło, że chybione są zarzuty rażącego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez organ pierwszej instancji, który zebrał wystarczający materiał dowodowy, rozpatrzył ten materiał i wyjaśnił sprawę na tyle, że możliwe było wydanie w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Podobnie nietrafny jest zarzut naruszenia art. 71 ust. 2 ustawy środowiskowej, skoro inwestor uzyskał środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia w postaci decyzji, której stwierdzenia nieważności domagają się wnioskodawcy. Zdaniem organu, niezasadny jest też zarzut naruszenia cytowanego wyżej art. 59 ust. 1 powołanej ustawy, skoro w sprawie sporządzono raport o oddziaływaniu planowanej inwestycji na środowisko. Bezzasadny jest zarzut rażącego naruszenia, art. 3 ust. 13 omawianej ustawy, gdyż budowa Centrum Handlowego wraz z przyległym układem komunikacyjnym i towarzyszącą infrastrukturą techniczną przy al. [...], ul. [...] i ul. [...] oraz przebudowie i budowie zewnętrznego układu komunikacyjnego przy al. [...] w [...], nie jest przedsięwzięciem powiązanym technologicznie z budową dróg publicznych, tj. ul. [...] i ul. [...]. Jakkolwiek Centrum, jak i jego klienci będą korzystać z tych dróg publicznych, należy dodać, że z dróg tych będą korzystać także inne podmioty. Do innych celów bowiem służy centrum handlowe, a do innych przeznaczone są drogi publiczne. W ocenie organu, chybiony jest nadto zarzut naruszenia art. 11a ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, skoro decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczy budowy Centrum Handlowego, a nie dotyczy budowy drogi, co jest przedmiotem odrębnej inwestycji. Ponadto, jak podniósł organ nadzorczy, przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium fragmentu uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji z innej sprawy, nie jest naruszeniem prawa, tym bardziej naruszeniem rażącym. Kolegium nie znalazło podstaw do stwierdzenia, że zostało naruszone prawo unijne, zwłaszcza, że T. Z. nie wskazała, jaki przepis prawa unijnego miałby być naruszony.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniosła T. Z., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kolegium z dnia [...] września 2014 r. Decyzji tej skarżąca zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 in fine w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 71 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w związku z § 3 ust. 1 pkt 54 lit. b), pkt 56 lit. b) i pkt 60 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wskutek pominięcia, że budowa przedmiotowej inwestycji winna być objęta jedną decyzją środowiskową wraz z budową ul. [...] i ul. [...]. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że fakt powiązania technologicznego obu wskazanych wyżej inwestycji został pominięty przez organ pierwszej instancji, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności kwestionowanej decyzji. Zdaniem skarżącej cele obydwu przedsięwzięć są w znacznym zakresie zbieżne, występuje między nimi powiązanie komunikacyjne i technologiczne, a fakt, iż istnieją różnice w technologii realizacji tych inwestycji nie świadczy o zasadności stanowiska Kolegium w tym zakresie. W ocenie skarżącej organ nadzorczy przeprowadził proces weryfikacji powiązania technologicznego pomiędzy analizowanymi przedsięwzięciami w sposób arbitralny. W konsekwencji tych uchybień, nie przeprowadzono należytej analizy wszystkich oddziaływań skumulowanych obydwu przedsięwzięć w zakresie określonym w art. art. 62, 63 i 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 27 października 2015 r. (sygn. akt II SA/Lu 186/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.
W ocenie Sądu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie oceniło w sposób należyty, to jest zgodnie z art. art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., że kwestionowana decyzja organu pierwszej instancji nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą powodującą stwierdzenie nieważności tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na swój nadzwyczajny charakter, nie może był traktowane na równi z postępowaniem odwoławczym, wszczętym na skutek złożenia przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Oznacza to zatem, że obowiązek organu nadzorczego dotyczący rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ograniczony jest w tym postępowaniu do zbadania, czy zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 K.p.a.
Sąd podał, że w rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że planowane przedsięwzięcie polega na budowie Centrum Handlowego wraz z przyległym układem komunikacyjnym i towarzyszącą infrastrukturą techniczną przy al. [...], ul. [...] i ul. [...] oraz przebudowie i budowie zewnętrznego układu komunikacyjnego przy al. [...] w [...]. Teren objęty przedmiotową inwestycją zlokalizowany jest w północnej części miasta Lublin i swoim zasięgiem obejmie działki nr: [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...] obręb [...] - [...]. Ponadto w zakres inwestycji wejdą działki zajęte pod zewnętrzny układ drogowy: nr [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]. Projektowana inwestycja będzie złożona z trzech fragmentów funkcjonalnych tworzących jedną całość, w tym: Galeria handlowa - trzykondygnacyjna, o 2 kondygnacjach nadziemnych i częściowo 1 kondygnacji technicznej podziemnej (występującej pod częścią galerii); w przeważającej mierze będzie to konstrukcja żelbetowa szkieletowa - prefabrykowana, częściowo monolityczna; Hipermarket - o jednej kondygnacji nadziemnej - konstrukcja żelbetowa szkieletowa, dach stalowy; Sklep [...] - trzykondygnacyjny.
Jak wynika z akt, obszar przedmiotowej inwestycji stanowi rozległy fragment otwartego krajobrazu z dużym udziałem terenów zurbanizowanych. Głównym elementem zagospodarowania przestrzeni jest droga krajowa nr [...] relacji [...] - [...]. Oprócz terenów zurbanizowanych, znaczną część opisywanego obszaru stanowią nieużytki porolne w różnym stadium sukcesji. Zajmują one centralną, przeważającą część terenu planowanej inwestycji. W większości zachowany jest tu nadal otwarty charakter krajobrazu, z dominacją roślinności niskiej.
W ocenie Sądu, poza sporem jest również, że działka nr [...], część działki nr [...], część działki nr [...] oraz część działki nr [...] nie są objęte unormowaniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pozostała część terenu inwestycji objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Lublin zatwierdzonego uchwałą Nr 166/XI/2011 Rady Miasta Lublin z dnia 30 czerwca 2011 r. Obszar inwestycji oznaczony jest symbolem [...] z podstawowym przeznaczeniem terenu pod realizację obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2. W planie jako przeznaczenie równoważne przewiduje się realizację obiektów usługowych komercyjnych i użyteczności publicznej, parkingów i garaży wielostanowiskowych obsługujących obiekty handlowe i usługowe. Ponadto na terenie objętym inwestycją dopuszcza się lokalizację: sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, w tym sieci i urządzeń telekomunikacyjnych, dróg wewnętrznych, zbiornika retencyjnego wód opadowych i roztopowych z terenu [...], wolnostojących nośników informacji wizualnej, terenów zieleni urządzonej.
Sąd zwrócił uwagę, że jak wskazało Kolegium, teren budowy estakady położony jest w obszarze oznaczonym symbolem [...] - teren dróg wewnętrznych i zieleni urządzonej. Tereny przylegające do obszaru przeznaczonego pod inwestycję od strony północnej znajdują się w obrębie gminy [...]. Jest to obszar określony, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy [...], jako teren upraw polowych. Obszar ten jest obecnie zadrzewiony, a wbrew twierdzeniom skarżących nie stanowi obszaru leśnego, podlegającego jakiejkolwiek ochronie przyrodniczej. Niewielki obszar sąsiadujący bezpośrednio z terenem inwestycji od strony północno - wschodniej stanowi obszar [...] - teren zabudowy usługowej. Znajdują się tu obiekty kubaturowe, obecnie niezagospodarowane. Tereny przylegające do obszaru inwestycji od strony wschodniej - za al. [...] tylko częściowo objęte są zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przeznaczone są m.in. pod zabudowę usługową z dopuszczeniem zabudowy mieszkaniowej. Obszar znajdujący się po wschodniej stronie al. [...] w okolicach skrzyżowania z ul. [...] określony jest jako obszar [...] - przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Na terenie tym znajduje się komis samochodowy oraz jeden budynek mieszkalny - w odległości ok. 35 m od al. [...]. Na południowy wschód od obszaru przeznaczonego pod inwestycję, w obrębie terenu [...] znajduje się kilka budynków mieszkalnych w odległości 90 m i większej od obszaru planowanej inwestycji. Obszar u zbiegu ul. [...] oraz al. [...] stanowi teren określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako obszar [...] - urządzeń komunikacji samochodowej. Na tym obszarze znajdują się obiekty salonów samochodowych oraz towarzyszącej im infrastruktury. Dalej w kierunku zachodnim znajduje się obszar nieobjęty zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, znajdują się tu dwa budynki mieszkalne jednorodzinne, oddalone od terenu inwestycji o ok. 55 m i 85 m oraz jeden budynek mieszkalny jednorodzinny z zabudową usługową (zakład kamieniarski) w odległości ok. 30 m od terenu inwestycji. W kierunku zachodnim znajduje się obszar oznaczony w miejscowym planie jako [...] - tereny aktywności gospodarczej na działkach wydzielonych z dopuszczeniem funkcji mieszkaniowej. Usytuowany jest tu jeden budynek mieszkalny jednorodzinny w odległości około 40 m od terenu inwestycji. Dalej w kierunku zachodnim, po południowo - zachodniej stronie obszaru inwestycji położony jest obszar [...] - teren aktywności gospodarczej. Znajduje się na nim budynek mieszkalny w odległości około 70 m od terenu inwestycji. Po zachodniej stronie obszaru planowanego pod inwestycję rozciąga się obszar określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako [...] - teren upraw polowych z zakazem lokalizacji nowej zabudowy mieszkaniowej i gospodarczej poza granicami istniejących działek siedliskowych. W środkowej części tego terenu w stosunku do obszaru inwestycji znajduje się obszar [...] - teren pracowniczych ogrodów działkowych. Obiekty kubaturowe położone w obszarze planowanym pod inwestycję stanowią pustostany przeznaczone do rozbiórki. W otoczeniu planowanej inwestycji brak jest obiektów oraz terenów przeznaczonych lub zagospodarowanych na potrzeby szpitali lub domów opieki społecznej, obszarów i obiektów związanych ze stałym przebywaniem dzieci i młodzieży, obszarów i obiektów rekreacyjno-wypoczynkowych.
Podzielając stanowisko Kolegium co do ustaleń dotyczących zagospodarowania przestrzennego WSA wskazał, iż z uwagi na przeznaczenie terenu w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, trudno zaakceptować stanowisko, z którego wynika de facto żądanie braku realizacji przedsięwzięcia z uwagi na szczególną ochronę środowiskową, w sytuacji, gdy przepisy prawa miejscowego przewidują na przedmiotowym obszarze zagospodarowanie, które może generować uciążliwości do środowiska. Sąd podniósł, że z natury rzeczy, sąsiadujący z takim obszarem mieszkańcy powinni się liczyć z różnego rodzaju uciążliwościami, które może, choć nie musi generować dane przedsięwzięcie. Z przeprowadzonej analizy wynika bowiem, że negatywne oddziaływania przedsięwzięcia zamkną się na obszarze, do którego inwestor posiada tytuł prawny, a dodać należy, iż z treści decyzji organu pierwszej instancji i zgromadzonego materiału dowodowego, wynika (wbrew zgłaszanym stanowiskom), że wszystkie te uciążliwości zostały przez organ pierwszej instancji kompleksowo przeanalizowane.
Zdaniem Sądu I instancji, trafnie organ stwierdził, iż co do zakresu i charakteru planowanego przedsięwzięcia, należy mieć na uwadze, że w zakresie oddziaływań inwestycji na etapie realizacji, biorąc pod uwagę jej skalę i rodzaj, nieuniknione są uciążliwości, które ustąpią zaraz po zakończeniu budowy. W celu ograniczenia negatywnych oddziaływań, w tym nadmiernego zapylenia oraz uciążliwości hałasowych na etapie budowy, wnioskodawca zaproponował szereg rozwiązań minimalizujących te oddziaływania. W szczególny sposób zostały potraktowane prace z procesu zagęszczania gruntu, prowadzone od strony ul. [...] (gdzie znajdują się budynki mieszkalne), które będą uciążliwe z uwagi na nadmierny hałas oraz wibracje. W przypadku tych prac inwestor zaproponował dodatkowe rozwiązania chroniące środowisko. Przede wszystkim przewiduje się ustalenie w porozumieniu z mieszkańcami szczególnego harmonogramu robót z ustaleniem godzin i czasu pracy. Ponadto istnieje możliwość zainstalowania reduktorów hałasu na wykorzystywanych do prac budowlanych urządzeniach. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że ul. [...] nie będzie jedyną drogą dojazdową do terenu inwestycji na etapie prowadzenia prac budowlanych, a zgodnie z informacją zawartą w raporcie wszystkie masy ziemne powstające na placu budowy zostaną zagospodarowane w obrębie inwestycji, co w znaczny sposób ograniczy ilość samochodów o wysokim tonażu wywożących urobek.
Sąd podał, że prawidłowo także organ nadzorczy wskazał, że zgodnie z kwestionowaną decyzją, ruch samochodów do planowanego przedsięwzięcia będzie odbywał się al. [...] oraz ul. [...], z tym że ul. [...] i ul. [...] nie są objęte zakresem inwestycji, niemniej jednak w raporcie o oddziaływaniu planowanej inwestycji na środowisko przeprowadzono dodatkową analizę akustyczną, zgodnie z obowiązującą metodyką i normami, uwzględniającą wszystkie źródła hałasu w obrębie planowanego przedsięwzięcia. Uwzględniono w niej skumulowane oddziaływania inwestycji z trasami komunikacyjnymi znajdującymi się w sąsiedztwie obiektu. W raporcie powołano się na "Studium obsługi komunikacyjnej Centrum handlowo - usługowego [...] przy al. [...] w [...]", z którego wynika, że obsługa komunikacyjna obiektów odbywać się będzie z 2 kierunków: od strony wschodniej terenu z al. [...] za pomocą zjazdu (od strony północnej od granicy administracyjnej miasta) oraz za pomocą dwupoziomowego zjazdu z al. [...] (od strony południowej) dla samochodów jadących z centrum miasta. Zjazdy te będą generować 70% ruchu samochodów osobowych oraz od strony zachodniej terenu za pomocą zewnętrznego układu komunikacyjnego ul. [...] - ul. [...] i ul. [...]. Od strony zachodniej zakłada się 30 % ruchu samochodów osobowych. Dostawy towarów realizowane będą wjazdami od strony zachodniej z ul. [...]. Dojazd pojazdów odbywać się będzie z al. [...] poprzez ul. [...]. Z przeprowadzonej analizy i wykonanych obliczeń wynika, że etap eksploatacji inwestycji nie będzie stanowił zagrożenia pod względem akustycznym dla terenów chronionych akustycznie. Dotrzymane będą wartości dopuszczalne, określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. W związku z powyższym z uwagi na brak przekroczeń poziomów hałasu w obrębie nieruchomości uczestniczki E. M. nie zostały przewidziane rozwiązania ograniczające poziom hałasu, tj. ekrany akustyczne. Zarzuty stron w tym zakresie są więc – zdaniem Sądu I instancji – bezzasadne.
Zdaniem Sądu I instancji, niewątpliwie również w odniesieniu do inwentaryzacji przyrodniczej, w tym braku inwentaryzacji zieleni oraz świata roślinnego i zwierzęcego w kompleksie leśnym zlokalizowanym w pobliżu inwestycji, w raporcie o oddziaływaniu inwestycji na środowisko zawarto charakterystykę środowiska przyrodniczego w miejscu inwestycji. W kwestionowanej decyzji odniesiono się do rodzaju rozwiązań minimalizujących oddziaływania na przyrodę i zieleń. Przewidywane do wycinki drzewa dotyczą tylko obszaru, do którego inwestor posiada tytuł prawny i znajdują się w obrębie rozpatrywanego przedsięwzięcia. W fazie realizacji inwestycji, w trakcie prowadzonych prac budowlanych mogą wystąpić lokalne uciążliwości związane z emisją zanieczyszczeń do powietrza głównie niezorganizowaną. Będzie to związane z zapyleniem wynikającym z prac ziemnych i konstrukcyjnych, przemieszczaniem mas ziemnych i transportem materiałów pylistych. Dodatkowym źródłem emisji zanieczyszczeń do powietrza będzie ruch samochodów oraz maszyn budowlanych. Sąd wskazał, że organ pierwszej instancji nałożył w tym zakresie na inwestora obowiązki mające na celu przeciwdziałanie tym uciążliwościom. W ocenie WSA należy podzielić stanowisko, że występujące uciążliwości w zakresie emisji do powietrza będą miały charakter lokalny i przemijalny.
Sąd I instancji podniósł, że zasadnie również organ kolegialny podzielił ustalenia analizy stanu zanieczyszczenia atmosfery, spowodowanego oddziaływaniem na środowisko wszystkich źródeł na terenie planowanej inwestycji, która wykazała, że analizowany obiekt spełniać będzie normy obowiązujące w zakresie ochrony powietrza dla emitowanych zanieczyszczeń. Na etapie realizacji inwestycji wystąpią uciążliwości hałasowe związane z pracami rozbiórkowymi, ziemnymi i budowlanymi. Wszelkie negatywne oddziaływania na etapie realizacji ustąpią wraz z zakończeniem prac budowlanych. Organ pierwszej instancji także w tym zakresie zasadnie nałożył na inwestora podjęcie działań zmierzających do ograniczenia negatywnych emisji. Ponadto w przedłożonym raporcie o oddziaływaniu planowanej inwestycji na środowisko przeprowadzono analizę akustyczną zgodnie z obowiązującą metodyką i normami uwzględniającą wszystkie źródła hałasu w obrębie planowanego przedsięwzięcia z uwzględnieniem skumulowanych oddziaływań inwestycji z trasami komunikacyjnymi znajdującymi się w sąsiedztwie obiektu. Z przeprowadzonej analizy i wykonanych obliczeń wynika, że etap eksploatacji inwestycji nie będzie stanowił zagrożenia pod względem akustycznym dla terenów chronionych akustycznie. Sąd podzielił stanowisko, że dotrzymane zostaną wartości dopuszczalne, określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.
W ocenie WSA prawidłowe jest stanowisko Kolegium co do braku przesłanek stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji w pozostałym zakresie. Kolegium wskazało trafnie, że biorąc pod uwagę charakter przedsięwzięcia nie przewiduje się możliwości pogorszenia stanu oraz nieuzyskania celów środowiskowych dla jednolitych części wód podziemnych. Dalej podniosło, że odwodnienie zewnętrznego układu komunikacyjnego przewiduje zastosowanie odpowiednich spadków poprzecznych i podłużnych z odprowadzeniem wody do istniejących i projektowanych studzienek wodnościekowych. Odbiornikiem wód opadowych będzie projektowana i istniejąca sieć kanalizacji deszczowej. Ze względu na lokalizację planowanego przedsięwzięcia w obszarze [...], podatnego na zanieczyszczenia antropogeniczne, na obrzeżu leja depresji wytwarzanego przez ujęcia komunalne i przemysłowe eksploatowane na terenie miasta [...] zalecono m.in. prowadzenie monitoringu podczyszczonych wód opadowych wprowadzanych do ziemi. W zakresie gospodarki odpadami Kolegium wskazało, że odpady, które powstaną na etapie realizacji inwestycji, powstaną w związku z prowadzeniem planowanych rozbiórek oraz prac budowlanych, prac ziemnych, wycinką drzew oraz funkcjonowaniem zaplecza socjalnego. Emisja ta będzie czasowa i ograniczy się do najbliższego otoczenia, a sposób zagospodarowania odpadów będzie zgodny z hierarchią postępowania z odpadami ustaloną w ustawie o odpadach oraz pozostałych unormowaniach. Masy ziemne powstające na etapie realizacji przedsięwzięcia inwestor planuje zagospodarować w granicach planowanej inwestycji. Odpady niebezpieczne wytwarzane na etapie eksploatacji, jak i realizacji inwestycji, będą magazynowane selektywnie w szczelnych pojemnikach wykonanych z materiału odpornego na działanie składników zawartych w odpadach. Wszystkie odpady powstające na terenie planowanego przedsięwzięcia (obiektów kubaturowych) będą magazynowane w zaprojektowanych w tym celu magazynach odpadów. Sąd zwrócił uwagę, że powstające odpady będą przekazywane do magazynów na bieżąco, ze szczególnym naciskiem na odpadowe produkty spożywcze powstające na terenie restauracji. Magazyny zlokalizowane będą w obrębie powierzchni posiadających szczelne betonowe podłoże. W obrębie magazynów znajdować się będą kontenery do selektywnego gromadzenia poszczególnych rodzajów odpadów. Wszystkie odpady, a w szczególności odpady produktów spożywczych powstające na terenie restauracji i sklepów odbierane będą z magazynów przez odbiorcę uprawnionego do zbierania i transportu tych rodzajów odpadów.
Sąd I instancji podał, że nie budzi wątpliwości, jak podniosło Kolegium, że w ramach realizacji inwestycji konieczne będzie usunięcie drzew i krzewów. Z uwagi na charakter jaki dotychczas pełnił teren inwestycji (ogródki działkowe, zabudowa mieszkaniowa) będą to głównie drzewa i krzewy owocowe, zatem o niskiej wartości przyrodniczej. Wycinkę drzew planuje się przeprowadzić w miarę możliwości poza sezonem lęgowym. Usuwanie drzew będzie wykonywane zgodnie z obowiązującymi unormowaniami i zasadami. Na terenie budowy będą nadto stosowane szczelne ogrodzenia uniemożliwiające wtargnięcie zwierząt. W przypadku zaobserwowania płazów lub gadów na budowie będą one przenoszone do optymalnych siedlisk w pobliżu przedsięwzięcia. W razie zaś wystąpienia na terenie inwestycji gatunków chronionych wnioskodawca będzie musiał uzyskać zgodę Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na zniszczenie siedlisk gatunków chronionych.
Zdaniem WSA, niewadliwie ocenił również organ nadzorczy, że przedsięwzięcie nie będzie przedsięwzięciem o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Na podstawie analiz przeprowadzonych w raporcie określono oddziaływania i potencjalne zagrożenia środowiska związane z realizacją i eksploatacją przedsięwzięcia. W celu minimalizacji oddziaływań przyjęto rozwiązania chroniące środowisko. Sąd podkreślił, że dokonana w raporcie analiza uwzględnia różne składniki lokalnego ekosystemu, w tym jego komponenty znajdujące się w bezpośrednim i pośrednim sąsiedztwie. Z analizy tej wynika, że przedsięwzięcie nie wpłynie negatywnie i nie doprowadzi do degradacji otaczających je elementów środowiska. Nadto, jak wskazał prawidłowo organ, w odniesieniu do planowanej inwestycji nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia powtórnej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ustawy, ponieważ zebrane w toku postępowania dowody wykazały jednoznacznie brak negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko.
Sąd I instancji uznał za niezasadne również pozostałe zarzuty strony skarżącej.
Sad podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącej nie można uznać, że budowa przedmiotowej inwestycji winna być objęta jedną decyzją środowiskową wraz z budową ul. [...] i ul. [...] z uwagi na fakt ich technologicznego powiązania. Podkreślić należy, że oceniając tę okoliczność Kolegium, zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wyjaśniło w sposób wyczerpujący wszystkie istotne dla sprawy okoliczności i należycie uzasadniło rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu I instancji, jak zasadnie wskazało Kolegium, mając na uwadze charakter omawianej inwestycji, polegającej na budowie centrum handlowego, jest ona niewątpliwie powiązana, ale jedynie komunikacyjnie z planowaną budowa opisanych wyżej dróg publicznych. Nie budzi wątpliwości Sądu, że – co do zasady –inwestycje te stanowią przedsięwzięcia o odmiennej specyfice. Trafnie podniosło Kolegium, że budowa dróg jest inwestycją liniową (stanowiącą m.in. źródło hałasu drogowego), zaś realizacja centrum handlowego jest inwestycją kubaturową (także będącą m.in. źródłem hałasu przemysłowego). Istotne jest również, wbrew stanowisku skarżącej, że z uwagi na zakres przedmiotowy obydwu inwestycji można stwierdzić, iż projekty te różnią się w sposób znaczący pod względem technologii realizacji oraz użytkowania przedsięwzięcia. W związku z tym trafnie oceniło Kolegium, że wskazane wyżej przedsięwzięcia nie są powiązane technologicznie, a zatem nie ma do nich zastosowania art. 3 pkt 13 ustawy, który stanowi, że przez przedsięwzięcie rozumie się zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin oraz stanowi, że przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty.
W ocenie Sądu, nawet gdyby uznać, co w realiach niniejszej sprawy nie ma miejsca, że przyjęte w tym zakresie przez organ pierwszej instancji w kwestionowanej decyzji stanowisko, naruszałoby przepisy przywołane przez skarżącą w skardze, to w żadnym razie nie można by stwierdzić, iż naruszenie to miałoby charakter "rażący". Ponownie bowiem trzeba podkreślić, że w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. pojęcie to odnosi się wyłącznie do niedwuznacznych, oczywistych naruszeń przepisów prawa, widocznych "na pierwszy rzut oka" dla podmiotu stosującego prawo. Zdaniem WSA, tych warunków, z uwagi na okoliczności rozpoznawanej sprawy, nie spełnia w żadnym razie oceniana wyżej kwestia ewentualnego powiązania technologicznego istniejącego – w opinii skarżącej – pomiędzy przedsięwzięciem polegającym na budowie omawianego centrum handlowego oraz przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi gminnej nr [...] - ul. [...] w [...] na odcinku od al. [...] do skrzyżowania z ul. [...] i budowie drogi gminnej oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...] (na odcinku od skrzyżowania z ul. [...] do projektowanego ronda oraz pętli autobusowej).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T. Z. domagając się jego uchylenia, a ponadto zasądzenia kosztów postępowania przed WSA w Lublinie oraz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym w zakresie w jakim Sąd błędnie przyjął, w ślad za stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (działającego jako organ I instancji) wyrażonym w decyzji z dnia [...] września 2014 r. (znak: [...]) odmawiającej stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Lublina z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na "budowie Centrum Handlowego wraz z przyległym układem komunikacyjnym i towarzyszącą infrastrukturą techniczną przy al. [...], ul. [...] i ul. [...] oraz przebudowie i budowie zewnętrznego układu komunikacyjnego przy al. [...]" (znak: [...]) oraz stanowiskiem SKO w Lublinie (działającego jako organ II instancji) wyrażonym w zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. (znak: [...]), utrzymującej w mocy powyższą decyzję SKO w Lublinie z dnia [...] września 2014 r., że przedsięwzięcie polegające na budowie w [...] "Centrum Handlowego wraz z przyległym układem komunikacyjnym i towarzyszącą infrastrukturą techniczną przy al. [...], ul. [...] i ul. [...] oraz przebudowie i budowie zewnętrznego układu komunikacyjnego przy al. [...] w [...]" nie jest powiązane technologicznie z zaprojektowanym w sąsiedztwie w/w "Centrum Handlowego wraz z przedsięwzięciem polegającym na "budowie drogi gminnej nr [...] - ul. [...] w [...] na odcinku od al. [...] do skrzyżowania z ul. [...] i budowie drogi gminnej oznaczonej w m.p.z.p. symbolem [...] (na odcinku od skrzyżowania z ul. [...] do projektowanego ronda oraz pętli autobusowej)", które było objęte postępowaniem środowiskowym zakończonym w I instancji decyzją Prezydenta Miasta Lublin - W.O.Ś. z dnia [...] maja 2014 r. (znak: [...]), stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a w II instancji decyzją SKO w Lublinie z dnia [...] lipca 2014 r. (znak: [...]) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta (obecnie NSA w Warszawie rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie z dnia [...] maja 2015 r. II SA/Lu 810/14, oddalającego skargę na przedmiotową decyzję SKO w Lublinie z dnia [...] lipca 2014 r.), co doprowadziło do oddalenia przez Sąd skargi, pomimo naruszenia przez SKO w Lublinie art. 7. art. 77 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej w zw. z § 3 ust. 1 pkt 54 lit. b), pkt 56 lit, b) i pkt 60 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, polegającego na braku rzetelnego wyjaśnienia zagadnienia powiązań występujących pomiędzy przedmiotowymi przedsięwzięciami, z uwagi na niedokładne zbadanie charakteru wszystkich elementów składowych przedsięwzięcia polegającego na "budowie Centrum Handlowego wraz z przyległym układem komunikacyjnym [...] oraz przebudowie i budowie zewnętrznego układu komunikacyjnego [...]" i w konsekwencji przeprowadzenie porównania całości przedsięwzięcia polegającego na budowie dróg z zaledwie częścią przedsięwzięcia polegającego na "budowie Centrum Handlowego wraz z [...]", a mianowicie z wchodzącymi w jego skład obiektami kubaturowymi, co skutkowało dokonaniem przez SKO błędnego ustalenia faktycznego, że przedmiotowe przedsięwzięcia nie są powiązane technologicznie lecz wyłącznie komunikacyjnie, a ostatecznie odmówieniem stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Lublin - W.O.Ś. z dnia [...] lutego 2013 r. (znak: [...]), podczas gdy w rzeczywistości przedmioty przedsięwzięcia są powiązane nie tylko komunikacyjnie, ale również technologicznie, albowiem w skład przedsięwzięcia polegającego na "budowie Centrum Handlowego wraz z [...]", obok obiektów kubaturowych, wchodzą również obiekty niekubaturowe (w tym liniowe), których technologia realizacji jest taka sama jak technologia realizacji ul. [...] i drogi [...], a mianowicie wewnętrzny układ drogowy, dwupoziomowy, zjazd (estakada 5 zjazdowa) z al. [...] na teren CH [...] wraz z budową pasów włączania i wyłączania, przystanki autobusowe w al. [...] oraz chodniki i ścieżki rowerowe, co powinno skutkować wydaniem jednej decyzji środowiskowej dla obydwu w/w przedsięwzięć, tj. dla budowy "Centrum Handlowego wraz z [...]" oraz dla budowy ul. [...]i drogi [...], albowiem, z uwagi na ich technologiczne powiązanie, stanowią one jedno przedsięwzięcie, zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 13 i w konsekwencji stwierdzeniem przez SKO w Lublinie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Lublin — W.O.Ś. z dnia [...] lutego 2013 r. (znak: [...]), a co oznacza, że decyzja SKO w Lublinie z [...] grudnia 2014 r. oraz poprzedzająca ją decyzja SKO w Lublinie z [...] września 2014 r. są niezgodne z prawem, zatem skarga z [...] lutego 2015 r. podlegała uwzględnieniu przez Sąd instancji, który powinien uchylić w całości zarówno decyzję SKO w Lublinie z [...]grudnia 2015 r., jak i decyzję SKO w Lublinie z [...] września 2014 r., zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 li.t c) oraz art. 135 p.p.s.a.
Ponadto, na zasadzie art. 193 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., strona skarżąca kasacyjnie wniosła o dopuszczenie dowodu z akt administracyjnych, szczegółowo opisanych w skardze kasacyjnej.
W piśmie procesowym z dnia 22 lutego 2016 r., stanowiącego odpowiedź na skargę kasacyjną, [...] S.A. z siedzibą w [...] wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta ogranicza zakres rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do tej części orzeczenia sądu pierwszej instancji, która została objęta zakresem zaskarżenia. Jedynie w drodze wyjątku Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony i zobowiązany do przekroczenia granic zaskarżenia oraz podniesionych zarzutów, uwzględniając z urzędu przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/p.p.s.a.).
Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono podstaw nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego wskazana wyżej zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie została przełamana, a zatem kontrola zaskarżonego w całości wyroku sądu pierwszej instancji musiała zostać ograniczona do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, stanowiących skonkretyzowane podstawy kasacyjne, o których mowa w art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny jest zobowiązany do poddania ocenie prawidłowo skonstruowanych zarzutów kasacyjnych i – w zależności od wyników powyższej oceny – do sformułowania końcowego wniosku co do zasadności albo bezzasadności skargi kasacyjnej, to jednak trzeba mieć na względzie, że Sąd ten – dokonując powyższej oceny – nie może nie uwzględnić określonych zasad postępowania sądowoadministracyjnego, które muszą być brane pod rozwagę z urzędu w toku całego postępowania, w tym także w postępowaniu kasacyjnym.
W przedmiotowej sprawie istotna okazała się zasada związania prawomocnymi orzeczeniami sądów administracyjnych (art. 170 p.p.s.a.).
Powyższa zasada z jednej strony nakazuje uwzględniać i respektować jako wiążący stan prawny wynikający z treści prawomocnego orzeczenia każdego sądu administracyjnego, z drugiej zaś zakazuje formułowania ocen prawnych oraz rozstrzygnięć orzeczniczych, które mogłyby bezpośrednio albo pośrednio naruszać albo podważać oceny i rozstrzygnięcia wynikające z wcześniejszych prawomocnych orzeczeń sądowoadministracyjnych.
Przedmiotem skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie jest wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 października 2015 r. (sygn. akt II SA/Lu 186/15), oddalający skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Lublina z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Centrum Handlowego wraz z przyległym układem komunikacyjnym i towarzyszącą infrastrukturą techniczną przy al. [...], ul. [...] i ul. [...] oraz przebudowie i budowie zewnętrznego układu komunikacyjnego przy al. [...] w [...]. W ocenie Sądu pierwszej instancji ostateczna decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności wydanej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa środowiskowa z dnia 3 października 2008 r.) decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2013 r. określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia jest zgodna z prawem w świetle zakresu kompetencji orzeczniczych, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Należy jednak zauważyć, że dokonana w zaskarżonym wyroku ocena prawna decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. została wyrażona w momencie, w którym obowiązywał już prawomocny wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 maja 2015 r. (sygn. akt II SA/Lu 87/15), oddalający skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], utrzymującą w mocy wskazaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta Lublina z dnia [...] lutego 2013 r., będącą przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności.
Z uzasadnienia powyższego wyroku z dnia 7 maja 2015 r. jednoznacznie wynika, że przedmiotem rozpoznania oraz legalnościowej oceny Sądu pierwszej instancji była – zgodnie z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. – nie tylko bezpośrednio zaskarżona decyzja organu odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r., lecz także decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2013 r. W konsekwencji oddalenie skargi na decyzję z dnia [...] marca 2014 r. skutkowało utrzymaniem w mocy również decyzji z dnia [...] lutego 2013 r., które w następstwie prawomocności wyroku z dnia 7 maja 2015 r. same uzyskały walor prawomocności.
W świetle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z wynikającej z art. 170 p.p.s.a. zasady związania prawomocnymi orzeczeniami sądów administracyjnych należy wyprowadzić wniosek, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję odwoławczą utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji musi zostać uwzględniony przez sądy administracyjne kontrolujące następnie legalność decyzji wydanych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji utrzymanych w mocy powyższym prawomocnym wyrokiem. Oznacza to, że sądy administracyjne orzekające w sprawie skargi na decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności prawomocnej już decyzji nie tylko nie mogą formułować ocen prawnych i rozstrzygnięć podważających związanie prawomocnym wyrokiem, którego skutkiem jest prawomocność tejże decyzji, lecz także nie mogą uwzględniać zarzutów kasacyjnych, które zmierzają do podważenia związania treścią tego rodzaju prawomocnego wyroku.
Powyższe ogólne uwagi były konieczne z tego względu, że strona skarżąca kasacyjnie zmierza za pośrednictwem zarzutu kasacyjnego do podważenia ocen prawnych wyrażonych w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z dnia 7 maja 2015 r. (sygn. akt II SA/Lu 87/15) oraz jego mocy wiążącej.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – zmierzający do wykazania, że inwestycja będąca przedmiotem decyzji Prezydenta Miasta Lublina z dnia [...] lutego 2013 r. określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia jest powiązana technologicznie z innym, realizowanym w sąsiedztwie przedsięwzięciem polegającym na budowie drogi gminnej nr [...] (ul. [...]) w [...] na odcinku od al. [...] do skrzyżowania z ul. [...] oraz drogi gminnej oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...] - ul. [...] (co w konsekwencji powinno było doprowadzić do wydania jednej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji obydwu przedsięwzięć) – nie może zostać uznany za uzasadniony, albowiem kasator zmierza w ten sposób do wykazania, że (zob. s. 15-16 skargi kasacyjnej) decyzja z dnia [...] lutego 2013 r. jako "rozdzielająca" powiązane ze sobą technologicznie przedsięwzięcia została wydana z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt. 13 ustawy środowiskowej z dnia 3 października 2008 r.
Powyższy zarzut jako naruszający związanie prawomocnym wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 7 maja 2015 r. podlega zatem oddaleniu a limine, gdyż jego merytoryczna ocena – w świetle art. 170 p.p.s.a. – jest niedopuszczalna.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że poddany kwalifikacji zarzut kasacyjny narusza także – pośrednio – związanie prawomocnym wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 14 maja 2015 r. (utrzymanym w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2430/15), wydanym w sprawie o sygn. II SA/Lu 810/14.
W wyroku z dnia 14 maja 2015 r. oddalono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublina nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w zakresie opisanego wyżej przedsięwzięcia polegającego na budowie dróg gminnych (ul. [...] i ul. [...] w [...]).
W uzasadnieniach wyroków z dnia 14 maja 2015 r. oraz z dnia 23 maja 2017 r. Sądy wyraziły ocenę, że objęte zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. przedsięwzięcie polegające na budowie dróg gminnych nie jest powiązane technologiczne w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 13 ustawy środowiskowej z dnia 3 października 2008 r. z przedsięwzięciem polegającym na budowie Centrum Handlowego wraz z przyległym układem komunikacyjnym i towarzyszącą infrastrukturą techniczną. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny pośrednio wyłączyły dopuszczalność stwierdzenia nieważności analizowanej decyzji Prezydenta Miasta Lublina z dnia [...] lutego 2013 r. z powodu rażącego naruszenia cyt. art. 3 ust. 1 pkt. 13 ustawy środowiskowej poprzez nieprzyjęcie powiązania technologicznego budowy Centrum Handlowego oraz budowy dróg gminnych.
Wobec powyższych ustaleń oraz wobec związania treścią wskazanych wyżej prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny był zobowiązany do uznania bezzasadności skargi kasacyjnej. W związku z tym również zawarte w skardze kasacyjnej wnioski o dopuszczenie dowodów z akt administracyjnych nie mogły zostać rozpoznane merytorycznie.
Mając na względzie wskazane wyżej argumenty i przesłanki oraz uwzględniając, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. – oddalił skargę kasacyjną.