II OZ 831/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Bożena Walentynowicz po rozpoznaniu w dniu 6 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 262/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 262/09 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", postanowieniem z dnia 21 lipca 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 262/09, odmówił J. K. przyznania prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2009 r. w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi wynoszący 750 zł, skarżąca wskazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z bezrobotną córką i jej dwójką dzieci. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1572 zł brutto miesięcznie oraz zasiłków rodzinnych i zasiłków alimentacyjnych w wysokości 394 zł na każde z wnuków. Skarżąca wskazała także, iż posiada oprócz domu o powierzchni 95 m2, mieszkanie o powierzchni 46 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 0,98 ha oraz działkę leśną o powierzchni 1500 m2. W związku z powziętymi wątpliwościami co do sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd pierwszej instancji pismem z dnia 25 maja 2009 r., wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej przez córkę skarżącej oraz wskazanie, czy córka uzyskuje ewentualnie dochody z prac dorywczych, bądź sezonowych, nadesłanie zaświadczenia z właściwej jednostki do spraw opieki społecznej o sytuacji rodzinnej i materialnej rodziny córki, wyjaśnienie, czy wymieniony we wniosku dom o powierzchni 95 metrów kwadratowych jest ewentualnie przedmiotem umowy najmu i kto ponosi koszty jego utrzymania; nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącej za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca załączyła zaświadczenie o wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zasiłku rodzinnego na dzieci córki skarżącej oraz wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że skarżąca na dzień 4 maja 2009 r. posiadała zgromadzone środki w wysokości 21.669,44 zł. Przyjmując za decydującą okoliczność, że skarżąca posiada zgromadzone środki na rachunku bankowym w wysokości 21.669,44 zł tj. wielokrotnie przekraczającej koszty do jakich skarżąca jest zobowiązana, postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r., referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wnosząc sprzeciw pismem z [...] lipca 2009 r., wskazała, że posiadane przez nią zasoby pieniężne w kwocie około 21.669,44 zł zgromadzone na rachunku bankowym są przeznaczone na jej pochówek. W wyniku złożonego sprzeciwu od powyższego postanowienia, Sąd I instancji rozpoznając wniosek nie znalazł podstaw jego uwzględnienia. Sąd wskazał, że przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a. stanowiącym że, koszty postępowania związane z udziałem w sprawie ponoszą strony. Zwolnienie od kosztów sądowych jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła J. K., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów. Skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż obecnie nie posiada żadnych oszczędności, a te które posiadała zostały wydane na remont mieszkania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 tego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wprost nakłada na stronę obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Zwrócić należy jednak uwagę, że nakładając na stronę obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy ustawodawca nie obciążył jej obowiązkiem ich udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. Skarżąca nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast treść oświadczeń złożonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie daje wystarczających podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Należy szczególnie podkreślić, że skoro w dacie składania wniosku skarżąca posiadała około 21 tysięcy złotych na koncie, to ich przeznaczenie przyszłościowe nie wykluczało możliwości pokrycia kosztów sądowych (wpisu w kwocie 750 złotych). Skoro już w toku postępowania o zwolnienie od kosztów, skarżąca wyzbyła się tych oszczędności przeznaczając je na inny cel tj. remont mieszkania to zauważyć trzeba, iż mogła także wówczas uwzględnić potrzebę pokrycia kosztów sądowych warunkujących rozpoznanie jej skargi. W tej sytuacji, mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji i z mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.