I SA/Bd 831/12

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 06 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. postanowił: oddalić wniosek UZASADNIENIE Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2012r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W urzędowym formularzu PPF skarżąca podała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnych dochodów. Opisując swój stan rodzinny i majątkowy oświadczyła, że nie posiada innych osób na swoim utrzymaniu, nie dysponuje żadnym majątkiem, a z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Zarządzeniem z dnia 09 października 2012r. zobowiązano skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. W odpowiedzi skarżąca oświadczył, że od stycznia 2011r. jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnego majątku oraz oszczędności. Wszelkie koszty ponosi mąż skarżącej, z którym posiada rozdzielność majątkową. Wskazała, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał jej jednorazowy zasiłek w kwocie [...] zł. Wnioskodawczyni przesłała również pismo męża, z którego wynika, że posiada rachunek bankowy, na którym nie posiada żadnych lokat. Koszty związane z działalnością gospodarczą określił na kwotę [...] zł., natomiast związane z utrzymaniem domu na kwotę ok. [...] zł. Ponadto wnioskodawczyni przedłożyła zeznanie podatkowe męża, z którego wynika, że 2011r. uzyskał dochód w kwocie [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na podstawie przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 1270) – zwana dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której wnioskodawca ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiony całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób, lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa jednak na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu: "gdy wykaże". Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa jest w powołanym wyżej przepisie. Skarżąca w swoim wniosku podała, że nie posiada innych osób na swoim utrzymaniu, nie dysponuje żadnym majątkiem, a z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Ze względu na to, że wskazane przez stronę w oświadczeniu okoliczności nie były wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy i budziły wątpliwości, referendarz sądowy stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. wezwał skarżącą do złożenia odpowiednich dokumentów obrazujących sytuację majątkową skarżącej oraz domowników. Z treści powyższego przepisu wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa jest w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżąca nie dopełniła jednak w sposób należyty, ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Odpowiedziała na wezwanie Sądu, ale nie dostarczyła wszystkich dokumentów, o które była wzywana na podstawie art. 255 p.p.s.a. W konsekwencji, nie jest możliwe dokonanie oceny sytuacji materialnej skarżącej i ustalenie, czy skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania prawa pomocy. Skarżącą wezwano do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi strona przesłała pismo męża w którym wyjaśnił, że posiada rachunek bankowy, na którym nie posiada żadnych lokat. W wezwaniu było jasno sprecyzowane, że strona ma przedłożyć wyciągi z posiadanych rachunków bankowych. Poprzestanie na lakonicznym, stwierdzeniu, że na rachunku bankowym nie ma lokat terminowych uniemożliwia rzetelną ocenę możliwości finansowych męża skarżącej, na którego pozostaje utrzymaniu. Ponadto jak wynika z przedłożonego zeznania podatkowego mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, która generuje przychody. Zaznaczyć należy, że koszty tej działalności są niezbędnym elementem aktywności prowadzonej na własny rachunek. Strona samodzielnie podejmuje decyzje dotyczące sposobu prowadzenia swojej działalności i zakresu wydatkowania osiąganego przychodu. Liczy się fakt, że mąż skarżącej osiąga przychody, z których pokrywa wszystkie koszty działalności prowadzonej na własny rachunek oraz jak wynika z załączonego zeznania podatkowego za 2011r. z tego tytułu osiągnął dochód w kwocie [...] zł. Ponadto mąż skarżącej uzyskał w powyższym okresie dochód ze stosunku pracy oraz działalności wykonywanej osobiście o której mowa w art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności pozostawania z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej, wyjaśnić należy, że zgodnie art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 788) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Dlatego też również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka domagającego się dofinansowania z budżetu państwa, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy absolutnie niezbędne. Skarżąca jednak nie uczynił zadość powyższym wymogom i nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów obrazujących możliwości płatnicze małżonka. Ponadto wskazać również należy, że ze znajdującego się w aktach I SA/Bd 686/12 aktu notarialnego z dnia 07 lutego 2006r. wynika, że skarżąca zawarła z mężem umowę o wyłączenie wspólności ustawowej oraz dokonała podziału majątku dorobkowego bez spłat i dopłat w ten sposób, że jej mąż nabył spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego (w którym obecnie zamieszkuje również skarżąca) oraz spółdzielcze własnościowe prawo do garażu. Okoliczności ta czyni podejrzenie, że skarżąca próbowała wyzbyć się bądź ukryć składniki własnego majątku. Mając, zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę prawidłowo (w pełni wykonane), a skarżąca przedstawiła wybiórcze dokumenty oraz informacje na temat sytuacji majątkowej, uznać należy, że nie wykazała, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. Przede wszystkim nie było możliwe porównanie wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawczyni powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Końcowo wyjaśnić również należy, że fakt konieczności spłaty przez męża skarżącej kredytu hipotecznego w kwocie [...] zł (miesięczna rata [...] zł) nie może przesądzić o możliwości zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego, chociażby dlatego, że zobowiązania takie obciążają znaczną część społeczeństwa, a przepisy prawa nie przewidują pierwszeństwa spłaty zobowiązań prywatnoprawnych, przez zobowiązaniami publicznoprawnymi takimi jak koszty postępowania sądowego. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.