II SA/Op 334/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi postanawia odrzucić skargę. UZASADNIENIE W skardze z dnia 26 lutego 2021 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (data faktycznego wpływu do Sądu - 29 marca 2021 r.) Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] – zwana dalej "skarżącą", reprezentowana przez adwokata D. N., zakwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Na skutek zarządzenia z dnia 24 maja 2021 r., wezwano wnoszącego skargę pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełnienia jej braków formalnych w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przez: - wskazanie numeru REGON strony skarżącej, - złożenie do sprawy oryginału pełnomocnictwa procesowego lub jego wierzytelnego odpisu, obejmującego upoważnienie do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi, - wykazanie, stosownie do art. 29 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z poźn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", że osoby podpisujące pełnomocnictwo są umocowane do działania w imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej i w tym celu przedstawienie dokumentu potwierdzającego takie umocowanie, np.: uchwały wspólnoty o udzieleniu pełnomocnictwa lub o powołaniu zarządu uprawnionego do jej reprezentowania oraz uchwały ustalającej sposób reprezentacji, - wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Opisane wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 9 czerwca 2021 r., co obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki (por. – karta nr 21 akt sądowych). W wyznaczonym terminie adwokat D. N. nadesłał: 1) pełnomocnictwo ogólne z dnia 12 lipca 2019 r. do podejmowania przez niego wszelkich czynności przedprocesowych oraz procesowych i występowania w imieniu "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. przed sądami powszechnymi oraz przed Sądem Najwyższym, a także do występowania przed organami administracji publicznej i sądami administracyjnymi, 2) kopię uchwały nr [...] właścicieli lokali przy ul. [...] w O. z dnia [...] o powołaniu (data powołania nieczytelna) Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej w osobie G. S., 3) kopię umowy z dnia 1 grudnia 2011 r. o zarządzanie nieruchomością wspólną zawartą pomiędzy Wspólnotą Mieszkaniową w O. przy ul.[...], w imieniu której działał Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej w osobie G. S. a "A" Spółką z o.o. z siedzibą w O. przy ul. [...] o świadczenie usług w zakresie zarządzania nieruchomością, określonych szczegółowo w § 2 umowy. Na skutek zarządzenia z dnia 19 października 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia dokumentów wskazujących reprezentację Wspólnoty, w tym: o uchwałę Wspólnoty o powierzeniu zarządu na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, a także uchwałę Wspólnoty zawierającą umocowanie do złożenia skargi do Sądu oraz innych dokumentów pozwalających na ocenę prawidłowości ich podjęcia. Wezwanie powyższe zostało doręczone skutecznie pełnomocnikowi skarżącej w dniu 21 października 2021 r. (por. pocztowe potwierdzenie odbioru, k-45 akt sądowych). Z akt sprawy wynika, że pozostało ono bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Z kolei art. 57 § 1 P.p.s.a. stanowi, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym a tym samym, jak wskazuje na to treść art. 46 § 1 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Przy czym w art. 28 § 1 P.p.s.a. wyjaśniono, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu a art. 29 tej ustawy wskazuje, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 P.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że zawierała ona braki formalne w postaci braku dokumentu, z którego wynikałoby, że osoba podpisująca skargę jest umocowana do działania w imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tutejszego Sądu z dnia 24 maja 2021 r., wezwano skarżącą do usunięcia wskazanych braków formalnych. Wezwanie powyższe zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 9 czerwca 2021 r. W terminie zakreślonym do uzupełnienia braków formalnych skargi, adwokat D. N. odpowiedział na wezwanie, jednak nie można na podstawie złożonych dokumentów przyjąć, że braki formalne skargi zostały prawidłowo uzupełnione. Ponadto, nie dokonał tego również na kolejne wezwanie - skutecznie doręczone w dniu 21 października 2021 r., które z kolei pozostało bez odpowiedzi. Stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz1048) zarząd wspólnoty mieszkaniowej kieruje jej sprawami i reprezentuje ją na zewnątrz. Z kolei art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali przewiduje, że właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że osoba, której właściciele lokali w umowie lub w uchwale powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, jest w granicach tego zarządu umocowana do reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniach sądowych (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt III CZP 106/16). Powyższy pogląd pozostaje jednak aktualny jedynie na gruncie procedury cywilnej. Zgodnie z treścią art. 87 § 1 K.p.c. pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a w sprawach restrukturyzacji i upadłości także osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. Natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym katalog podmiotów uprawnionych do występowania został ograniczony. Zgodnie bowiem z art. 35 § 1 P.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Podkreślić zatem trzeba, że w tym przepisie nie wskazano "osoby sprawującej zarząd", jako podmiotu uprawnionego do reprezentowania strony w postępowaniu. Tym samym, ustanowiony przez ogół właścicieli lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową zarządca nieruchomości wspólnej, nie spełnia przesłanki podmiotowej uprawniającej taki podmiot do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze pełnomocnika procesowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3272/17, dostępny w systemie LEX nr 2521337). Zaznaczyć także trzeba, że regulacja materialnoprawna, tj. ustawa o własności lokali nie dostarcza podstaw do wywodzenia kwalifikacji podmiotowych administratora (zarządcy) jako pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przychodzi wyjaśnić, że sposób reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej określony został w przepisach ustawy o własności lokali. Wspólnota mieszkaniowa jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, ale ma ona z mocy prawa zdolność prawną, co wynika wprost z art. 6 ustawy o własności lokali. Co do zasady podmiotem uprawnionym do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu wspólnoty mieszkaniowej jest zarząd tej wspólnoty. Zarząd wspólnoty, powołany przez właścicieli lokali w drodze uchwały, reprezentuje bowiem tę wspólnotę stosownie do treści art. 21 ustawy o własności lokali. Nie jest to jednak jedyny możliwy sposób ustalenia zarządu nieruchomością wspólną i organu uprawnionego do reprezentacji wspólnoty. Ustawa o własności lokali w art. 18 ust. 1 stanowi bowiem, że właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W razie sukcesywnego wyodrębniania lokali przyjęty przez dotychczasowych współwłaścicieli sposób zarządu nieruchomością wspólną odnosi skutek także do każdego kolejnego nabywcy lokalu (ust. 2). Zmiana ustalonego w trybie ust. 1 sposobu zarządu nieruchomością wspólną może nastąpić na podstawie uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Uchwała ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (ust. 2a). W takiej sytuacji nie ma potrzeby powoływania zarządu, o którym mowa w art. 21. Stosownie zaś do treści art. 33 ustawy w razie powierzenia zarządu osobie fizycznej lub prawnej, w trybie przewidzianym w art. 18 ust. 1, w braku odmiennych postanowień umowy, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 4 ustawy. Z art. 18 ust. 3 wynika zaś, że jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie, o której mowa w ust. 1, lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza, obowiązują zasady określone w niniejszym rozdziale, tj. rozdziale 4 ustawy o własności lokali. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Wspólnotę na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali reprezentuje zarząd m.in. występuje w sądzie w sprawach wytoczonych przeciwko wspólnocie i pozywa do sądu w imieniu wspólnoty mieszkaniowej. Składa też oświadczenia woli w imieniu wspólnoty mieszkaniowej. Należy jednak podkreślić, że zarząd samodzielnie działa w sprawach mieszczących się w zakresie zwykłego zarządu, ewentualnie występuje w imieniu wspólnoty mieszkaniowej w sądzie w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu, jeżeli wynika to z upoważnienia ustawowego. W pozostałych sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebuje on zgody właścicieli lokali wyrażonej w uchwale, a do wytoczenia powództwa w takich sprawach potrzebuje pełnomocnictwa wyrażonego w uchwale właścicieli lokali (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. akt I ACa 898/07, LEX nr 399885). Bez takiego pełnomocnictwa zarząd nie może także upełnomocnić żadnej innej osoby do występowania w sądzie w imieniu wspólnoty (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 949/14, dostępne na stronie internetowej https://otrzeczenia.nsa.gov.pl). Powierzenie więc zarządu nieruchomością wspólną zarządcy tj. podmiotowi zewnętrznemu, odrębnemu od wspólnoty mieszkaniowej wymaga zawarcia przez wszystkich właścicieli lokali umowy w formie aktu notarialnego bądź też podjęcia stosownej uchwały. Ponadto, zarządca jest osobą "z zewnątrz", której uprawnienia do reprezentacji właścicieli lokali wynikają z czynności prawnej a nie z ustawy, tak jak ma to miejsce w przypadku zarządu. Przyjmuje się, że zarządca jest umocowany do samodzielnej reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej wyłącznie w zakresie czynności zwykłego zarządu, a do czynności prawnych przekraczających zwykły zarząd, (za które należy uznać m.in. wniesienie skargi do sądu administracyjnego w imieniu wspólnoty mieszkaniowej) potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie takiej czynności oraz udzielająca pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. Umocowanie takie może stanowić element umowy o powierzeniu mu zarządu nieruchomością wspólną. Gdy zarząd nieruchomością wspólną zostanie powierzony zarządcy, to zakres jego upoważnienia do działania w imieniu właścicieli lokali wynika z treści postanowień umowy lub uchwały właścicieli przewidzianych w art. 18 ust. 1 i 2a ustawy o własności lokali, a zarządca nie może reprezentować wspólnoty mieszkaniowej przed sądem, jeżeli nie legitymuje się odpowiednim pełnomocnictwem albo też stosowne upoważnienie nie znalazło się w umowie o określeniu zarządu bądź uchwale o zmianie tej umowy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1792/07, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt III CZP 129/08, LEX nr 470697, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1978/09 https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedłożone przez skarżącą dokumenty nie spełniają zaś powyższych wymogów, a tym samym nie mogą stanowić umocowania "A" Spółki z o.o. z siedzibą w O. do działania w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] przed sądem administracyjnym. W konsekwencji powyższego przychodzi stwierdzić, że brak jest w tej sytuacji podstaw do umocowania adwokata D. N. do działania w imieniu skarżącej Wspólnoty, przez "A" Spółkę z o.o., jako zarządcę nieruchomości. Składający w imieniu Wspólnoty skargę w niniejszej sprawie adwokat, został bowiem umocowany nie przez tę Wspólnotę, a przez zarządcę nieruchomości "A" Sp. z o.o. Ta natomiast nie została powołana, jako zarządca w umowie ustanowienia odrębnej własności lokali ani później zawartej w formie aktu notarialnego, ani też osobnej uchwale właścicieli lokali tworzących skarżącą Wspólnotę notarialne zaprotokołowanej. Stąd też nie mogła zostać potraktowana, jako organ uprawniony do reprezentacji skarżącej Wspólnoty, a co za tym idzie do udzielenia w jej imieniu pełnomocnictwa dla wnoszącego skargę adwokata. Co więcej, z przedłożonych dokumentów, jak uchwały właścicieli lokali z dnia [...], nr [...], wynika, że skarżąca Wspólnota ma powołany zarząd, o którym mowa w art. 20 i art. 21 ustawy o własności lokali. W tej sytuacji "A" Sp. z o.o. z siedzibą w O. nie może być zarządcą, o którym mowa w art. 18 ustawy o własności lokali, lecz co najwyżej faktycznym administratorem. Wreszcie, jak już wyjaśniono wcześniej, Spółka ta nie może być uznana za pełnomocnika Wspólnoty w świetle treści art. 35 § 1 P.p.s.a. Powyższe oznacza, że "A" Sp. z o. o. nie mogła skutecznie udzielić pełnomocnictwa adwokatowi D. N. do reprezentowania wspólnoty w postępowaniu sądowoadministracyjnym. To z kolei oznacza, że braki formalne skargi nie zostały prawidłowo uzupełnione, a w konsekwencji oznacza konieczność odrzucenia skargi. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w punkcie 1 sentencji.