II OSK 748/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Protokolant Daniel Zdzieszyński po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 849/09 w sprawie ze skargi M. Ł. na postanowienie Wojewody M. z dnia (...) marca 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z 16 grudnia 2010 r., w sprawie o sygnaturze akt IV SA/Wa 849/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Ł. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] marca 2009 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z [...] grudnia 2008 r. o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca stałego zameldowania. Skarżący wnosił o zawieszenie postępowania w sprawie wymeldowania go z miejsca stałego zameldowania do czasu zakończenia przez prokuraturę postępowań dotyczących jego zawiadomień o popełnianiu przez jego byłą żonę A. Ł. przestępstw polegających na psychicznym i fizycznym znęcaniu się nad nim i niewpuszczaniu go do mieszkania, w którym jest zameldowany. Organy administracji obu instancji odmówiły zawieszenia postępowania z powodu wskazanego przez skarżącego, uznając, że nie jest to zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie o wymeldowanie skarżącego z miejsca stałego zameldowania. Podniesiono przy tym, że postanowieniem z [...] listopada 2008 r. prokurator odmówił wszczęcia dochodzenia w sprawie objętej zawiadomieniem skarżącego. Skarżący w skardze do Sądu pierwszej instancji podtrzymał twierdzenie, że fakt, iż toczą się postępowania w sprawie jego zawiadomień, dotyczących popełniania przez jego byłą żonę przestępstw sprowadzających się do tego, że dochodzi do bezprawnego eksmitowania go z mieszkania, w którym jest zameldowany, uzasadnia zawieszenie postępowania w sprawie wymeldowania go. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę skarżącego wyjaśnił znaczenie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stwierdzając, że w sprawie o wymeldowanie z miejsca stałego zameldowania zagadnieniem tym nie jest zakończenie równolegle toczącego się postępowania karnego lub posesoryjnego. Sąd przy tym zaznaczył, że równoznacznym z trwałym i dobrowolnym opuszczeniem lokalu jest opuszczenie go w wyniku bezprawnego przymusu, jeżeli nie zostaną podjęte środki prawne celem usunięcia takiego stanu rzeczy. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych, gdyż to należy do obowiązków organów administracji. W końcu Sąd ten zwrócił uwagę na to, że postanowieniem z [...] listopada 2008 r. odmówiono skarżącemu wszczęcia dochodzenia w sprawie, którą opisał w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa oraz że skarżący także wnosił o zawieszenie postępowania przed sądem administracyjnym powołując się na to, że złożył zawiadomienie o popełnieniu przez jego byłą żonę przestępstw polegających na uniemożliwieniu mu korzystania z mieszkania, w którym jest zameldowany, i wniosek ten został oddalony. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, mianowicie art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz, jak to określono, przepisów prawa materialnego, to jest art. 97 § 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uzasadniając skargę kasacyjną wskazano, że Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w sprawie o wymeldowanie konieczne jest zbadanie czy opuszczenie miejsca zameldowania ma charakter trwały i dobrowolny. Następnie podniesiono, że w postępowaniu przed organami administracji i sądem administracyjnym skarżący twierdził, iż jego była żona A. Ł. "ustawicznie narusza mir domowy w celu bezprawnego eksmitowania go z mieszkania". W związku z tym, jak wywiedziono, skarżący domagał się zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania go z miejsca stałego zameldowania, twierdząc, że w prokuraturze toczą się postępowania w sprawie popełnienia przez A. Ł. tych przestępstw. Skarżący chciał w ten sposób udowodnić, jak podano, że opuszczenie przez niego lokalu, w którym jest zameldowany, ani nie miało charakteru trwałego, ani nie było dobrowolne, a więc że nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania. Dalej wywiedziono, że w celu wykazania, że tak określone zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, skarżący wnosił o zawieszenie postępowania przed sądem administracyjnym, wskazując, że pismami z 15 listopada 2010 r. oraz 13 stycznia 2011 r. złożył kolejne zawiadomienia o popełnieniu przez jego byłą żonę przestępstw polegających na utrudnianiu mu zamieszkania w mieszkaniu, w którym jest zameldowany. Wywiedziono też, że Sąd pierwszej instancji winien był na podstawie art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podjąć rozstrzygnięcie w granicach sprawy. Zarzucono w związku z tym, że Sąd ten nie zbadał czy stanowisko Wojewody Mazowieckiego, że w sprawie wymeldowania skarżącego nie występuje zagadnienie wstępne było zasadne. Podniesiono również, że mimo iż Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymaga, aby opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne, to nie odniósł się do twierdzeń skarżącego, że był na niego wywierany przymus mający skłonić go do opuszczenia mieszkania. W oparciu o tak sformułowane podstawy skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Uczestniczka postępowania A. Ł. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wnioski (uchylenie zaskarżonego wyroku) i podstawy (wskazane w skardze kasacyjnej naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania). Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest ona zasadna. Istota sprawy zawiera się w stwierdzeniu znajdującym się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Skarżący twierdzi tam, słowami swego pełnomocnika, że wnosząc o zawieszenie postępowania w sprawie wymeldowania go z miejsca stałego zameldowania z powodu toczących się w prokuraturze postępowań chciał udowodnić, że opuszczenie przez niego lokalu, w którym jest zameldowany, ani nie miało charakteru trwałego, ani nie było dobrowolne, a więc że nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania. Skoro skarżący na toczące się w prokuraturze postępowania powoływał się "w celu udowodnienia" określonych okoliczności, to oznacza, że wynik tych postępowań miał charakter faktyczny, a nie prawny. Udowodnienie łączy się bowiem ze stanem faktycznym sprawy a nie jej stanem prawnym. Tym samym wynik tych postępowań nie był zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Jak się bowiem powszechnie przyjmuje (por. A.Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, M.Jaśkowska, A.Wróbel, Zakamycze 2000, str. 532-533 oraz B.Adamiak w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B.Adamiak, J.Borkowski, Wydawnictwo C.H.Beck, Wydanie 6, str. 437) zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., jest zagadnieniem prawnym, a nie faktycznym. Ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zawsze należy do organu administracji załatwiającego sprawę. Natomiast na skutek konkretnej normy prawa materialnego zagadnienie prawne istotne dla załatwienia sprawy, może należeć do kompetencji innego organu administracji lub sądu. Wówczas zachodzi potrzeba zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z powyższego wynika, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z czym skarga kasacyjna w tym zakresie jest niezasadna. Nie został też naruszony powołany w skardze kasacyjnej art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. nr 139 z 2006 r., poz. 993 ze zm.). Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dotyczy on więc przesłanek wydania decyzji o wymeldowaniu i w sprawie dotyczącej zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania ma zastosowanie tylko w zakresie potrzebnym do oceny czy wynika z niego możliwość powstania zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., to zaś zostało już rozstrzygnięte. Zauważyć też należy, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż jej autor powołuje art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z zarzutem, iż Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do twierdzeń skarżącego, że był zmuszany do opuszczenia miejsca stałego zameldowania. W sprawie o zawieszenie postępowania w sprawie wymeldowania okoliczność czy skarżący był zmuszany do opuszczenia miejsca stałego zameldowana nie ma znaczenia. Zatem również z tego powodu zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest chybiony. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że chodzi o to, iż Sąd pierwszej instancji nie skontrolował stanowiska Wojewody Mazowieckiego, co do występowania w sprawie zagadnienia wstępnego. W rzeczywistości Sąd pierwszej instancji stanowisko to skontrolował i doszedł do słusznego wniosku, że zagadnienie wstępne w sprawie nie występuje. W szczególności Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie może dotyczyć okoliczności faktycznych, gdyż to organ administracji załatwiający sprawę jest zobowiązany do ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając to na uwadze stwierdzić należy, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Wobec powyższego na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi NSA oddalił skargę kasacyjną.