II OZ 841/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń M. G. , A. G. i E. S.-G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 1061/08 o oddaleniu wniosku o przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi E. S.-G. i M. G. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenia UZASADNIENIE Na drukach urzędowych formularzy wniosków o przyznanie prawa pomocy E. S. – G. , M. G. i A. G. wystąpili o ustanowienie adwokata z urzędu, wnioski motywując brakiem środków na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego świadczonego przez fachowego pełnomocnika. Z informacji zawartych w druku formularza wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, zamieszkując wspólnie z małoletnim A. G. . Wedle złożonych oświadczeń w skład ich majątku wchodzi nieruchomość o pow. 1,5 ha, na której znajduje się niewykończony budynek mieszkalny. Nieruchomość ta jest objęta zajęciem komorniczym. Skarżący zadeklarowali, że nie posiadają żadnych oszczędności pieniężnych, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Na skutek dodatkowego wezwania referendarza sądowego wnioskodawcy oświadczyli, że pozostają na utrzymaniu rodziny, która pokrywa wszelkie bieżące wydatki związane z ich utrzymaniem się. A. G. przestawiła kserokopię wniosku o zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej oraz kserokopię informacji o drugim terminie licytacji nieruchomości należącej do M. G. i E. S. – G. E. S. – G. nadesłała kserokopię wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji w związku z likwidacją tej działalności. M. G. nadesłał z kolei odpis zeznania o wysokości uzyskiwanego przychodu (PIT - 28 oraz PIT - 28A), z którego wynika, że w 2008 r. nie osiągnął żadnego dochodu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2009 r. oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd uznał, iż zarówno skarżący jak i uczestniczka postępowania nie przedstawili pełnej informacji dotyczącej ich sytuacji majątkowej i rodzinnej. Przede wszystkim nie uzyskano informacji w jakim zakresie wnioskodawcy otrzymują wsparcie materialne od swojej rodziny. Nie wiadomo czy dochody rodziny wnioskodawców są wystarczające na udzielenie im dodatkowego wsparcia poprzez skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika. Skarżąca E. S. – G. do wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączyła kserokopię wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji w związku z likwidacją tej działalności, nie zarejestrowała się jednakże w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna wskazując przy tym, iż nie jest to uchybienie i nie stoi w sprzeczności z obowiązującym prawem. W ten sposób skarżąca dobrowolnie zrezygnowała z należnych jej świadczeń, oczekując jednocześnie aby Skarb Państwa pokrył zastępstwo procesowe na jej rzecz świadczone. Podobne uwagi należy też sformułować w odniesieniu do uczestniczki A. G. , która również nie jest zarejestrowana jako bezrobotna. Powyższe okoliczności nie uzasadniają zdaniem Sądu rozstrzygnięcia ponad wszelką wątpliwość, iż skarżący i uczestniczka postępowania A. G. spełniają warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co pozwalałoby obciążyć budżet państwa kosztami ustanowionego zastępstwa procesowego. To na stronie spoczywa bowiem obowiązek podejmowania takich czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania prawa pomocy. Tym samym jeżeli zachodzą poważne wątpliwości co do pełnej oceny stanu majątkowego wnioskodawców, uznać należy, iż Sąd nie ma wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy (zob. np. postanowienia NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 674/09 i z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 651/09). W oparciu o przedłożone przez skarżących i uczestniczkę postępowania informacje i dokumenty nie można zaś zdaniem Sądu jednoznacznie stwierdzić, że zasługują oni na prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Nie umożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie ich sytuacji materialnej, stanowiącej przesłankę przyznania takiej pomocy. Informacje te budzą też poważne wątpliwości. Na powyższe postanowienie M. G., A. G. i E. S. G. wnieśli zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, że znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata. Należy podnieść, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał. Pismem z dnia 11 maja 2009 r. referendarz sądowy wezwał E. S.-G. i A. G. do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Pomimo powyższego jednak informacje udzielone przez wnioskodawców na skutek powyższego wezwania nie pozwalały na pełną ocenę ich sytuacji materialnej, jak bowiem trafnie zauważył Sąd I instancji nie uzyskano informacji w jakim zakresie wnioskodawcy otrzymują wsparcie materialne od swojej rodziny. Również pozostałe informacje udzielone przez wnioskodawców mogą budzić wątpliwości co do ich źródeł utrzymania. W takiej sytuacji skoro Sąd nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawców pomimo wykorzystania instytucji wezwania z art. 255 p.p.s.a. zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.