II SA/Sz 277/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2009r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę UZASADNIENIE Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza, decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 3 pkt 17a oraz art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku S. R. odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko A. R. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ pierwszej instancji wskazał, że z zebranych w sprawie dowodów wynika, iż S. R. nie spełnia warunków określonych w art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie wnioskodawca jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy, jednakże nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka A. R. od jej matki – M. Z. Z dołączonej do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego ugody sądowej sygn. akt [...]z dnia [...]r. wynika, że to wnioskodawca zobowiązał się płacić matce dziecka rentę alimentacyjną. S. R. nie zgadzając się z powyższą decyzją wniósł odwołanie podnosząc, że matka dziecka nie przebywa w miejscu zamieszkania, a córka mieszka razem z nim pozostając pod Jego opieką. Dalej wyjaśnił, że nie chce matki dziecka pozywać do sądu o alimenty, aby nie niszczyć poprawnych stosunków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 3 pkt 17a i art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992) po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Na wstępie uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał, że warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego stanowi spełnienie łącznie wszystkich przesłanek pozytywnych wskazanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Pojawienie się natomiast co najmniej jednej z przesłanek negatywnych, określonych w art. 7, jest równoznaczne z powstaniem przeszkody prawnej w nabyciu prawa do świadczenia i zwalnia organ od dalszego badania, czy wystąpiły wymagane prawem przesłanki pozytywne. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 7 wskazując, że stosownie do pkt 5 tegoż unormowania zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Dalej Kolegium podkreśliło, że orzeczenie o zasądzeniu alimentów na rzecz córki od jej matki – M. Z. nie zostało przedłożone przez wnioskodawcę. Z załączonego do wniosku o zasiłek rodzinny wypisu z protokołu ugody sądowej zawartej w dniu [...]r. w sprawie sygn. akt [...]przed Sądem Rejonowym wynika, że to wnioskodawca zobowiązał się do płacenia renty alimentacyjnej w kwocie po [...]zł miesięcznie do rąk matki córki. Wobec tego, pomimo bycia osobą samotnie wychowującą dziecko nie jest osobą uprawnioną do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego, albowiem nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego matki. Przepisy warunkujące przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem organy przy orzekaniu nie mogą brać pod uwagę żadnych szczególnych okoliczności istniejących w sprawie. S. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję podnosząc, że nie rozumie jej uzasadnienia. Dalej wskazał, że poinformował organy, iż jest osobą samotnie wychowującą dziecko, gdyż córka mieszka razem z nim, a matka dziecka nie przebywa w miejscu zamieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych, w tym zasiłków rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), zwana dalej ustawą. Celem powyższego unormowania jest pomoc państwa dla rodzin o niskich dochodach w realizacji funkcji opiekuńczych, wychowawczych i edukacyjnych względem dziecka. Jak wynika z art. 4 w/w ustawy zasiłek rodzinny stanowi środek częściowego pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka, jeżeli rodzina nie osiąga odpowiednich dochodów określonych w art. 5 ust. 1 ustawy. Z podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji, a także z jej uzasadnienia wynika, że organy orzekające w sprawie dokonały oceny wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku rodzinnego w kontekście art. 7 pkt 5 oraz art. 3 pkt 17a ustawy. Stosownie do art. 7 pkt 5 ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Przepis ten stanowi swoistego rodzaju katalog przesłanek, których zaistnienie bez względu na inne okoliczności wyłącza prawo do zasiłku rodzinnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Op 629/08, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze wskazanego przepisu wynikają zatem przesłanki warunkujące przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Ustawodawca zdefiniował pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko w art. 3 pkt 17a ustawy. W świetle tego przepisu, ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Bezsporne jest w niniejszej sprawie, że skarżący jest – w rozumieniu ustawy – osobą samotnie wychowującą dziecko-małoletnią córkę. Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organy orzekające w sprawie i niekwestionowanych w skardze wynika, że S. R. jest rozwiedziony i samodzielnie wychowuje córkę A. R., która z nim mieszka i jest objęta jego ubezpieczeniem zdrowotnym. Matka dziecka – M. Z. nie przebywa w ich wspólnym miejscu zamieszkania. Mając na uwadze treść art. 7 pkt 5 ustawy, należy wyjaśnić skarżącemu, że przyznanie świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego stosownie do art. 7 pkt 5 ustawy, nie jest uzależnione tylko od stwierdzenia przez organ, że wnioskodawca jest osobą samotnie wychowującą dziecko, albowiem znaczenie prawne ma tu również okoliczność, czy na rzecz dziecka wnioskodawcy zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne od drugiego rodzica. Brak zasądzenia tego świadczenia powoduje bowiem niemożność nabycia prawa do zasiłku rodzinnego chyba, że zaistniała którakolwiek z sytuacji wskazanej w art. 7 pkt 5 lit a-d ustawy tj. drugi z rodziców dziecka nie żyje lub ojciec dziecka jest nieznany bądź powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, jak również w przypadku gdy sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm.) to rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Skoro, na mocy powyższego unormowania, ciężar utrzymania dziecka spoczywa na obojgu rodzicach, zatem wsparcie finansowe Państwa w zaspokojeniu potrzeb bytowych dzieci powinno zostać przyznane w ściśle określonych przypadkach wskazanych przez ustawodawcę. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidują, że zasiłek rodzinny stanowiący wsparcie finansowe państwa dla rodziny powinien zatem zostać przyznany uprawnionemu wówczas, gdy brak jest innej możliwości zaspokojenia potrzeb rodziny. W przypadku, gdy jeden z rodziców samodzielnie wychowuje dziecko, to zanim zwróci się o pomoc Państwa poprzez przyznanie zasiłku rodzinnego, powinien wykorzystać prawne środki zmierzające do uzyskania świadczenia alimentacyjnego od drugiego rodzica w celu powiększenia dochodów rodziny. Z przedłożonych wraz z odpowiedzią na skargę akt postępowania administracyjnego wynika, że w niniejszej sprawie nie zostały zasądzone alimenty na rzecz córki skarżącego od matki dziecka, a ponadto nie został spełniony żaden z warunków określonych w art. 7 pkt 5 lit. a, b, c czy d ustawy o świadczeniach rodzinnych skutkujących przyznaniem zasiłku, pomimo braku zasądzenia świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka od drugiego z rodziców. Z dołączonej do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w sprawie o sygn. akt [...]w dniu [...]r. wynika, że to skarżący zobowiązał się do płacenia renty alimentacyjnej na rzecz małoletniej córki A. R. ur. [...]r. w kwocie [...]zł miesięcznie do rąk matki małoletniej M. Z. Oznacza to, że obowiązek alimentacyjny ciąży na skarżącym, który jednocześnie jest wnioskodawcą w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego, co stanowi okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy i przesądzającą, że stronie nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego, pomimo samotnego wychowywania dziecka. Argumenty skarżącego o odstąpieniu od dochodzenia sądowego od matki dziecka świadczeń alimentacyjnych z uwagi na chęć zachowania poprawnych stosunków panujących pomiędzy rozwiedzionymi małżonkami, pomimo zrozumienia ze strony Sądu, są bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy z uwagi na ich pozaprawny charakter. Niespełnienie wymogu określonego w art. 7 pkt 5 ustawy tj. braku zasądzenia alimentów od matki dziecka, niezależnie od motywów, który legły u podstaw zaniechania ich dochodzenia stoi na przeszkodzie uwzględnienia wniosku. Przepisy regulujące przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego nie dają organowi orzekającemu w sprawie możliwości uznaniowego podejścia do sprawy. Zasiłek rodzinny przyznawany jest na wniosek wyłącznie na podstawie obiektywnych i prawnie zdefiniowanych kryteriów, bez uwzględniania okoliczności o charakterze indywidualnym czy osobistym. Reasumując powyższe rozważania, należy stwierdzić, że kwestionowana decyzja odmawiająca przyznania S. R. zasiłku rodzinnego na córkę A. R. odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalić skargę.