IV SA/Gl 521/12

SENTENCJA Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; UZASADNIENIE W dniu 12 lipca 2012 r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym E.W. określiła, iż żąda zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu wnioskująca powołała się na trudną sytuację materialną wywodząc, iż przebywa aktualnie wraz z rodziną w Irlandii, zaś jedynym źródłem utrzymania dla niej, małżonka oraz ich pełnoletniej córki jest "świadczenie na rodzinę", w kwocie 1.511,60 Euro pobierane przez męża, który w ostatnim okresie utracił pracę. Równocześnie strona oświadczyła, że miesięczne koszty utrzymania ich gospodarstwa domowego to ogółem 1.702 Euro i w związku z tym "żyją na długach". Zadeklarowała przy tym, że posiada mieszkanie o powierzchni 36 m2, nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącej, zarządzeniem z dnia 12 września 2012 r. (wydanym po wyznaczeniu przez wyżej wymienioną pełnomocnika do doręczeń w kraju) zwrócono się do niej o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W tym zakresie stronę wezwano o: a.) nadesłanie dokumentów (faktury VAT, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość ponoszonych przez nią kosztów związanych z lokalem zamieszkiwanym w Irlandii (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, Internet, telefony itp.), jak również z posiadanym mieszkaniem na terenie Polski; b.) sprecyzowanie wysokości pobranych pożyczek (kredytów) oraz wskazanie osób lub instytucji, od których zobowiązania te zostały zaciągnięte; c.) nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia pobieranego aktualnie przez jej małżonka; d.) przedłożenie dokumentu potwierdzającego fakt, iż skarżąca oraz jej pełnoletnia córka nie uzyskują jakiegokolwiek dochodu (np. zaświadczenie potwierdzające rejestrację w instytucji zajmującej się pośrednictwem pracy, zaświadczenie instytucji zajmującej się pomocą społeczną itp.); Równocześnie wskazano, że dokumenty, o których mowa w pkt c) i d) niniejszego wezwania powinny być przetłumaczone na język polski. W odpowiedzi E.W. w dniu 23 września 2012 r. nadała do Sądu pismo procesowe, w którym wywiodła, iż nie jest w stanie wykonać powyższego wezwania w wyznaczonym w jego treści czternastodniowym terminie. Wobec powyższego, kolejnym zarządzeniem datowanym na 28 września 2012 r. wspomniany termin przedłużono zakreślając go na 21 dni licząc od daty doręczenia rzeczonego zarządzenia z dnia 28 września 2012 r. W odpowiedzi skarżąca przedłożyła sporządzone w języku angielskim: dokument potwierdzający wysokość świadczenia pobieranego przez jej męża (342,60 Euro tygodniowo + 20 Euro), dokument, z którego wynika, że jej córka studiuje w "A" oraz umowę najmu lokalu mieszkalnego, w której określono wysokość miesięcznego czynszu na kwotę 920 Euro. Równocześnie strona nadesłała pismo procesowe, w którym wywiodła, iż dokumenty te nie zostały przetłumaczone na język polski z uwagi na to, że nie była w stanie pokryć kosztów ich tłumaczenia. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Na wstępie należy odnotować, że przedmiotem skargi E.W. jest postanowienie wydane w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Nie budzi zaś wątpliwości, że świadczenia te stanowią formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Tymczasem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe trzeba wyjaśnić, że skarżąca korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w konsekwencji, jej wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (strona została już o tym poinformowała wcześniejszym pismem Sądu z dnia 18 lipca 2012 r.). Odnosząc się natomiast do wniosku wyżej wymienionej o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte w nim słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a nie rozpoznającego wniosek. Jest zatem jednoznaczne, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Dokonana w tym kontekście analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że skarżąca nie uzupełniła swojego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia 12 września 2012 r. (do wykonania którego przedłużono termin zarządzeniem z dnia 28 września 2012 r.). Odpowiadając na to wezwanie nadesłała jedynie dokument potwierdzający wysokość świadczenia pobieranego przez jej męża, dokument, z którego wynika, że jej córka studiuje oraz umowę najmu lokalu mieszkalnego, w której określono wysokość miesięcznego czynszu na kwotę 920 Euro. Wszystkie te dokumenty przedłożone zostały w języku angielskim pomimo, że stronę wyraźnie wezwano do nadesłania ich po przetłumaczeniu na język polski. Trudno przy tym uznać za przekonujące wywody strony, jakoby koszt tłumaczenia (cztery strony A4) stanowił wydatek przekraczający jej możliwości płatnicze. Nawet jednak gdyby uznać moc dowodową tych dokumentów, nie budzi wątpliwości, że nie obrazują one sytuacji materialnej strony w zakresie, który wskazano w wezwaniu. Jakkolwiek bowiem można by w takiej sytuacji przyjąć, że dokumenty te potwierdzają rozmiar dochodu jej małżonka, wysokość czynszu za lokal zamieszkiwany w Irlandii oraz okoliczność, że ich córka nie osiąga dochodu, (gdyż studiuje), to wnioskodawczyni po pierwsze - w żaden sposób nie udokumentowała pozostałych kosztów utrzymania (związanych z mieszkaniem w Irlandii jak i w Polsce), po drugie - w ogóle nie potwierdziła faktu, iż sama nie osiąga dochodu i po trzecie - nie sprecyzowała wysokości pożyczek zaciągniętych (kredytów) ani też nie wskazała osób bądź instytucji, od których zobowiązania te zaciągnęła (a było to konieczne, jako że z oświadczeń zawartych we wniosku wynikało, że wysokość kosztów obciążających jej rodzinę przekracza kwotę jej dochodu). Strona nie uczyniła tego, choć na wykonanie wezwania miała (wskutek przedłużenia wyznaczonego terminu) aż 40 dni. W takiej sytuacji nie można przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja materialna skarżacej zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Przyznanie prawa pomocy jest natomiast możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (w tym przypadku referendarz sądowy) nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 458/10 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia żądanych w wezwaniu z dnia 12 września 2012 r. wyjaśnień co do zaciągniętych pożyczek oraz od nadesłania jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość tych zobowiązań, jak również rozmiar kosztów utrzymania jej rodziny (poza czynszem za mieszkanie w Irlandii) a także nie uprawdopodabniając okoliczności, iż sama nie osiąga żadnych dochodów, skarżąca nie rozwiała wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jej stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, a tym samym nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.