I GSK 86/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej V. H. P. S.A. (obecnie P. T. S.A.) w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 września 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 334/11 w sprawie ze skargi V. H. P. S.A. (obecnie P. T. S.A.) w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. nakazuje zwrócić V. H. P. S.A. (obecnie P. T. S.A.) w W. kwotę 50.000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 września 2011 r. o sygn. akt III SA/Wa 334/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę [...] z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego za grudzień 2007 r. Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę, natomiast w uzasadnieniu wyroku sformułował stanowisko, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja w kierunku uwzględnienia skargi związana jest z zakwestionowaniem naruszenia przez organy obu instancji zasady pierwszeństwa stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym. Zobowiązał organy podatkowe, aby uwzględniły przy ponownym rozpoznaniu sprawy powyższe zagadnienia wynikające z uzasadnienia. Odwołał się przy tym do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i punktu pierwszego sentencji. Zakres w jakim zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu określił na mocy art. 152 powyższej ustawy jako punkt drugi sentencji, mimo jego braku. Orzekł także o kosztach postępowania sądowego, które nie zostały objęte powyższym wyrokiem. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyła Spółka Akcyjna [...]. Zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa procesowego w sposób istotny i mający wpływ na ostateczny wynik sprawy. Chodzi o art. 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu podano, że sporządzone przez Sąd I instancji uzasadnienie wyroku całkowicie nie odpowiada sentencji orzeczenia. Brak jest odniesienia się do przedmiotu postępowania toczącego się przed Sądem I instancji. Sad odmówił stwierdzenia nadpłaty za grudzień 2007 r., a uzasadnienie wyroku dotyczy określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Naruszenie to uniemożliwia zapoznanie i ustosunkowanie się do motywów rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd. Niezależnie od powyższego, kasator zarzucił powyższemu wyrokowi także naruszenie art. 134 ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 122, 187, 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej, jak też w związku z art. 29 ust. 20 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535). Odwołał się też do art. 12 ust. 1 pkt 4 "f" ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.). W zakresie naruszenia prawa materialnego zarzucił błędną wykładnię art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazując na powyższe podstawy, domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W powołanych dodatkowych zarzutach podniesiono, że Sąd I instancji wadliwie przyjął ustalony przez organy podatkowe stan faktyczny. Chodzi o to, że Spółka nie poniosła uszczerbku majątkowego z tytułu sprzedaży energii elektrycznej dystrybutorom w grudniu 2007 r., ponieważ ciężar ekonomiczny tego podatku został w całości wkalkulowany w cenę energii elektrycznej i tym samym przerzucony na kontrahentów. W ocenie kasatora błędna jest wykładnia i przyjęcie, że nadpłatą w podatku akcyzowym nie jest kwota podatku uiszczona z tytułu sprzedaży energii elektrycznej, w sytuacji w której ten, kto ją uiścił, nie poniósł z tego tytułu uszczerbku majątkowego. Skarga kasacyjna z powyższych powodów jest uzasadniona a wyrok Sądu I instancji sprzeczny z prawem. Dyrektor Izby Celnej w [...] nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 powyższej ustawy. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia prawa procesowego jako mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut ten jest uzasadniony, a chodzi w istocie o art. 141 § 4 tej ustawy. Naruszenie tego przepisu polega na braku spełnienia wymogów, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Chodzi o sporządzenie go sprzecznie z rozstrzygnięciem, a tym samym niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstaw prawnych i przesłanek jakimi kierował się Sąd I instancji nie uwzględniając skargi. Uzasadnienie wyroku nie zawiera tym samym podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Wskazane naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji spełnia przesłankę art. 174 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. A więc uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowi tym samym podstawę oparcia skargi kasacyjnej. Sprzeczność sentencji wyroku w którym oddalono skargę z uzasadnieniem tego wyroku w którym uznano zasadność skargi i wskazano na naruszenie przepisów prawa materialnego, prowadziło zdaniem Sądu I instancji do stwierdzenia podstaw do uchylenia wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie pozwala jednak na zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 184 ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem – Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Przepis ten nie mógł być brany pod uwagę. O sytuacji wskazanej w drugiej części powołanego przepisu, czyli orzeczeniu, które mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, można rozważać wówczas, gdy sentencja wyroku jest zgodna z treścią uzasadnienia wyroku. Nie ma tym samym żadnych wątpliwości jakie merytoryczne stanowisko zajął Sąd I instancji. Rozważać można natomiast – czy argumenty zawarte w uzasadnieniu wyroku są zasadne. Tym samym, z sytuacją w której zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie Sądu I instancji pozostaje w zgodności z treścią uzasadnienia i wnioskami wynikającymi z uzasadnienia. Natomiast ewentualne błędy zawarte w uzasadnieniu mogą dotyczyć wskazanej wykładni prawa czy nawet podstawy prawnej. W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze, że sentencja wyroku jest sprzeczna z uzasadnieniem wyroku, przepis art. 184 powyższej ustawy nie mógł być brany pod uwagę przez Naczelny Sąd Administracyjny jako ewentualna podstawa rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania w rzeczywistości dotyczy niespełnienia przez uzasadnienie wyroku wymogów określonych w przepisie art. 141 § 4 powyższej ustawy w zakresie wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uniemożliwiło to kontrolę instancyjną. Z tego też powodu zaskarżony wyrok należało uchylić w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien powyższą sprzeczność wyjaśnić i orzec mając na uwadze art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pamiętając przy tym o wymogach art. 141 § 4 tej ustawy. Powyższe względy zadecydowały, że wniosek i zarzuty alternatywnie podniesione w skardze kasacyjnej nie podlegały już ocenie. Orzeczenie o zwrocie całego uiszczonego wpisu w przedmiotowej sprawie znajduje swoje podstawy w art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), a więc w sprawowanym nadzorze Naczelnego Sądu Administracyjnego nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania w związku z art. 2 Konstytucji RP. Natomiast art. 207 § 2 ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrażający zasadę słuszności, z urzędu stanowił podstawę do odstąpienia od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego od strony przegrywającej. Strona ta w niczym nie zawiniła uruchomionego postępowania kasacyjnego w zakresie wyżej omówionym. Mając powyższe na uwadze – Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.