II SA/Gl 1125/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 19 maja 2022 r. nr SKO.4106.329.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 19 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą Z. M. – reprezentowaną przez radcę prawnego - utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia 22 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżąca jest uprawniona do renty z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Natomiast posiadanie prawa do renty stanowi negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. ustawy o świadczeniach rodzinnych (zwanej dalej również u.ś.r.) do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ dodał, że istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Podniósł, że skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, iż eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2020r., sygn. l OSK 487/20). Organ dodał, że powyższy wybór można zrealizować przez złożenie do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniosku o zawieszenie prawa do renty rolniczej. W związku z tym organ wskazał, że skarżąca może ponownie złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uwzględnienie wniosku będzie uzależnione od przedstawienia decyzji o zawieszeniu renty i wstrzymaniu jej wypłaty. Podkreślił, że o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do renty, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalno - rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika – podniosła zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych i błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą świadczenia rentowego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką. Ponadto zarzuciła naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79 a k.p.a. przez niepoinformowanie strony przez organ, przed wydaniem decyzji, o konieczności zawieszenia poobieranej przez nią renty jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.) - na wniosek skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że skarżąca pobiera rentę. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., zwanej dalej również u.ś.r.), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W tym zakresie podnieść należało, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, uwzględniającą derogacyjny skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.06.2019 sygn. akt SK 2/17, czyli uwzględniającą aktualne brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, w tym przypadku renty. Wynika to z tego, że nie istnieją – co podkreślił również Trybunał Konstytucyjny w wymienionym wyżej wyroku – legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby osoba która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, podejmowała zatrudnienie. W dalszej części cytowanego wyroku Trybunał podniósł, iż "realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia." Z powyższego przytoczenia wynika zatem w sposób nie budzący wątpliwości, że osoba spełniająca warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Przy czym podkreślenia wymagało, że możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z zawieszeniem prawa do renty, dotyczy wyłącznie osób mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, gdyż w przypadku całkowitej niezdolności do pracy, wykluczone jest spełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczącego niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej może bowiem tylko osoba, która jest zdolna do pracy (chociażby była to tylko częściowa zdolność do pracy). Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy przyznaje się jako rentę stałą, jeżeli całkowita niezdolność ubezpieczonego do pracy w gospodarstwie rolnym jest trwała i nie orzeczono celowości przekwalifikowania zawodowego. W pozostałych przypadkach renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jako renta okresowa przez okres wskazany w decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Tym samym fakt posiadania przez stronę prawa do rolniczej renty stałej oznacza, że uprawniony i kompetentny organ stwierdził w formie dokumentu urzędowego, iż w przypadku osoby całkowicie niezdolnej do pracy w gospodarstwie rolnym brak jest celowości przekwalifikowania zawodowego. W takiej sytuacji niemożliwe jest spełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczącego niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Ze zgromadzonej w niniejszej sprawie dokumentacji wynika, że skarżąca ma prawo do rolniczej renty stałej, co oznacza, iż powołany prawem organ stwierdził, że jej stan zdrowia nie uzasadnia zmiany kwalifikacji zawodowych, gdyż ustalając jej całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym o charakterze trwałym, nie orzeczono celowości przekwalifikowania zawodowego. Z tego wynika wniosek, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, że strona jest zdolna do podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, a zatem, że został spełniony warunek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczący niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podnieść należało, że prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, iż z uwagi na to, że skarżąca pobiera rentę, nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Przy czym – w stwierdzonych wyżej okolicznościach – brak było podstaw do wskazania przez organ, że zawieszenie prawa do renty skutkujące wstrzymaniem jej wypłaty, eliminuje wymienioną wyżej negatywną przesłankę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak bowiem była o tym mowa wyżej – nie ma podstaw do stwierdzenia, że strona jest zdolna do podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, a więc, że został spełniony warunek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczący niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Z uwagi zatem na to, że co do istoty decyzja o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była prawidłowa, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W szczególności bezzasadny był zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem posiadanie przez skarżącą stałej renty rolniczej wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd ponadto stwierdził, że przy rozpoznaniu niniejszej sprawy nie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowe było rozstrzygnięcie o odmowie uwzględnienia wniosku strony. W związku z powyższym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.