II SA/Ol 1227/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...], nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia 15 czerwca 2012 r., po rozpoznaniu wniosku J.L. przyznał wnioskodawcy świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w kwocie 30 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 września 2012 r., na podstawie art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ pierwszej instancji podał w uzasadnieniu, że wnioskodawca spełnił kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie przedmiotowego świadczenia. Wyjaśnił, że wysokość tego świadczenia wynikała z porównania sytuacji materialno – bytowej strony i innych beneficjentów oraz możliwości finansowych organu. MOPS w K. otrzymał w 2012 r. na realizację wskazanego wyżej programu 550.000 zł, z której to kwoty finansował zasiłki celowe na pokrycie kosztów posiłków w szkołach dzieciom i młodzieży oraz innym potrzebującym. Powyższa kwota nie wystarczała na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb, gdyż miesięcznie wynoszą one ponad 67.000 zł. Pod opieką ośrodka pozostaje bowiem ponad 3.500 osób i rodzin. Posiadanymi środkami organ musi zatem tak dysponować, aby udzielić przynajmniej częściowej pomocy jak największej liczbie potrzebujących. Dyrektor MOPS wyjaśnił też, że w pierwszej kolejności pomoc udzielana jest dzieciom i młodzieży w przedszkolach i szkołach oraz osobom starszym i innym osobom wymagającym pomocy. Z powyższych względów, nie było możliwe przyznanie świadczenia w wyższej wysokości. J.L. złożył odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że przyznana kwota nie wystarcza na zakup posiłku lub żywności przez miesiąc. Wobec tego wniósł o przyznanie pomocy w wyżej wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 20 sierpnia 2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia decyzji Kolegium podało, że odwołujący się jest kawalerem i samotnie gospodaruje. Ponadto, jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnego dochodu, ma orzeczoną chorobę zawodową i posiada orzeczony stały uszczerbek na zdrowiu - 10%. Odwołujący się jest właścicielem domu wystawionego na sprzedaż i ciąży na nim niespłacany kredyt w wysokości "[...]" zł. W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, że zostało spełnione kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku celowego na żywność. Zaznaczyło jednocześnie, że zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej instytucja pomocy społecznej ma na celu jedynie pomoc w umożliwieniu osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych i to tylko, w sytuacji gdy nie są one w stanie ich pokonać wykorzystując własne środki i możliwości. Organ odwoławczy zaznaczył, że reguły te nie mogą być interpretowane jako obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb wnioskodawcy. Pomoc w postaci zasiłku celowego ma bowiem charakter uznaniowy, a jej udzielenie uzależnione jest od środków, jakimi aktualnie dysponuje ośrodek pomocy społecznej, a także liczby i sytuacji rodzinno - majątkowej osób ubiegających się o przyznanie świadczeń. Organ odwoławczy zaznaczył, że w uzasadnieniu wydanej decyzji Dyrektor MOPS odniósł się do wysokości środków finansowymi, którymi dysponował ośrodek, ilości osób, którym pomoc została przyznana, a także ich sytuacji rodzinno - majątkowej w odniesieniu do sytuacji wnioskodawcy. Podał przy tym, że w pierwszej kolejności pomoc jest kierowana na pokrycie kosztów posiłków dla dzieci i młodzieży, osób starszych i innych osób wymagających tego rodzaju wsparcia. Tym samym organ pierwszej instancji wskazał kryteria, jakimi się kierował przyznając odwołującemu się pomoc w kwestionowanej wysokości. Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja spełnia wymagane przepisami prawa wymogi i nie narusza granic uznania administracyjnego. W złożonej do tut. Sądu skardze J.L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, że kwota 30 zł nie wystarcza na zakup żywności na miesiąc. Skarżący wskazał też, że nie stać go na kupno żywności, a jest ciężko chory. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził bowiem naruszeń prawa, które mogłyby spowodować wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja, którą przyznano skarżącemu zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności, na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 września 2012 r., w kwocie po 30 zł miesięcznie. Podstawę materialno prawną tej decyzji stanowiły art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267, poz. 2259, ze zm.). Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności: zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: dzieciom do 7 roku życia, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o pomocy społecznej", w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. W art. 5 ust. 1 tej ustawy przewidziano zaś, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7 cytowanej ustawy), zatem w ramach postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie, zastosowanie znajduje art. 39 ustawy, dotyczący zasiłku celowego. Stosownie do ust. 1 tego artykułu, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Jak zasadnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, została ona wydana w ramach uznania administracyjnego zarówno w zakresie przyznania przedmiotowej pomocy, jak również w kwestii określenia jej wysokości. Uznanie administracyjne oznacza, że organ administracji rozpoznając sprawę nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, ma więc pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań, ma prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb i własnych możliwości finansowych w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc. Nie budzi bowiem wątpliwości, że organ pomocy społecznej dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i musi zaspokoić potrzeby wielu potrzebujących. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do otrzymania danego świadczenia, nie każdy wnioskodawca musi je otrzymać i nie zawsze świadczenie przyznane zostanie w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby, która się o nie ubiega. Wydając decyzję w sprawie z zakresu pomocy społecznej organ administracji musi przede wszystkim wszechstronnie zbadać stan faktyczny sprawy, mając na uwadze szczególną rolę zgodności takiej decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela (art. 7 K.p.a.), a ponadto winien przekonująco uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie prawidłowo ustalono, że skarżący spełnił przesłanki formalne warunkujące przyznanie przedmiotowego świadczenia. Skarżący jest bowiem osobą bezrobotną, samotnie gospodarującą, nie uzyskuje żadnego dochodu. Organ nie kwestionował zatem trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego, jednakże zadecydował o udzieleniu wnioskowanej pomocy w kwocie ograniczonej do 30 zł, na okres czterech miesięcy. Należy jednakże podkreślić, że to rozstrzygnięcie zostało szczegółowo uzasadnione. W decyzji wyjaśniono bowiem, że środki finansowe ośrodka na 2012 r. ograniczone były do wysokości 550.000 zł. W ich ramach pomocą objęto ponad 3.500 osób i rodzin, a przeciętnie udzielna pomoc stanowiła 157 zł na środowisko. Organ podniósł przy tym, że z uwagi na skromne środki jakimi dysponował, nie było możliwe pokrycie wszystkich potrzeb osób wnioskujących. Ponadto wskazał kryteria, którymi kierował się przyznając przedmiotowe świadczenie. W pierwszej kolejności pomoc udzielana jest dzieciom i młodzieży w przedszkolach i szkołach oraz osobom starszym i innym osobom wymagającym pomocy. W niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy i przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniła przyznanie zasiłku celowego tylko w kwocie 30 zł. Organ wyczerpująco wyjaśnił, jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu skarżącemu wnioskowanego zasiłku w tak ograniczonej wysokości, co nie pozwala zarzucić mu przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku. Dodać należy, że świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być traktowane jako stałe źródło służące do zaspokajania choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. Z tego względu sama trudna sytuacja finansowa skarżącego nie mogła spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż organy administracji nie mogą orzekać w oparciu o zasady współżycia społecznego, lecz na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Celem ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. jest zaś tylko pomoc w zakresie dożywiania, a nie pokrycie pełnych kosztów utrzymania wnioskodawców. W tej sytuacji fakt, że przyznana kwota nie wystarcza na zapewnienie codziennych posiłków, nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, która jak wyżej wskazano, jest prawidłowa. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.