II OZ 1317/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1872/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym tarasu postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1872/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym tarasu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Spółka C. Sp. z o.o. w W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując, że nie posiada obecnie płynności finansowej, gdyż kontrahenci, z którymi współpracuje nie wywiązali się z zawartych umów. Spółka nie posiada środków na regulowanie bieżących należności. Z formularza PPF wynika, że Spółka posiada na koncie bankowym 15.669 zł, natomiast za zeszły rok uzyskała zysk w wysokości 11.389,49 zł. Wysokość kapitału/majątku wskazano na kwotę 3.128.000 zł. Wartość środków trwałych Spółki to 9.405.245,06 zł, zaś w 2013 r. strona osiągnęła zysk w wysokości 132.603 zł netto. Do wniosku dołączono kopię decyzji o nadaniu nr identyfikacji podatkowej, kopię zaświadczenia o nr regon, kopię bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r. Postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1872/14 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił C. Sp. z o. o. w W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 17 października 2014 r. wnioskodawca złożył sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 6 października 2014 r. W uzasadnieniu podkreślono, że wykazany przez Spółkę zysk za ubiegły rok został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych, a kwota wykazana na koncie bankowym została przeznaczona na pokrycie zadłużenia. Zatem Spółka nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych. Dokonując oceny złożonego formularza PPF oraz przedłożonych przez Spółkę dokumentów Sąd I instancji stwierdził, że strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Powstanie bowiem straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Sąd zauważył nadto, że osoba dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zestawienie danych rachunkowych z kwotą 500 zł tytułem wpisu od skargi oraz z ewentualnymi dalszymi kosztami niniejszego postępowania sądowego, pozwala na przyjęcie założenia, iż koszty te nie przekraczają możliwości płatniczych skarżącej spółki. W zażaleniu na powyższe postanowienie C. Sp. z o. o. z siedzibą w W. wniosła o jego uchylenie wskazując, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zysk wskazany w zaskarżonym postanowieniu został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych, a kwota wskazana na koncie bankowym została przeznaczona na pokrycie zadłużenia. Dłużnicy Spółki nie uregulowali zaległych należności, a ich wyegzekwowanie na dzień dzisiejszy jest niemożliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. ,poz. 270 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd zbadał sytuację materialną strony, porównał m.in. zyski i straty Spółki za rok 2013 r., przedstawił wysokość środków pieniężnych zgromadzonych przez Spółkę na rachunku bankowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dokumentach źródłowych wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza aktualnej sytuacji finansowej Spółki, jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, nie daje podstaw do przyjęcia, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, w sytuacji gdy dokumenty źródłowe wskazują, iż Spółka zarobkuje. Skarżąca natomiast, ani w złożonym wniosku, ani też w zażaleniu nie wykazała niemożności wygospodarowania środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego ze środków finansowych, którymi dysponuje. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.