I OZ 502/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SPP/Wa 168/22 o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi [...] na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 12 listopada 2020 r. nr WIW-ZOZ-IV.912.89.2020.EK w przedmiocie nakazu usunięcia uchybienia postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SPP/Wa 21/21 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w punkcie 1. zwolnił skarżącego [...] od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi wniesionej na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 12 listopada 2020 r. w przedmiocie nakazu usunięcia uchybienia oraz w punkcie 2. odmówił ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Na skutek wniesionego sprzeciwu od punktu 2. postanowienia Sąd postanowieniem z dnia 16 czerwca 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie w zaskarżonym zakresie. Kolejny postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt IV SPP/Wa 191/21, (po rozpoznaniu kolejnego wniosku), w punkcie 1. referendarz umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SPP/Wa 21/21 przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast w punkcie 2. postanowienia referendarz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu z tego względu, że skarżący nie wykazał, że zmianie uległy okoliczności ustalone w uprzednio złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności, że jego sytuacja majątkowa uległa takiemu pogorszeniu, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 86/21 oddalił skargę [...] na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 12 listopada 2020 r. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SPP/Wa 168/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 1. umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SPP/Wa 21/21 przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast w punkcie 2. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Odmowa nastąpiła z tego względu, że skarżący nadal nie wykazał, że zmianie uległy okoliczności ustalone w uprzednio złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności, że jego sytuacja majątkowa uległa takiemu pogorszeniu, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył [...] zarzucając mu błędną interpretację materiału dowodowego. Skarżący podkreślił, że zależy mu na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej i tego dotyczył jego ostatni wniosek. Wskazując na powyższe wniesiono o ponowne rozpatrzenie wniosku w części dotyczącej ustanowenia pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Jak stanowi art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Sąd wojewódzki nie dopuścił się błędnego zastosowania ww. przepisu w stanie faktycznym istniejącym w sprawie. Mając na uwadze nie budzącą wątpliwości okoliczność wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SPP/Wa 21/21, którym przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – postanowienie w tym zakresie rzeczywiście stało się zbędne. Rozpoznaniu podlega zatem jedynie kwestia ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jednak również w ten kwestii zgodzić się należy z Sądem I instancji oraz referendarzem orzekającym wcześniej w sprawie wniosków skarżącego. Dane zawarte w oświadczeniach o stanie majątkowym, finansowym i dochodach nie pozwalają na pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy i tym samym na bezsporne stwierdzenie, że spełnia ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Sytuacja ta nie uległa zmianie. Nadesłane wraz z zażaleniem orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy niewiele w kwestii wyjaśnienia sytuacji finansowej zmienia. Niezbędnym elementem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem rzetelne i prawdopodobne wykazanie zmiany okoliczności sprawy, aby możliwa była zmiana wcześniejszego postanowienia na podstawie art. 165 powołanej ustawy. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć takie zmiany, które pozwalają stwierdzić, że sytuacja finansowa w gospodarstwie domowym wnioskodawcy uległa znacznemu pogorszeniu. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Za Sądem I instancji należy jednak powtórzyć, że skarżący nadal nie przedstawił w sposób wiarygodny swojego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a te dotychczas przedstawiane budzą wątpliwości, są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy i są przedstawiane w sposób wybiórczy. W pierwszym postanowieniu w sprawie prawa pomocy referendarz bardzo szczegółowo wyjaśnił, w których miejscach wyjaśnień skarżącego dostrzega wątpliwości, gdzie skarżący nie wyjaśnia czy czerpie pożytki z posiadanego inwentarza i dóbr naturalnych typu łąki, lasy, drzewa owocowe i w jakiej wysokości, bo że ponosi koszty również jest oczywiste. Wnioskodawca posiada także mieszkanie, za które ponosi opłaty jednak nie wskazuje czy mieszkanie podlega wynajmowi, z którego czerpie korzyści finansowe. Podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek ujawnienia i uwiarygodnienia swojej sytuacji finansowej w sposób nie budzący wątpliwości. Należy bowiem pamiętać, że przerzucenie ciężaru obowiązku ponoszenia kosztów opłacenia pełnomocnika z urzędu, z wnioskodawcy na państwo, czyli de facto na innych obywateli opłacających podatki musi odbywać się bez najmniejszych wątpliwości. Tymczasem nie jest rolą Sądu wyręczanie skarżącego w jego obowiązkach i czynienie za niego ustaleń. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.