I OZ 544/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Mysłowice na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1700/22 o odrzuceniu sprzeciwu Gminy Mysłowice od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1700/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw Gminy Mysłowice od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 kwietnia 2022 r. w przedmiocie nabycia z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Gmina Mysłowice pismem z dnia 20 maja 2022 r. wniosła sprzeciw (nazwany skargą) od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 kwietnia 2022 r., mocą której organ odwoławczy uchylił decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 4 czerwca 2020 r. w przedmiocie nabycia z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając ww. sprzeciw wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., nie ulega zatem wątpliwości, że pismo skarżącej z dnia 20 maja 2022 r. nazwane "Skarga", stanowi w istocie sprzeciw, o którym mowa w art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Oznacza to, że przedmiotowy sprzeciw powinien zostać wniesiony w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji organu odwoławczego. Sąd zauważył, że decyzja z dnia 13 kwietnia 2022 r. doręczona została skarżącej w dniu 21 kwietnia 2022 r. Termin do wniesienia sprzeciwu upłynął zatem w dniu 5 maja 2022 r. Sprzeciw nadany zaś został w dniu 20 maja 2022 r., a zatem po upływie terminu wskazanego w art. 64c § 1 P.p.s.a. Wniesiony sprzeciw jest więc niedopuszczalny i podlega odrzuceniu. Zaznaczono dodatkowo, że błędne pouczenie organu o przysługującym środku zaskarżenia (skarga) i terminie do jego wniesienia (30 dni) pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Gmina Mysłowice, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 64c § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 112 K.p.a. przez zakwalifikowanie wniesionej pismem z dnia 20 maja 2022 r. skargi jako sprzeciwu, a następnie uznanie go za niedopuszczalny, z uwagi na wniesienie po upływie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji organu odwoławczego, i w związku z tym odrzucenie go, podczas gdy zważywszy, że skarżąca zastosowała się w niniejszym przypadku do błędnego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji z dnia 13 kwietnia 2022 r., zgodnie z którym stronom przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od daty doręczenia - Sąd I instancji winien wobec tego środek zaskarżenia zakwalifikowany jako sprzeciw merytorycznie rozpatrzyć, pomimo jego obiektywnego spóźnienia w świetle art. 64c § 1 P.p.s.a., albowiem błędne pouczenie w decyzji co do środka zaskarżenia do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do takiego pouczenia. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 64a P.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Stosownie zaś do treści art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, o ile ustawa nie stanowi inaczej. W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia. Z kolei przepis art. 64c § 1 P.p.s.a. stanowi, że sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., została doręczona stronie skarżącej w dniu 21 kwietnia 2022 r. Tym samym termin do wniesienia sprzeciwu od decyzji upływał z dniem 5 maja 2022 r., natomiast środek odwoławczy został wniesiony w dniu 20 maja 2022 r., a więc po upływnie terminu. W sprawie bezsporne jest również, że organ błędnie pouczył o możliwości wniesienia skargi w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższa okoliczność powinna być wzięta pod uwagę przez Sąd I instancji, stosownie bowiem do treści art. 112 K.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 K.p.a. powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2017 r. str. 621). Skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno na drodze postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowego. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Zauważyć należy, że wprawdzie w art. 112 K.p.a. ustawodawca nie wskazał sprzeciwu, jednak zgodnie art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze. Tożsamy pogląd, zgodnie z którym skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 K.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu, został wyrażony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1206/17, z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn. akt I OZ 1756/17, z dnia 16 listopada 2018 r. sygn. akt I OZ 1090/18, z dnia z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OZ 263/19, z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt II OZ 871/19, z dnia 11 października 2019 r. sygn. akt I OZ 944/19, z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt II OZ 240/20, z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt I OZ 506/21, z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. akt III OZ 112/22 oraz z dnia 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OZ 207/22, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a, postanowił jak w sentencji.