V SA/Wa 312/19
Sądy administracyjne2019-11-20
Sygnatura
V SA/Wa 312/19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-20
Rodzaj
Wyrok WSA w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-WóltańskaMichał SowińskiTomasz Zawiślak
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
Treść orzeczenia
SENTENCJA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P... na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia ... stycznia 2019 r. nr ... w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: PARP,
strona lub skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w
Warszawie (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] stycznia 2019 r.,
nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika
Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie (dalej: Naczelnik US,
organ I instancji lub egzekucyjny) z [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela
kosztami
postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik US na podstawie wystawionego przez PARP tytułu wykonawczego z 7
listopada 2017 r. nr [...] prowadził wobec C. S.A. w
W. postępowanie egzekucyjne obejmujące zobowiązania z tytułu zwrotu
środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków
europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowych z
udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności, o których
mowa w art. 60 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U.
z 2017 r., poz. 2077 ze zm.) w kwocie należności głównej 104 460,00 zł, plus odsetki na
dzień wystawienia tytułu wykonawczego w kwocie 66 201,60 zł.
W celu realizacji należności dochodzonych przedmiotowym tytułem
wykonawczym organ egzekucyjny zastosował zajęcie wierzytelności z rachunku
bankowego i wkładu oszczędnościowego na podstawie zawiadomień z 30 listopada
2017 r. Przedmiotowe zawiadomienia doręczono bankom (B. oraz A. S.A.) 30 listopada 2017 r., natomiast stronie (wraz z odpisem
tytułu wykonawczego dla zobowiązanego) doręczono 19 grudnia 2017 r., w trybie art.
44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z
2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: kpa).
W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie Banki poinformowały, że nie
prowadzą rachunków bankowych dla C. S.A. w W..
Podejmując dalsze czynności egzekucyjne Naczelnik US 13 lutego 2018 r.
skierował zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej do Z. w P. Powyższe zajęcie dłużnik zajętej
wierzytelności otrzymał 22
lutego 2018 r., natomiast zobowiązana Spółka - w trybie art. 44 kpa - 6 marca 2018 r.
Pismem z 22 lutego 2018 r. Z. w P.
poinformował, iż nie posiada żadnych wierzytelności względem Cartridge World (CEE)
S.A.
Mając na uwadze materiał zgromadzony w trakcie prowadzonego postępowania
egzekucyjnego wobec zobowiązanej organ egzekucyjny postanowieniem z [...] maja 2018
r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne
prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego.
Następnie zawiadomieniem z 3 lipca 2018 r. nr [...]
poinformował PARP o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.
Wnioskiem z 9 lipca 2018 r. Strona wystąpiła o wydanie postanowienia w sprawie
kosztów egzekucyjnych.
Naczelnik US postanowieniem z [...] lipca 2018 r. obciążył PARP kosztami
postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 1.709,60 zł. W uzasadnieniu wyjaśnił,
że Stronę obciąża opłata manipulacyjna w wysokości 1% egzekwowanych należności.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, na skutek złożonego przez PARP
zażalenia, Dyrektor IAS decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i
przekazał sprawę
do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ nadzoru
wskazał, że Naczelnik US w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia nie przedstawił
stanu faktycznego sprawy, który pozwoliłby na weryfikację prawidłowości naliczonych
kosztów postępowania egzekucyjnego, tj. nie wskazał należności, od jakiej naliczono
żądaną kwotę z tytułu opłaty manipulacyjnej oraz sposobu jej ustalenia. Nadto nie
zbadano, czy z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów wystąpiła
osoba do tego uprawniona.
Mając na uwadze wytyczne Dyrektora IAS, po ponownym rozpoznaniu wniosku o
wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, Naczelnik US wydał
postanowienie z [...] listopada 2018 r. nr [...] o
obciążeniu PARP kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec
majątku C S.A., na podstawie tytułu wykonawczego nr
[...], wystawionego przez PARP, w kwocie 1.711,90 zł.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem PARP wniosła zażalenie.
Uznając bezzasadność wniesionego zażalenia, Dyrektor IAS postanowieniem z
[...] stycznia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ
egzekucyjny pobiera, zgodnie z art. 64 § 1 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o
postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, dalej: upea),
opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu
wydatków za wszystkie czynności egzekucyjne związane ze stosowaniem środków
egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.
W art. 64c § 1 upea, została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których
mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ
egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Ustawa
dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił
wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2-4 upea).
Organ II instancji podkreślił, że postanowieniem z [...] maja 2018 r. Naczelnik US,
na podstawie art. 59 § 2 upea, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec
majątku spółki. Zauważył także, że skoro koszty egzekucyjne nie zostały pobrane w
toku postępowania egzekucyjnego, to w związku z jego umorzeniem nie można nimi
obciążyć zobowiązanego, dlatego też zobowiązanym do ich pokrycia będzie –
wierzyciel, czyli PARP.
Podkreślono, że organ egzekucyjny doręczył 19 grudnia 2017 r. C. S.A. odpis tytułu wykonawczego z 7
listopada 2017 r. nr [...]. Zatem,
w jego ocenie, w stosunku do ww. tytułu wykonawczego powstał obowiązek naliczenia
opłaty manipulacyjnej, o czym stanowi art. 64 § 10 upea. Zasadą bowiem jest
pobieranie opłaty manipulacyjnej niezależnie od tego, czy kwota została skutecznie
wyegzekwowana, czy też nie. Oplata przy tym stanowi procent kwoty "egzekwowanych
należności", a nie "wyegzekwowanych należności".
Dyrektor IAS wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału
dowodowego wykazała, iż organ egzekucyjny zasadnie obciążył wierzyciela kosztami
egzekucyjnymi, powstałymi w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a
wydane rozstrzygnięcie spełnia wszelkie wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i
prawnego.
Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w zażaleniu dotyczących braku
zastosowania wskazań zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca
2016 r., SK 31/14, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z
Konstytucją RP m.in. art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 upea w zakresie, w jakim nie określa
maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty
manipulacyjnej, Dyrektor IAS zauważył, że zawarte w wyroku TK ujęcie
niekonstytucyjności oznacza, że jest to wyrok stwierdzający niekonstytucyjność
pominięcia prawodawczego, w którym Trybunał stwierdził konieczność podjęcia
odpowiednich działań legislacyjnych. W związku z powyższym oraz z uwagi na fakt, że
w rzeczonym wyroku nie sprecyzowano rzędu wielkości, jakiego miałoby dotyczyć
ograniczenie kosztów egzekucyjnych, czy też opłaty manipulacyjnej, zdaniem organu
odwoławczego przyjąć należy, iż do czasu uchwalenia przez ustawodawcę zmian w
upea, w zakresie wskazanym przez powyższe orzeczenie, należy stosować
zakwestionowane przepisy w kształcie obecnym.
Od przedmiotowego postanowienia PARP złożyła skargę do WSA w Warszawie,
wnosząc o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów
postępowania sądowego. Postanowieniu zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
i. art. 64 § 6 upea poprzez błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że dokonane
przez organ egzekucyjny obciążenie Skarżącej opłatą manipulacyjną w maksymalnej
wysokości 1. 711, 90 zł jest zgodne z prawem i znajduje odzwierciedlenie w faktycznie
poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach pracy, w sytuacji, gdy Trybunał
Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14) stwierdził niezgodność
między innymi art. 64 § 6 upea z prawem w zakresie, w jakim nie określa on
maksymalnej wysokości tej opłaty;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik
sprawy, tj:
ii. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 124 § 2 kpa oraz w zw. z art. 18 upea
poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważnie
i nieuwzględnienie słusznego interesu Skarżącej, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i
przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim
poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności
faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności
egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego, jak również
nie uwzględnienie wytycznych, jakie dla możliwości zastosowania uznanego za
niezgodny z prawem art. 64 § 6 upea ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28
czerwca 2016 r. (SK 31/14);
iii. art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 § 2 upea i art. 29 § 2 pkt 2 upea poprzez brak
podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu
faktycznego i załatwienia sprawy oraz nieuprawnione przyjęcie przez organ, że nie
doszło do naruszenia zasady wyrażonej w art. 7 § 2 upea oraz w art. 29 § 2 pkt 2 upea,
podczas gdy z pisma z 30 listopada 2017 r. bezsprzecznie wynika, że jeszcze przed
wszczęciem postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny posiadał informację,
które wskazywałaby, że cel postępowania nie zostanie osiągnięty, a w konsekwencji
wszczęcie postępowania celem uzyskania wyłącznie opłaty manipulacyjnej w wysokości
1 711, 90 zł;
iv. art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 64c § 7 upea, poprzez sporządzenie
uzasadnienia, które nie koresponduje z treścią zarzutów i jest wewnętrznie niespójne w
kontekście jego weryfikacji, w szczególności poprzez brak odniesienia się do
zasadności ustalenia wysokości opłaty manipulacyjnej w oparciu o wytyczne z wyroku
Trybunału Konstytucyjnego, przy jednoczesnym nie uwzględnieniu konieczności
uzależnienia wysokości przywołanych opłat od takich czynników jak: efektywność i
skuteczność egzekucji, poziom skomplikowania poszczególnych czynności, czy nakład
pracy organu egzekucyjnego, a w konsekwencji naruszenie także art. 11 kpa i
obciążenie Skarżącej rażąco wysoką kwotą kosztów bezskutecznej egzekucji
niepoddającą się kontroli;
v. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z
naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, 107 § 3 kpa w zw. z art. 124 § 2
kpa w zw. z art. 18 upea.
W motywach skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał
swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in.
art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30
sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z
2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności
administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności
zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także
prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować
z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest
stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa
materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa
dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa).
Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt
jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 kpa lub w innych przepisach (art.
145 § 1 pkt 2 ppsa).
Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca
określił w art. 119 ppsa, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie
uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu
administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także
postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w
postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone
postanowienie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym.
Z przepisu art. 134 § 1 ppsa wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy
nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą
skargi, z zastrzeżeniem art. 57a. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że
sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego
aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze
podniesiony.
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta
sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ppsa, sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności sąd wskazuje, że przedmiotem sporu jest prawidłowość
ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania
egzekucyjnego przeciwko C. S.A. w W. na podstawie tytułu
wykonawczego z 7 listopada 2017 r., nr [...] wystawionego przez wierzyciela
będącego skarżącą w sprawie.
W ocenie sądu stanowisko organu zajęte w zaskarżonym postanowieniu nie jest
prawidłowe.
Kwestia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym uregulowana
jest w Rozdziale 6 Działu I ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W
toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6
upea opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu
wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków
egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.
W art. 64c § 1 upea została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których
mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a upea, wraz z wydatkami poniesionymi przez
organ egzekucyjny, stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te
koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji
administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza
jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub
organ egzekucyjny (art. 64c § 2 - 4 ustawy egzekucyjnej). Art 64c § 4 upea stanowi, że
wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od
zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a upea.
W sprawie taki wyjątek nastąpił i organ egzekucyjny obciążył wierzyciela
kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty manipulacyjnej.
Zgodnie z art. 64 § 6 upea organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z
tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze
stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych
należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1
zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu
niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania
egzekucyjnego.
Przewidziana art. 64 § 6 upea opłata manipulacyjna stanowi szczególny rodzaj
opłaty pobieranej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne
związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych i jak wskazuje powołany przepis
wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym,
nie mniej jednali niż 1 zł 40 gr. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty manipulacyjnej
powstaje, co do zasady, z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu
wykonawczego. Natomiast zgodnie z art. 64 § 10 zdanie drugie upea, jeżeli pierwszą
czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa
majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności obowiązek uiszczenia opłaty
manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.
W sprawie, na co słusznie zwróciły uwagę organy, ustawodawca nie uzależnił
możliwości naliczenia opłaty manipulacyjnej od faktycznego wyegzekwowania
wierzytelności.
W ocenie sądu mimo możliwości obciążenia strony (wierzyciela) opłatą
manipulacyjną, to wydając swoje rozstrzygnięcie organy orzekające powinny
uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 6 upea wyrażoną
przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek, jaki wyrok ten wywiera
w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.
W odniesieniu do art. 64 § 6 upea, jak również art. 64 § 1 pkt 4 upea Trybunał
Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:
1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie
określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest
niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu
nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest
niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa
maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2
Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84
Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje
możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty
manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę
egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z
wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64
ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w
zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych
i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji.
TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku
Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który
powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków
wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty
egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 upea oraz opłaty manipulacyjnej, o
której mowa w art. 64 § 6 upea, ale także maksymalną wysokość innych opłat
egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w
niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości
tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą
egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał
Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji."
Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia
postępowania egzekucyjnego, z uwagi na uregulowanie należności przez
zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty
egzekucyjne na kwotę 34.860.238,10 zł.
Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama
możliwość pobierania opłaty manipulacyjnej (czy też egzekucyjnej) w razie
bezskuteczności egzekucji, ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji,
gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego, a jedynie fakt braku określenia górnej
granicy tych opłat.
Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK o
sygn. akt SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych
przepisów upea, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca
2018r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału
Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego
sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego
zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy
zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci
mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją,
ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym
zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu.
Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być
stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze
wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".
Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 6 upea.
Przepis ten, jak wynika z powyższego wyroku TK, został uznany za niekonstytucyjny w
zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. W
rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty manipulacyjnej, o
jakiej mowa w art. 64 § 6 upea (jak również opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art.
64 § 1 pkt 4 upea). Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian,
organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty
egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi
Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia
zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych,
które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę
rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania
egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich
pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie
pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem sądu, dokonując oceny,
czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko
faktycznie poniesione, wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie
postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.
Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić,
że nie dokonano w nich takiej oceny, co skutkuje uznaniem naruszenia treści art. 64 § 6
upea. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie
kosztów egzekucyjnych w zakresie opłaty manipulacyjnej, ażeby okazały się one
adekwatne do poniesionych wydatków, jak również nakładu pracy organu
egzekucyjnego, mając na uwadze standardy wynikające z wyroku TK o sygn. akt SK
31/14.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na
podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i w zw. z §
14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na
łączną kwotę 597 zł składają się: stały wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł,
koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł i opłata skarbowa od
pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W ocenie sądu w sprawie winien zostać
zastosowany § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia, a nie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w
zw. z § 2 tego rozporządzenia. Przedmiotem bowiem sprawy było postanowienie
określające wysokość kosztów egzekucyjnych, a nie należność pieniężna. W sprawie
nie było potrzeby badania i sprawdzania wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 218
ppsa), gdyż sprawa ta podlega wpisowi stałemu (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad
pobierania wpisu w postepowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 221 poz.
2193 ze zm.), który jest niezależny od wartości przedmiotu sporu. Zatem w sprawie
pobrano wpis stały, a nie wpis stosunkowy zależny od wartości przedmiotu sporu. To, że
w kontrolowanym postanowieniu określono konkretną wysokość kosztów
egzekucyjnych nie powoduje, że sprawa przestaje być sprawą z zakresu objętych
skargą na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym objętej wpisem
stałym. W ocenie sądu krajowy ustawodawca świadomie powiązał kwestię związaną z
wynagrodzeniem pełnomocnika z kwestią związaną z pobieraniem przez sąd wpisu
stałego lub stosunkowego. W wypadku, gdy sprawa objęta jest wpisem stałym, to
wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika również jest stała, niezależna
od wartości przedmiotu zaskarżenia (por. postanowienia NSA z 14 marca 2019 r. I GZ
62/19 i z 17 lipca 2019 r. I GZ 178/19).