IV SAB/Wr 738/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 29 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2017/2018 postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia 22 czerwca 2022 r. R. G. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na syna (K.S.) i córkę (P. S.) m.in. na wniosek z dnia 28 sierpnia 2017 r. obejmujący okres zasiłkowy 2017/2018. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ zawiesił prowadzone postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego z uwagi na brak aktywności zawodowej strony na terenie Polski, w okresach w których wnioskowała o świadczenie wychowawcze, zaś ojciec dzieci był zatrudniony na terenie Hiszpanii, wobec tego należało przekazać całą dokumentację do instytucji zagranicznej w celu rozpatrzenia wniosku o przyznanie uprawnień do stosownych świadczeń. Wojewoda uzależnił wydanie decyzji w sprawie uprawnień do dodatku dyferencyjnego od uzyskania odpowiedzi z instytucji zagranicznej na temat wysokości przyznanych świadczeń rodzinnych. Jednakże mimo upływu ponad trzynastu miesięcy od wydania pierwszych postanowień o zawieszeniu postępowań w sprawie, do tej pory postępowania w tych sprawach nie zostały podjęte. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postepowania. Wskazał na zmiany w ustawodawstwie hiszpańskim w zakresie świadczeń rodzinnych umożliwiających wypłatę świadczeń przez stronę polską, bez dalszego oczekiwania na odpowiedź ze strony hiszpańskiej. Powyższe legło u podstaw wydania w dniu 15 marca 2022 r. informacji przyznającej uprawnienia do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na wskazane we wniosku dzieci na okres zasiłkowy 2017/2018, która ostatecznie zakończyła postępowanie. Wojewoda podkreślił, że skarga strony wpłynęła do organu po wydaniu ww. informacji, zatem - z uwagi na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 - powinna zostać odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Pojęcie przewlekłości zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.). Z treści przywołanej definicji wynika, że przewlekle prowadzone postępowanie to postępowanie prowadzone przez organ dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Należy podkreślić, że rola sądu administracyjnego badającego skargę na przewlekłość ogranicza się do sprawdzenia, czy organ podjął stosowne działanie, do którego był zobowiązany w określonych przepisami prawa ramach czasowych i nie może polegać na merytorycznym rozstrzyganiu sprawy. Sąd administracyjny rozpatrując skargę na przewlekłość, nie może zatem dokonywać merytorycznych ocen aktów wydanych w efekcie ostatecznego załatwienia sprawy. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA), skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należałoby bowiem uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego, jako przewlekłość nie dającą się już usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia. Przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie. Sąd w pełni aprobuje powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w cytowanej uchwale. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 28 sierpnia 2017 r. strona we właściwym organie złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna i córkę na okres zasiłkowy 2017/2018. W związku z uzyskaniem informacji o zatrudnieniu ojca dzieci na terenie Hiszpanii od dnia 1 czerwca 2017 r. (wedle pierwszej informacji skarżącej podanej we wniosku z dnia 28 sierpnia 2017 r. następnie skorygowanej w dniu 6 listopada 2020 r. poprzez wskazanie, że zatrudnienie nastąpiło w 2013 r.), w dniu 21 października 2017 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego został przekazany Wojewodzie, na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.; dalej: ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci), w celu ustalenia czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2020 r. następnie zmienionym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2021 r. Wojewoda ustalił okresy w jakich przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie względem wniosków strony złożonych za okres zasiłkowy 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/2021. Wojewoda decyzją z dnia 3 czerwca 2020 r. odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia w formie dodatku dyferencyjnego na pierwsze dziecko (syna) za okres od 1 października 2017 r do 31 października 2017 r. oraz od 1 lipca 2018 r. do 30 września 2018 r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie skarżącej obowiązującego w przypadku ubiegania się o to świadczenie na pierwsze dziecko w okresie zasiłkowym 2017/2018. Następnie postanowieniem z dnia 3 czerwca 2020 r. zawieszono postępowanie w sprawie wniosku strony na okres zasiłkowy 2017/2018 oraz ustalono, że w sprawie za okres od 1 października 2017 r. do 31 października 2017 r. oraz od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. pierwszeństwo zastosowania ma ustawodawstwo hiszpańskie. W dniu 15 marca 2022 r. Wojewoda wydał informację o przyznaniu stronie świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego w kwocie 500 zł miesięcznie, na pierwsze dziecko -syna na okres od 1 czerwca 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. oraz na córkę w kwocie 500 zł, na okres od 1 października 2017 r. do 31 października 2017 r. oraz od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. W uzasadnieniu przedstawiono niezbędne motywy rozstrzygnięcia wskazując, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 października 2017 r. do 31 października 2017 r. oraz od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. Zgodnie z art. 13a pkt 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji, a następuje poprzez wydanie informacji o przyznaniu takiego świadczenia na profilu informacyjnym osoby ubiegającej się o świadczenie. Informacja taka ma charakter czynności materialno-technicznej, a jej nieodebranie przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia, nie wstrzymuje - stosownie do art. 13a pkt 3 ustawy - wypłaty tego świadczenia. W konsekwencji wydanie przez Wojewodę w dniu 15 marca 2022 r. wspomnianej informacji zakończyło postępowanie w przedmiotowej sprawie w zakresie objętym właściwością tego organu. Tymczasem skarga na bezczynność została wniesiona w dniu 26 czerwca 2022 r. i wpłynęła do Wojewody w dniu 27 czerwca 2022 r. (prezentata z datą wpływu do organu, k. 3 akt sądowych), tj. po zakończeniu postępowania przed organem, któremu skarżąca zarzuciła przewlekle prowadzenie postępowania. W tej sytuacji w świetle poglądów przedstawionych w przywołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego za niedopuszczalną należało uznać skargę na przewlekłość wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego prowadzonego w tej sprawie. W tych okolicznościach skarga strony jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.