I GSK 1053/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt I SAB/Bd 3/21 w sprawie ze skargi A na bezczynność Prezydenta Miasta Bydgoszczy w przedmiocie bezczynności organu w sprawie zaprzestania finansowania oświetlania terenów zewnętrznych znajdujących się w zasobach spółdzielni 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A na rzecz Prezydenta Miasta Bydgoszczy 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 18 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Bd 3/21 (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę A (dalej: Spółdzielnia, skarżąca) na bezczynność Prezydenta Miasta Bydgoszczy w przedmiocie zaprzestania finansowania i oświetlania terenów zewnętrznych znajdujących się w zasobach Spółdzielni. Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – wniosła A, a zaskarżając wyrok w całości zarzuciła wyrokowi naruszenie: 1) art. 18 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U.2021.716 ze zm.; dalej: pr. energ.) poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że termin prawny "ulica" i termin prawny "plac" ujęte w tym przepisie obejmuje ulicę lub/i plac, którego właścicielem jest gmina, a w konsekwencji przyjęcie, że do zadań własnych gminy należy oświetlanie ulic i placów usytuowanych wyłącznie na nieruchomościach stanowiących własność gminy; 2) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w związku z przepisem art. 18 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) pr. energ. w zw. z przepisem art. 7 ust. 1 pkt 14 poprzez przyjęcie, że Prezydent Miasta Bydgoszczy nie dopuścił się naruszenia praw mieszkańców Gminy Bydgoszcz wyłączając oświetlenie placów i ulic pozostających w zasobach skarżącej. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazano na potrzebę jej oddalenia i zasądzenia od Spółdzielni na rzecz Organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę nieważność postępowania. Skoro ona nie wystąpiła, to Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mającą charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt l FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie sformułowano zarzuty oparte na obydwu podstawach kasacyjnych, a zatem w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii naruszenia norm prawa procesowego, gdyż stosowanie norm materialnych może być oceniane wówczas, kiedy prawidłowo został ustalony stan faktyczny w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. W powyższym kontekście zwrócić należy uwagę na wadliwą budowę zarzutu nr 2 petitum skargi kasacyjnej; zwraca przede wszystkim uwagę powołanie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 14 bez oznaczenia aktu normatywnego, w którym przepis ten został zawarty (także w uzasadnieniu próżno szukać możliwości sanacji tego uchybienia, bowiem taki przepis w ogóle się tam nie pojawia). Oznacza to, że nie jest możliwa ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny kwestii naruszenia tego przepisu. Nie można też się zgodzić, że Sąd naruszył przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż w rzeczywistości skarga została oddalona w trybie art. 151 p.p.s.a. Tymczasem treść wskazanego na wstępie przepisu uwzględnia szereg alternatywnych podstaw, które wymagają ich wskazania przy formułowaniu stawianego zarzutu. Zgodnie zaś z treścią art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: "1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (...)". Bez uściślenia naruszenia ww. przepisu nie sposób zarzucić Sądowi I instancji "przyjęcie, że Prezydent Bydgoszczy nie dopuścił się naruszenia praw mieszkańców Gminy Bydgoszcz wyłączając oświetlenie placów i ulic pozostających w zasobach skarżącej" z pominięciem skarżącej. W kwestii zaś zarzutu naruszenia "art. 18 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) pr. energ." wskazać trzeba, że przepis ten stanowi, iż "do zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w energie elektryczna, ciepło i paliwo gazowe należy: (...) 3. finansowanie oświetlenia znajdujących się na terenie gminy: a) ulic, b) placów (...)", a zatem błędne jest przyjęcie – także w świetle regulacji tego przepisu – "naruszenia praw mieszkańców Gminy Bydgoszcz", o czym mowa w zarzucie, z pominięciem samej Gminy Bydgoszcz, która jest podmiotem ubiegającym się o finansowanie oświetlenia, co profesjonalny autor skargi kasacyjnej powinien prawidłowo określić. Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności uznać należy, że skarga kasacyjna w zakresie obrazy przepisów postępowania – w rozumieniu treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut nr 1 petitum skargi kasacyjnej w obrębie błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) pr. energ., którego treść została wyżej przytoczona. Przede wszystkim wskazać należy, że Sąd I instancji dokonał – analizując stan faktyczny i prawny – trafnej oceny tzw. bezczynności polegającej na zaprzestaniu finansowania oświetlenia terenów zewnętrznych położonych w zasobach Spółdzielni, znajdujących się na terenie Gminy Bydgoszcz. Sąd I instancji – nim zastosował art. 151 p.p.s.a. – ocenił art. 18 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) pr. energ. w kontekście rozwiązań przyjętych w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2020.713 ze zm.; dalej: u.s.g.), poglądów doktryny, a także judykatury. Polemika z tymi rozważaniami – pomieszczona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – ogranicza się do wskazania na treść uchwały Rady Miasta Bydgoszczy z 25 maja 2011 r. nr XII/112/11 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Śródmieście – Plac Wolności" w Bydgoszczy, która definiuje pojęcie placu miejskiego, a która to nie może służyć wykładni tego pojęcia w rozumieniu art. 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) pr. energ. Identycznie należy odnieść się do powołania – bez oznaczenia jednostki redakcyjnej konkretnego przepisu – rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz.U.2012.125) dotyczącej określenia "ulicy" (patrz s. 5 uzasadnienia skargi kasacyjnej). Nie zmienia tej oceny także powołanie art. 7 ust. 11 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U.2021.1208 ze zm.), która to treść nie dotyczy istoty zarzutu. Wskazane akty normatywne – w zakresie stawianego zarzutu w skardze kasacyjnej – nie podważają wykładni dokonanej przez Sąd I instancji. Ich ranga i znaczenie, a także fakt pominięcia rozwiązań przyjętych w u.s.g., nie mogą stanowić podstawy aby terminy "ulica", "plac" interpretować w rozumieniu zarzutu nr 1 petitum skargi kasacyjnej. Tak sformułowany zarzut – w zakresie błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) pr. energ. – stanowi "równoległą" wykładnię do tej, która zaprezentował Sąd I instancji. Mając na uwadze treść art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono trybie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265).