I SA/Gl 465/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007r. sprawy ze skargi E. E. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; UZASADNIENIE Działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez pełnomocnika E.E. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] w sprawie nie uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] nr [...] oraz [...] - Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy . W uzasadnieniu postanowienia nawiązano na wstępie do istoty podniesionych przez pełnomocnika zobowiązanego zarzutów na postępowanie egzekucyjnego prowadzone na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych obejmujących zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 obciążającą E. i H. E. Zarzuty te sprowadzały się do naruszenia art. 33 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwanej dalej "ustawą egzekucyjną" poprzez niezastosowanie art. 32 tej ustawy, niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 59 § 1 pkt 2 tej samej ustawy, a także naruszenie art. 40 § 2 kpa. W oparciu o te zarzuty pełnomocnik wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego jako wszczętego w "sposób faktyczny a nie prawny." Zdaniem wnoszącej zażalenie, skoro zobowiązani ustanowili pełnomocnika w sprawie, to doręczenie tytułów wykonawczych, obowiązkowe w myśl art. 32 ustawy egzekucyjnej winno nastąpić, zgodnie z art. 40 § 2 kpa do rąk pełnomocnika. Skoro tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanym, to doręczenie to ma charakter jedynie informacyjny i nie spowodowało prawnie skutecznego wszczęcia egzekucji, to zaś skutkowało tym, że nie doszło do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego, które nastąpiło z dniem 31 grudnia 2006 r. W odpowiedzi na te zarzuty wierzyciel, czyli Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uznał je - postanowieniem z dnia [...] - za bezzasadne. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony wniosła o jego uchylenie, podtrzymując swe dotychczasowe zarzuty oraz argumentację. Rozpoznając zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził na wstępie, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w rozpoznawanej sprawie zgodnie z art. 26 § 5 pkt 2 ustawy egzekucyjnej z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenia nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W dniu 22 grudnia 2006 r. doręczono dłużnikom - organowi rentowemu oraz pracodawcy zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego. Odpisy tytułów wykonawczych stanowiących podstawę wszczęcia egzekucji i doręczono zobowiązanym w dniu 2 stycznia 2007 r. Odnosząc się do zarzutu bezskuteczności doręczenia tytułów wykonawczych zobowiązanym jako warunku prawidłowości zajęcia wierzytelności , Organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 32 ustawy egzekucyjnej nie pozostawia wątpliwości co do tego, że tytuł wykonawczy doręcza się zobowiązanemu, a nie jego pełnomocnikowi. Zdaniem organu charakter czynności polegającej na przystąpieniu do czynności egzekucyjnych wymaga bowiem osobistego działania zobowiązanego, jako osoby, na której ciąży obowiązek wykonania zobowiązania podatkowego objętego tytułem wykonawczym. Wykonanie czynności przystąpienia do postępowania egzekucyjnego nie może odbywać się bez udziału zobowiązanego, a jego udział w tych czynnościach nie może zostać zastąpiony przez pełnomocnika. Pełnomocnik zobowiązanego może natomiast wykonywać czynności procesowe w imieniu swojego mocodawcy takie jak wnoszenia środków zaskarżenia. Skoro zatem kwestia doręczenia odpisów tytułu wykonawczego zobowiązanemu została uregulowana w art. 32 ustawy egzekucyjnej, to nie mają w tej materii odpowiedniego zastosowania przepisy kpa (art. 18 ustawy egzekucyjnej nie wchodzi w grę.). Podkreślono, że takie stanowisko znajduje oparcie w powołanych wyrokach sądów administracyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E.E. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. podnosząc zarzuty w istocie zbieżne z zarzutami podniesionymi w zażaleniu. Zaakcentował głównie to, że wobec nieskutecznego prawnie wszczęciu postępowania egzekucyjnego doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, a to czyni koniecznym umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wywiedzione. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Działając zatem w granicach zakreślonych tym przepisem Sąd w pierwszej kolejności przypomina, że zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7 ,9 i 10 tej ustawy, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 pkt 8 ,organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca . Problem celowości wydawania postanowienia w sytuacji, gdy zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, był przedmiotem kontrowersji w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 25 czerwca 2007 r. w sprawie I FPS 4/06, w której stwierdził, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że jakkolwiek zastosowanie wykładni gramatycznej prowadziłoby do wniosku, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny musi uzyskać stanowisko od samego siebie w zakresie zgłoszonych zarzutów, to skoro rezultaty wykładni gramatycznej prowadzą do nielogicznych wniosków, należy zastosować wykładnię systemową i celowościową. Sąd podniósł, że u podstaw regulacji wymagającej uzyskania stanowiska wierzyciela leży potrzeba uzyskania wypowiedzi wierzyciela będącego dysponentem postępowania egzekucyjnego, toczącego się na jego wniosek i na podstawie wystawionego przez niego tytułu egzekucyjnego, co do zarzutów zobowiązanego. Organ egzekucyjny, będąc zobowiązanym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest uprawniony do badania jego dopuszczalności, nie zaś badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Inna jest natomiast sytuacja, gdy egzekucja została wszczęta przez organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu egzekucyjnego. W ocenie NSA pogląd, że intencją ustawodawcy, także w takim przypadku, było uzyskanie stanowiska wierzyciela wydanego w formie postanowienia, przy jednoczesnym związaniu organu egzekucyjnego tym stanowiskiem i poddaniem każdego z tych stanowisk kontroli sądowej, wskazywałby na nieracjonalność ustawodawcy. Sąd podkreślił, że uwzględniając z jednej strony potrzebę sprawnego funkcjonowania organu egzekucyjnego, z drugiej strony niczym nie ograniczając prawa zobowiązanego do obrony jego interesów, zarzuty zobowiązanego mogą być rozpoznane od razu przez organ egzekucyjny. Celem regulacji jest bowiem poddanie kontroli instancyjnej, a następnie sądowo-administracyjnej, stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, przy związaniu organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt.1-5 ustawy oraz umożliwienie zobowiązanemu polemiki ze stanowiskiem wierzyciela. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że jakkolwiek uchwała w sprawie I FPS 4/06 została podjęta w konkretnej sprawie, to ma ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 ustawy p.p.s.a. Istota mocy ogólnie wiążącej sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej w niniejszej sprawie jest stanowisko wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego dotyczących naruszeni art. 33 pkt 1 i 4 ustawy egzekucyjnej. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. Zachodzi zatem w tym przypadku tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego o jakiej stanowi powołana uchwała NSA i tym samym w jej świetle, wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela jest bezprzedmiotowe. Sąd orzekający w sprawie podziela w całości pogląd zawarty w powołanej uchwale NSA, że organ egzekucyjny, będący równocześnie wierzycielem, wyraża swoje stanowisko co do zgłoszonych zarzutów w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli w postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów, nie zaś w postanowieniu sprawie stanowiska wierzyciela. Samo wystawienie tytułu wykonawczego implikuje twierdzenie, że wierzyciel uznaje istnienie egzekwowanego obowiązku. W tym stanie rzeczy, wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela będącego zarazem organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. Prowadzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wobec stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela, Sąd nie odniósł się do zarzutów skargi. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględnił powyższe stanowisko i wyda stosowne rozstrzygnięcie. Z powyższych względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a uchylić zaskarżone postanowienie i O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a