I OZ 1064/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 817/11 przyznające prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata oraz oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 817/11, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) przyznał M. F. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata oraz oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sprawie ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskodawca, skarżąc w niniejszej sprawie działanie organu administracji w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Sąd wyjaśnił ponadto, że powyższe zwolnienie ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi), przez cały tok tego postępowania, zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W tej sytuacji Sąd nie wydaje odrębnego orzeczenia w tym zakresie, gdyż skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, rozważenia wymagała wyłącznie kwestia zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego przez ustanowienie adwokata. Sąd wskazał, że stosownie do art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wniosek skarżącego winien zatem zostać rozpatrzony w oparciu o kryterium wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który przewiduje, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką A., zajmują dwupokojowe mieszkanie, a na dochód rodziny składają się: renta inwalidzka skarżącego w kwocie 821,35 zł oraz renta socjalna i świadczenie pielęgnacyjne córki w łącznej kwocie 693 zł. Nie posiadają żadnego majątku ani zasobów pieniężnych. Skarżący jest inwalidą I grupy, a ze względu na swój stan zdrowia nie może podjąć pracy zarobkowej. Córka również jest inwalidką. Skarżący podał, że spłaca kredyty w kwocie po 245 zł, zaciągnięte na spłatę zadłużenia za energię elektryczną, a ponadto opłaca podatek od nieruchomości i opłaty za nieczystości. Córka również ponosi wydatki związane ze spłatą kredytu w kwocie 300 zł i płaci alimenty w kwocie 50 zł. Wydatki rodziny skarżącego na leki, energię, wodę, podatek, alimenty i spłatę zaciągniętych kredytów kształtują się na poziomie około 680 zł. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 11 maja 2011 r. wynika ponadto, że druga córka skarżącego nie pomaga finansowo ojcu i siostrze, z uwagi na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącemu prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata, bowiem ustalona sytuacja materialna skarżącego i jego córki dowodzi, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w szczególności kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd nadmienił, że przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w niniejszej sprawie powoduje, że koszty ustanowienia adwokata również ponosi Skarb Państwa. Skarżący nie jest zatem obciążony obowiązkiem poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M., domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz rozpoznania sprawy na posiedzeniu jawnym. W uzasadnieniu skarżący wskazywał na swój zły stan zdrowia oraz trudne warunki bytowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 244 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe oznacza, że prawo pomocy polega na tym, iż strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia kosztów jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 p.p.s.a.). W myśl zaś art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Podkreślenia wymaga, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie słusznie uznał za bezzasadny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w części, w jakiej domagał się on zwolnienia od kosztów sądowych. Niewątpliwie bowiem skarga M. F., która została wniesiona na decyzję w przedmiocie zasiłku celowego dotyczy sprawy z zakresu pomocy społecznej, w której strona - zgodnie z regulacją art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. z mocy ustawy nie ma obowiązku ponosić żadnego rodzaju kosztów sądowych. Również w pozostałej części zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd I instancji na wniosek skarżącego przyznał mu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Treść zażalenia nie wskazuje, by intencją M. F. było kwestionowanie tej części uzasadnienia. Tym samym skoro zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, a przy tym strona na mocy art. 239 pkt 1a nie ma obowiązku uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił oddalić zażalenie.