II OW 71/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz /spr./ Sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w P. a Burmistrzem P. w przedmiocie likwidacji samowolnie wykonanych odpływów nieczystości na pole orne oraz zanieczyszczenia stawu postanawia wskazać Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. jako organ właściwy do załatwienia sprawy z wniosku M. M. dotyczącego budowy kanalizacji. UZASADNIENIE II OW 71/10 U z a s a d n i e n i e Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Burmistrzem P. w sprawie "likwidacji samowolnie wykonanych odpływów nieczystości na pole orne oraz zanieczyszczenia stawu". We wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia 16 czerwca 2010 r. Burmistrz P. przekazał organowi nadzoru budowlanego do załatwienia zgodnie z kompetencjami wniosek M. M. dotyczący nielegalnej budowy kanalizacji z budynków położonych przy ul. K. [...] w P. Według wnioskującego o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego organu stan faktyczny sprawy jest taki, że właściciele posesji wyprowadzili na pole orne oraz do studni rurami nieczystości, wskutek czego zdaniem M. M. nastąpiła zmiana stosunków wodnych i zanieczyszczenie stawu. Z pisma jej nie wynika natomiast, aby wykonywano roboty budowlane, co wymagałoby działania organu nadzoru budowlanego. Wniosek wpłynął do Burmistrza P., który w pierwszym rzędzie powinien go rozpoznać w oparciu o przepisy ustawy - Prawo wodne regulujące kwestię zakłócenia stosunków wodnych /art. 29 ust. 1 pkt 1/. Nie ma natomiast miejsca realizacja urządzeń budowlanych /przyłączy/, o których mowa w art. 3 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane, gdyż sposób wyprowadzenia rur wykracza poza ustawową definicję urządzenia budowlanego jako "urządzenia technicznego związanego z obiektem budowlanym, zapewniającego możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem...". Nie ma miejsca również budowa sieci w rozumieniu art. 3 pkt 3 tej ustawy. Zachodzą w sprawie natomiast przesłanki z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, gdyż stosownie do tego przepisu zakazuje się właścicielowi gruntu, z wyjątkiem przypadków przewidzianych innymi przepisami tej ustawy, zmieniania stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzania wód i ścieków na grunty sąsiednie. Ma w sprawie miejsce podnoszona przez M. M. zmiana kierunku odprowadzania ścieków ze szkodą dla jej gruntów. W pierwszej kolejności powinna być sprawa załatwiona na podstawie przepisów Prawa wodnego. Dopiero po ustaleniu przez właściwy w tej sprawie organ, to jest organ gminy, iż ma miejsce realizacja robót budowlanych, wniosek należy przesłać "zgodnie z właściwością". Tymczasem bez podjęcia działań w zakresie, w jakim kompetentny jest organ gminy, sprawa została przekazana organowi nadzoru budowlanego. W tym stanie rzeczy istotą wniosku jest żądanie wskazania jako organu właściwego w sprawie Burmistrza P.. W odpowiedzi na powyższy wniosek Burmistrz P. wyjaśnił, że pismo M. M. zawiera prośbę o interwencję w sprawie nielegalnego wykonania odpływu ścieków z osadników należących do budynków położonych w P. przy ul. K. [...] i [...]. Podnosi się w nim kwestię niewłaściwej eksploatacji zbiornika na nieczystości płynne oraz wybudowania odcinka kanalizacji sanitarnej z odpływem do gruntu. Według Burmistrza P. podniesiona sprawa dotyczy nielegalnych działań polegających na budowie bez zezwolenia oraz niewłaściwego stanu technicznego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, stanowiącego integralną część budynku mieszkalnego, w związku z czym uznał, że organem właściwym w tej sprawie jest organ nadzoru budowlanego. W toku wstępnych czynności ustalono, że na danym terenie brak jest kanalizacji sanitarnej, zaś przepisy wykonawcze do ustawy - Prawo budowlane dopuszczają wykorzystanie działek budowlanych nie mających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej pod warunkiem zastosowania zbiornika bezodpływowego /( 12 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie/. Przepis art. 81 Prawa budowlanego wskazuje, że organem właściwym do sprawdzenia, czy obiekt wybudowany i eksploatowany jest zgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym, jak też ocena stanu technicznego zbiorników należy do organów budowlanych. Przekazując sprawę Burmistrz P. miał również na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 14 listopada 2000 r. sygn. akt II SA/Ka 62/99, w którego uzasadnieniu wyrażono pogląd, iż w przypadku, gdy określony stan faktyczny dotyczy odprowadzania ścieków z zastosowaniem urządzeń stanowiących samowolę budowlaną, to rozdzielanie takiej sprawy na dwa organy odrębne tylko niepotrzebnie wydłuży postępowanie, podczas gdy sprawa może być łącznie rozstrzygnięta na podstawie przepisów Prawa budowlanego. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należy ocenić zgodność obiektu z zatwierdzonym projektem budowlanym, o co wnosiła M. M. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sytuacji, gdy żądanie M. M. wprawdzie skierowane do organu gminy, jednakże dotyczące w istocie likwidacji nielegalnie wykonanego urządzenia służącego do odprowadzenia ścieków z budynku inwestora z naruszeniem uzasadnionych interesów wnioskodawczyni, powinno być rozpoznane przez właściwy organ nadzoru budowlanego, jako organ administracji publicznej pełniącej stosownie do przepisów ustawy - Prawo budowlane funkcję policji budowlanej. Nie ma przy tym znaczenia dla oceny, właściwości organu nadzoru budowlanego, czy urządzenie to faktycznie stanowi przyłącze w rozumieniu przepisów tej ustawy, wobec tego, iż dla danego terenu nie wybudowano zbiorczej sieci kanalizacyjnej, zaś ścieki z budynku inwestora z wykorzystaniem danego urządzenia są odprowadzane wprost do ziemi lub do pobliskiego stawu. Taki stan faktyczny podlega jedynie ocenie organu budowlanego w aspekcie legalności wykonanego urządzenia. Nie można też zasadnie twierdzić, że nie zostały wykonane roboty budowlane, skoro niesporne jest, że wybudowano urządzenie, które jest połączone z budynkiem inwestora, służące do odprowadzania ścieków poza obręb jego nieruchomości /do gruntu należącego do osób trzecich, jak twierdzi wnioskodawczyni, również na jej pole/, a nadto do tego urządzenia podłączyły swoje budynki także inne osoby. Jeżeli tak jest faktycznie, to w istocie powstała swoista sieć kanalizacyjna, a zatem zachodzi konieczność dogłębnego zbadania legalności dokonanej budowy i podjęcia przez organ nadzoru budowlanego stosownego rozstrzygnięcia. Organ nadzoru budowlanego pełniąc funkcję policji budowlanej jako organ administracji publicznej, nie może natomiast zwolnić się ze swoich obowiązków publicznych twierdząc, że w pierwszym rzędzie wniosek M. M. podlega rozpatrzeniu na gruncie ustawy - Prawo wodne, jako żądanie przywrócenia zakłóconych stosunków wodnych. Oczywiście przekazanie sprawy do załatwienia przez organ nadzoru budowlanego nie zwolni organu gminy od podjęcia działań na podstawie ustawy - Prawo wodne, jeżeli takie żądanie podtrzyma wnioskodawczyni, jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w określonym, opisanym w jej wniosku stanie faktycznym, należy uznać, że to organ administracji publicznej do spraw nadzoru budowlanego jest przede wszystkim zobowiązany zająć się niniejszą sprawą. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia z mocy art. 15 ( 1 pkt 4 ppsa.