I OSK 1372/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 27 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 552/09 o odrzuceniu skargi S. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 552/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] 2009 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że pismem z dnia 18 marca 2009 r., S. B. , określając się jako pełnomocnik S. S. wniósł skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] 2009 r. Wezwaniem z dnia 30 kwietnia 2009 r. S. B. został zobowiązany do uzupełnienia, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, braków formalnych złożonej skargi pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie informacji czy spełnia przesłanki wynikające z art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do reprezentowania jako pełnomocnika S. S. W odpowiedzi na wezwanie S. B. wyjaśnił, że między nim a S. S. nie ma pokrewieństwa, natomiast w postępowaniu administracyjnym reprezentował wyżej wymienionego na podstawie pełnomocnictwa notarialnego z dnia 12 grudnia 2007 r., którego kopię załączył. Wezwaniem z dnia 5 czerwca 2009 r. zwrócono się bezpośrednio do S. S. o wskazanie - w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi - czy popiera skargę wniesioną do Sądu przez S. B. W wyznaczonym terminie adresat nie udzielił odpowiedzi. Sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do treści art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Do tego rodzaju braków należy zakwalifikować m. in. brak pełnomocnictwa lub złożenie pełnomocnictwa nie wywołujące skutków prawnych. Z uwagi na fakt, iż S. S. nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi - Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł S. S., reprezentowany przez radcę prawnego J. D. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. pozbawienie strony S. S. możności obrony swoich praw przez nie doręczenie wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2009 r. do uzupełnienia braków formalnych w następstwie czego, jak wynika z uzasadnienia wyroku tego Sądu I instancji z dnia 3 lipca 2009 r., brak odpowiedzi S. S. - będący następstwem tego niedoręczenia - na zawarte w rzeczonym wezwaniu WSA pytania miał całkowity wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia; 2. naruszenie prawa do obrony S. S. poprzez wezwanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 30 kwietnia 2009 r. jego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym obecne postępowanie jurysdykcyjne S. B. - Prezesa Fundacji "[...]" do usunięcia braków formalnych skargi do tego WSA - w warunkach, kiedy treść tego wezwania budziła wątpliwości co do samego przedmiotu wezwania oraz, gdy nie było również prawidłowego wezwania do usunięcia tych braków; 3. naruszenie prawa do obrony S. S. przez niedopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w charakterze strony zgłoszonego S. B. - Prezesa Fundacji "[...]", aczkolwiek takie dopuszczenie było niezbędne w świetle art. 25 p.p.s.a w związku z celami i zadaniami tej Fundacji działającej z mocy upoważnienia ustawowego; 4. obrazę art. 163 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. przez niedoręczenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stronie postępowania S. S. postanowienia tego Sądu wydanego na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lipca 2009 r. o odrzuceniu pełnomocnictwa w sprawie udzielonego przez niego S. B. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że nie zostało mu doręczone wezwanie Sądu z dnia 3 czerwca 2009 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi, bowiem od pierwszej dekady czerwca Skarżący był nieobecny w mieście. Nadto powyższe wezwanie nie zawierało terminu do usunięcia braków formalnych skargi, dlatego też nieusunięcie tych braków nie może prowadzić do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. S. S. podniósł, że potwierdzenie czynności S. B. w oświadczeniu z dnia 9 sierpnia 2009 r. uzasadnia twierdzenie, że nic nie przemawia za niedopuszczeniem zatwierdzenia czynności S. B. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Zdaniem skarżącego treść wezwania Sądu z dnia 30 kwietnia 2009 r. skierowanego do S. B. nasuwa poważne wątpliwości, gdyż w wezwaniu tym brak było wezwania do wylegitymowania się S. B., czy może być on pełnomocnikiem nieprofesjonalnym. Brak było żądania do złożenia umocowania do reprezentowania S. S. (art. 29 p.p.s.a.). Wskazano, iż S. B. był nieprzerwanie pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu administracyjnym i w jego imieniu złożył skargę do Sądu I instancji. W ocenie skarżącego nawet przy odmówieniu S. B. przymiotu pełnomocnika strony - należało go z uwagi na statutowy zakres Fundacji "[...]" - dopuścić go z mocy art. 25 p.p.s.a. do udziału w postępowaniu przed WSA w charakterze strony - albowiem ma on zdolność sądową do występowania w obecnym postępowaniu przed Sądem administracyjnym, skoro wykonuje on w zakresie statutowej działalności tej Fundacji, czyli z mocy prawa (par. 9) - czynności polegające na "wszelkiej pomocy" interesom prawnym osób takich jak strona S. S. , czyli repatriantów, którzy pozostawili swoje mienie poza obecnymi granicami RP. Ponadto - zgodnie z treścią art. 163 § 2 p.p.s.a. postanowienie o odrzuceniu skargi winno być doręczone S. S. - a to jednak nie nastąpiło. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, iż zarzuty zgłoszone w skardze kasacyjnej są całkowicie bezzasadne. W ocenie Ministra Skarbu Państwa nie można zgodzić się z twierdzeniem, aby oświadczenie skarżącego mogło stanowić dowód na to, iż wezwanie Sądu dotyczące uzupełnienia braków formalnych nie zostało mu doręczone. Organ wskazał także, iż oświadczenia złożone przez S. B. nie potwierdzają aby miał on jakiekolwiek problemy ze zrozumieniem treści zobowiązania Sądu, zawartym w skierowanym do niego wezwaniu. Nadto skarżący nie powołał żadnych okoliczności, które podważałyby ustalenia Sądu, że S. B. może działać jako pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 35 p.p.s.a. Organ nie podzielił zarzutu skarżącego odnośnie możliwości występowania przez organizację społeczną w charakterze pełnomocnika uczestnika postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto Minister Skarbu Państwa zwrócił uwagę, że skarga kasacyjna nie spełnia określonych wymogów. Należy w niej wskazać, że Sąd wydający orzeczenie dopuścił się uchybień, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, omówić na czym polegały oraz wskazać jaki byłby wpływ na wynik sprawy. Należy także dokładnie określić naruszony przepis prawa, ze wskazaniem konkretnego artykułu, paragrafu, ustępu, punktu, co w niniejszej sprawie jednak nie nastąpiło. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, a to z poniższych względów. Zgodnie z art. 35 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.. Wskazać należy, że stosownie do dyspozycji art. 29 k.p.a. stronami postępowania mogą być osoby fizyczne i prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacji społecznej przysługują dwa uprawnienia, tj. prawo żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby (pkt 1) oraz prawo żądania dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny (pkt 2). Stosownie do treści art. 31 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Natomiast zgodnie z § 3 art. 31 k.p.a. organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. W niniejszej sprawie Fundacja "[...]" w B., powołując się na art. 31 § 1 i 2 k.p.a., wystąpiła z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej S. a S. oraz dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Wniosek złożony przez Fundację "[...]", a podpisany przez jej prezesa S. B. w pkt II zawiera wyraźne żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony na zasadzie art. 31 § 2 k.p.a. Należy zauważyć, że składając powyższy wniosek S. B. występuje jednocześnie jako Prezes Fundacji "[...]" oraz jako pełnomocnik (osoba fizyczna) S. S. A zatem należy stwierdzić, że S. B. zarówno reprezentuje S. S. (art. 32 k.p.a.) jak i działa w imieniu Fundacji "[...]" (art. 30 § 3 k.p.a.). W tym miejscu należy podkreślić, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego jeżeli organ administracji nie wydał wymaganego przez art. 31 § 2 k.p.a. formalnego postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, jednakże przyjmował składane przez tę organizację oświadczenia, a także doręczał tej organizacji decyzje i postanowienia, to fakty te należy uznać jako dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 1988 r., sygn. akt IV SA 855/88 (LEX 10112), wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt II OSK 94/05 (LEX 201347), wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 191/07 (LEX 468727)). W niniejszej sprawie Wojewoda P. w B. wprawdzie nie wydał formalnego postanowienia o dopuszczeniu Fundacji "[...]" do udziału w postępowaniu, jednakże należy podkreślić, iż postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek wniosku tej Fundacji. Nadto organ przyjmował pisma składane przez prezesa Fundacji oraz doręczał na adres fundacji wskazany w KRS pisma i decyzje. Mając na uwadze, że organ wszczął postępowanie nie odmawiając dopuszczenia Fundacji "[...]" do udziału w postępowaniu oraz powyższe czynności organu, należy stwierdzić, iż Fundacja "[...]" została dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze uczestnika postępowania. A zatem, skoro organizacja społeczna była uczestnikiem postępowania administracyjnego, to może być także uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego (art. 25 § 4 p.p.s.a., art. 33 p.p.s.a.), jak również z mocy art. 50 § 1 p.p.s.a. może wnieść skargę do sądu administracyjnego w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika natomiast, iż podmiotem uprawnionym do reprezentacji Fundacji jest każdy członek zarządu, zaś prezesem zarządu jest S. B. W takiej sytuacji Fundacja "[...]" - w imieniu której działa S. B. - będąc uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego bądź stroną skarżącą - zgodnie z treścią art. 35 p.p.s.a mogłaby być również pełnomocnikiem skarżącego S. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie rozważył powyższych kwestii, a w szczególności charakteru Fundacji "[...]" w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz tego, czy Fundacja "[...]" wniosła skargę do sądu administracyjnego działając w imieniu S. S. , czy także w imieniu własnym (art. 50 § 1 p.p.s.a.). Zaznaczyć należy, iż w piśmie z dnia 19 maja 2009 r. złożonym w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 24 kwietnia 2009 r. S. B. powołał się na złożenie przez Fundację "[...]" wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego i złożył pełnomocnictwo z dnia 12 grudnia 2007 r. W takiej sytuacji brak było podstaw do wzywania S. S. do uzupełnienia braków formalnych skargi przed wyjaśnieniem powyższych kwestii. Tym samym zasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.