II GZ 299/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 268/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania posiadania innego pokrewnego wykształcenia i długoletniej geodezyjnej praktyki zawodowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 268/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. (dalej: skarżący, strona) na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy uznania posiadania innego pokrewnego wykształcenia i długoletniej geodezyjnej praktyki zawodowej. Od powyższego wyroku została wniesiona w terminie skarga kasacyjna. Zarządzeniem z dnia 29 maja 2019 r. wezwano pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, poprzez jej podpisanie oraz nadesłanie dwóch podpisanych odpisów skargi kasacyjnej. Korespondencja zawierająca powyższe wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 14 czerwca 2019 r. i 24 czerwca 2019 r. wróciła do Sądu z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie" i została uznana za doręczoną w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.) w dniu 28 czerwca 2019 r. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2019 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną strony z uwagi na nieuzupełnienie przez pełnomocnika skarżącego braków formalnych skargi kasacyjnej. Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 6 sierpnia 2019 r. W dniu 8 sierpnia 2019 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenia na postanowienie Sądu odrzucające skargę kasacyjną oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie zostały uzupełnione braki formalne skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 13 sierpnia 2019 r. Sad wezwał pełnomocnika skarżącego do wskazania, w terminie 7 dni, który z wykluczających się wniosków popiera tj. czy jego intencją było wniesienie zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, czy też złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 4 września 2019 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że podtrzymuje wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego wskazał, że w dniach 12-14.06.2019 r. brał udział w wyjazdowym obowiązkowym sympozjum szkoleniowym Okręgowej Rady Adwokackiej w Z., której podlega w zakresie ciążącego na nim obowiązku corocznego podnoszenia kompetencji zawodowych. Po powrocie z wyjazdu, w dniach 17.06.2018 r. - 19.06.2018 sekretariat jego kancelarii dokonał odbioru wszystkich tj. ok. 70 bieżących i awizowanych przesyłek adresowanych do kancelarii. Odebrane zostały wszystkie przesyłki, o których posiadali informację o ich pozostawieniu w placówce pocztowej - Urzędzie Pocztowym w Z., ul. P. [...]. Pracownik sekretariatu kancelarii zajmujący się odbiorem i rejestracją przesyłek kierowanych na adres kancelarii dokonując odbioru korespondencji uzyskał informację, iż podjął wszystkie kierowane do pełnomocnika przesyłki za okres jego usprawiedliwionej nieobecności. Druk tzw. pierwszego awizo pozostawiany przez listonosza nie zawiera dokładnego określenia numeru przesyłek a jedynie ich łączną ilość, także szczegółowa weryfikacja zupełności odbioru korespondencji nie jest możliwa w inny sposób niż poprzez samodzielną weryfikację w Urzędzie Pocztowym, co zostało wykonane. Niestety same druki "awizo zbiorczego" za okres 12-14.06.2018 r. nie zachowały się gdyż są one utylizowane w dniu odbioru korespondencji. W kolejnych dniach korespondencja pocztowa kancelarii była odbierana "na bieżąco". W dniu 24.06.2019 r. pracownik sekretariatu odebrał całość korespondencji bieżącej tj. 35 przesyłek poleconych. Listonosz przekazujący przesyłki ani nie przekazał powtórnego awizo, ani nie pozostawił go w skrzynce pocztowej. Pracownik sekretariatu będący codziennie w Urzędzie Pocztowym przy ul. P. [...] w Z. celem nadawania korespondencji nie był też informowany o tym aby zalegała jakakolwiek niepodjęta przez kancelarię korespondencja. We wskazanych powyżej okolicznościach faktycznych sprawy, w ocenie pełnomocnika skarżącego nie ulega wątpliwości, że niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy. Ponadto sporządził on skargę na działalność Urzędu Pocztowego w Z. Z dołączonej do pisma pełnomocnika skarżącego odpowiedzi Poczty Polskiej na wystąpienie wynika, że usługa doręczenia przesyłki została wykonana prawidłowo – była podjęta próba doręczenia przesyłki pod wskazanym adresem, a w przypadku nieobecności adresata lub osoby upoważnionej do odbioru korespondencji, pozostawiane jest zawiadomienie z informacją o miejscu i terminie odbioru przesyłki. Poczta poinformowała, że czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania. Według Sądu I instancji wskazane okoliczności nie przesądzają o braku winy profesjonalnego pełnomocnika. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także monitorowanie korespondencji przesyłanej z sądu oraz terminowe dokonywanie czynności procesowych. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony skarżącej, w tym za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Zaniedbania w tym zakresie stanowią zawinioną przyczynę uchybienia terminu. WSA podkreślił, że korespondencja zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej wróciła do Sądu z adnotacją: "Zwrot nie podjęto w terminie". Na kopercie znajdują się adnotację o datach awizowania korespondencji, miejscu gdzie umieszczono zawiadomienie oraz wskazano, że nie podjęto przesyłki z placówki pocztowej. Nie ma więc podstaw ażeby kwestionować prawidłowość uznania korespondencji za doręczoną, tym bardziej, że jak wskazał pełnomocnik we wniosku "same druki awizo zbiorczego za okres 12-14.06.2018 r. nie zachowały się gdyż są one utylizowane w dniu odbioru korespondencji". Ponadto WSA zauważył, że we wniosku o przywrócenie terminu wskazano, iż "w kolejnych dniach korespondencja pocztowa kancelarii była odbierana na bieżąco". Niezrozumiałe jest więc dlaczego podczas nieobecności pełnomocnika skarżącego w kancelarii, korespondencja nie była odbierana, skoro na miejscu był pracownik sekretariatu, który zajmuje się odbiorem i rejestracją przesyłek kierowanych na adres kancelarii. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, względnie zmianę zaskarżonego postanowienia i przyjęcie do rozpoznania skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. Naruszenie przepisu postępowania tj. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego wadliwą wykładnię i zastosowanie polegające na przyjęciu, iż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu podczas gdy: a. udział adwokata w sympozjach szkoleniowych jest jego obowiązkiem wynikającym z uchwały nr 57/2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r. "O doskonaleniu zawodowym adwokatów", b. w okresie swojej usprawiedliwionej nieobecności, kierując się dobrem klientów i terminowością załatwiania ich spraw, pełnomocnik zamknął Kancelarię a sekretariat nie odbierał poczty, c. doręczyciel przesyłek - Poczta Polska w sposób oczywiście sprzeczny z trybem doręczania pism sądowych dokonała pierwszej awizacji spornej przesyłki poprzez wystawienie "zbiorczego awizo" dla szeregu przesyłek, uniemożliwiając ich identyfikację po numerze nadawczym, d. po powrocie z wyjazdu sekretariat pełnomocnika niezwłocznie odebrał "wszystkie" kierowane do niego w dniach 12-14.06.2019 r. przesyłki i pełnomocnik pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, iż nie pozostała żadna nie odebrana przesyłka z okresu jego udziału w sympozjum, e. do powtórnej awizacji przesyłki nie doszło na skutek okoliczności od pełnomocnika niezależnych (złożona skarga na działalność operatora publicznego wykazała, iż nie ma on możliwości weryfikacji wykonania czynności powtórnej awizacji przez doręczyciela). 2. Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż pełnomocnik skarżącego "działał w celu wydłużenia terminów do dokonania czynności" w sytuacji, w której całość korespondencji (ok. 70 przesyłek) z dnia 12-14.06.2019 r. została odebrana niezwłocznie po powrocie pełnomocnika z sympozjum (w dniach 17-19.06.2019 r.) i nie miało miejsce ich kolejne "awizowanie" a jedynym uzasadnieniem wstrzymania działalności sekretariatu była dbałość o interes klientów, w sytuacji braku obecności pełnomocnika a tym samym braku możliwości dokonania ew. czynności procesowych, w których oznaczony termin byłby np. 3 - dniowy (np. art. 9 ust. 2 ustawy Prawo o zgromadzeniach wprowadza 3-dniowy termin do wniesienia odwołania). 3. Naruszenie przepisu art. 65 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. art. 139 § 1 i 2 k.p.c. w zw. treścią załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz. U. z 2015 poz. 1222) poprzez ich niezastosowanie podczas gdy w przedmiotowej sprawie operator pocztowy, który miał dokonać doręczenia zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki poleconej posługiwał się wadliwym drukiem, który co ważniejsze nie był wypełniany w prawidłowy sposób tj. nie wpisywano na nim szczegółowego numeru przesyłki a jedynie ilość "oczekujących" na odbiór przesyłek. 4. Naruszenie art. 73 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 3 i 4 p.p.s.a. poprzez ich wadliwe zastosowanie i uznanie, iż operator pocztowy dokonał skutecznego doręczenia przesyłki poleconej o numerze [...] w sytuacji gdy adresat nie został skutecznie zawiadomiony ani o pierwszej ani powtórnej awizacji przesyłki. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W przypadku zaś, gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd I instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. W rozpoznawanej sprawie na etapie postępowania kasacyjnego skarżąca działała w postępowaniu przez pełnomocnika profesjonalnego będącego adwokatem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez pełnomocnika strony. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym adwokat, radca prawny czy rzecznik patentowy podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Podkreślenia wymaga, że zawodowy charakter działalności adwokata powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 149/14; z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 336/14; z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 365/12; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew twierdzeniom autora zażalenia - nie jest okolicznością wskazującą na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu – udział pełnomocnika w sympozjum szkoleniowym Okręgowej Rady Adwokackiej w Z. Należy bowiem podkreślić, że przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od adwokata zawodowo trudniącego się świadczeniem pomocy prawnej - należyte dbanie o interesy swojego mandanta wymaga od takiego pełnomocnika właściwego zorganizowania swojej pracy, w tym i organizacji pracy jego kancelarii. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, udział w sympozjum szkoleniowym Okręgowej Rady Adwokackiej jest okolicznością subiektywną, na którą strona (pełnomocnik) niewątpliwie ma wpływ. Planując udział w takim szkoleniu pełnomocnik powinien zapewnić możliwość prawidłowego prowadzenia w pełnym zakresie korespondencji z sądem. Tej oceny w żaden sposób nie może zmienić twierdzenie autora zażalenia, że udział w sympozjach szkoleniowych jest jego obowiązkiem. Profesjonalny pełnomocnik powinien tak zorganizować swoją pracę, ażeby w niezaplanowanych, a tym bardziej w zaplanowanych okolicznościach - nie powodować sytuacji, w których interes strony byłby zagrożony. Przy wypełnianiu obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną, od której zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadne jest wymaganie od niego maksimum staranności przy jej wykonywaniu (por. postanowienie NSA z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt I FZ 250/17). Natomiast podnoszone w zażaleniu okoliczności świadczą dobitnie o braku prawidłowej organizacji pracy kancelarii w okresie, kiedy pełnomocnik miał uczestniczyć w ww. sympozjum szkoleniowym. Skoro pełnomocnik, jak sam twierdzi - podczas swojej nieobecności zamyka kancelarię, a w tym czasie sekretariat nie odbiera poczty, to trudno tu mówić o zapewnieniu możliwości prawidłowego prowadzenia w pełnym zakresie korespondencji z sądem. Tak postępując profesjonalny pełnomocnik jakim jest adwokat - musiał mieć świadomość, że po dwukrotnym awizowaniu przesyłki, wróci ona do nadawcy z adnotacją: "Zwrot nie podjęto w terminie". Konsekwencją takiego zwrotu jest w rozpoznawanej sprawie – uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w celu starannej i prawidłowej obsługi prawnej swoich klientów – pełnomocnik powinien zapewnić sobie możliwość wyręczenia się kompetentną osobą trzecią w ramach podejmowanych na rzecz klientów czynności procesowych, tak aby uniknąć takich sytuacji, jak mająca miejsce w sprawie. Sąd I instancji trafnie również przyjął, że korespondencja zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi wróciła do Sądu z adnotacją: "Zwrot nie podjęto w terminie". Na kopercie znajdują się adnotację o datach awizowania korespondencji (w dniach 14 czerwca 2019 r. i 24 czerwca 2019 r.), miejscu gdzie umieszczono zawiadomienie oraz wskazano, że nie podjęto przesyłki z placówki pocztowej. Nie ma więc podstaw, ażeby kwestionować prawidłowość awizowania korespondencji, tym bardziej, że jak wskazał pełnomocnik we wniosku "same druki awizo zbiorczego za okres 12-14.06.2018 r. nie zachowały się gdyż są one utylizowane w dniu odbioru korespondencji". Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem, bowiem strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie dopełniła należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.