II FZ 1123/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del) Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 1051/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa G. sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 22 kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od gier za październik 2012 r. postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Przedsiębiorstwo G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. dalej: jako spółka, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka poinformowała, że nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi z uwagi na znaczne obciążenie z tytułu opłat sądowych z tytułu prowadzenia kilkuset spraw w sądach całego kraju. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi – 1.000.000 zł, wartość środków trwałych – 300.155,92 zł, zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu – 713.731,90 zł, natomiast stan jej rachunku bankowego na koniec maja – 180.334,29 zł. Spółka przedłożyła – m.in. – "Politykę Rachunkowości", akt założycielski spółki, CIT-8 za 2012 r., CIT-8/O za 2012 r., CIT-D za 2012 r., CIT-8 za 2011 r., CIT-8/O za 2011 r., CIT-D za 2011 r., VAT-7 za 2011 r., VAT-7 za 2013 r., wyciąg z rachunku bankowego za kwiecień, maj, czerwiec 2013 r., bilans na dzień 31 grudnia 2012 r., rachunki zysków i strat. Sąd pierwszej instancji, po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, w zakwestionowanym postanowieniu przyjął, że w 2012 r. spółka wygenerowała 43.657.782,26 zł przychodów, wykazując jednocześnie koszty uzyskania przychodów w wysokości 42.667.036,51 zł. Sąd pierwszej instancji zauważył przy tym, że spółka odliczyła stratę poniesioną w 2009 r., amortyzuje posiadane maszyny i urządzenia do gier, tym samym ujmuje koszty z tego tytułu, co bezsprzecznie w znacznym stopniu wpływa na wysokość dochodu spółki (990.745,75 zł) i redukuje w ten sposób kwotę przypadającego do zapłaty podatku. Wywiódł, że koszty podatkowe, dochód, strata, są wielkościami z zakresu rozliczeń w podatku dochodowym i zazwyczaj nie odzwierciedlają faktycznej kondycji finansowej prowadzącego działalność gospodarczą tym bardziej na taką skalę. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, z przedłożonych deklaracji dla podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2013 r. wynika, że spółka deklaruje sprzedaż zwolnioną w kwotach: marzec – 3.413.572 zł, kwiecień – 3.049.455 zł, maj – 3.143.291 zł, a zatem rozmiary działalności spółki obiektywnie nie są małe. Z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że spółka posiada środki pieniężne, pozwalające jej ponieść koszty sądowe, a na tym etapie sprawy – uiścić konieczny wpis od skarg. Salda końcowe na wyciągach z okresu od marca do 31 maja 2013 r. wynosiły kolejno: 242.949,24 zł, 443. 316,06 zł, 180.334,29 zł. Zdaniem Sądu, spółka w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy posiadała środki pieniężne, które mogły posłużyć do zapłaty wpisu, co pozwoliłoby na rozpoznanie spraw. Zaznaczył, że spółka nie podnosi, że nie posiada zdolności kredytowej w celu zaciągnięcia zobowiązania. Kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot, który nie jest w stanie uzyskać z zewnątrz niezbędnych do działalności środków finansowych, może skorzystać z pewnych instytucji; mianowicie dopłat wspólników na rzecz spółki czy też podwyższenia kapitału zakładowego (jednym z dwóch wspólników skarżącej jest spółka z o.o.). Sąd uznał, że posiadane środki finansowe umożliwiają spółce pokrycie kosztów wpisów od jej skarg przed Sądem. W zażaleniu spółka zaskarżyła w całości postanowienie i wniosła o zmianę postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie faktu wielości prowadzonych w całym kraju postępowań, brak możliwości zbycia aktywów spółki i konieczność zachowania środków na realizację bieżących zobowiązań. Spółka powołała się na konieczność posiadania środków na regulowanie zobowiązań względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacanie wygranych, ponoszenie kosztów serwisu, uiszczanie należności z tytułu podatku od gier. Zdaniem spółki, pomimo wysokich przychodów ponosi ona duże koszty funkcjonowania, powiększane z uwagi na konieczność wypłaty dywidendy dla wspólników. Wartość bilansowa aktywów takich jak środki trwałe czy inwestycje nie odzwierciedla ich wartości rzeczywistej, lecz księgową, która z kolei odbiega od wartości rzeczywistej i wartości rynkowej środków trwałych (automatów o niskich wygranych). Wykorzystanie automatów o niskich wygranych, zgodnie z ich konstrukcją i specyfika, nie będzie możliwe z końcem 2015 r., zatem rynek zbytu jest ograniczony. W ocenie spółki, ewentualna przeróbka urządzeń do innych celów jest nieopłacalna. Spółka zwróciła uwagę, że rozpoczynała działalność w czasie, kiedy obowiązywała poprzednia ustawa o grach i zakładach wzajemnych, a jej działania były zaplanowane na okres sześciu lat. Spółka nie mogła przewidzieć, że zostania uchwalona ustawa, "(...) której celem przewodnim (...) będzie wyeliminowanie z rynku określonej grupy przedsiębiorców". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie należało oddalić. Na wstępie należy wskazać, że kondycja majątkowa spółki była już wielokrotnie badana przez Naczelny Sad Administracyjny (por. przykładowo postanowienia z 27 listopada 2013 r. II FZ z 1056/13, 20 listopada 2013 r. II Gz 628/13, 19 listopada 2013 r. II Gz 657/13, 15 listopada 2013 II Fz 1032/13 i w wielu innych sprawach, dostępne na CBOSA), natomiast z treści zażalenia nie wynika, by spółka podnosiła odmienne rodzajowo argumenty od tych, przedstawianych już Sądowi. Stąd też, zbieżność argumentacji spółki wyrażona zażaleniu z uprzednio podnoszonymi przez nią argumentami determinuje kształt niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd odwoławczy zauważa, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Lex nr 507290 a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, Lex nr 479142, z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, Lex nr 477191 i postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, Lex nr 220385), zatem zdolność do ponoszenia tych kosztów należy badać – przede wszystkim – z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie, jak sugeruje, spółka, dochodów. Stąd okoliczność dokonywania przez spółkę transakcji oraz posiadanie środków na rachunkach bankowych w znacznych – w stosunku do wysokości wpisu od skargi – rozmiarze, przy braku wskazania przez spółkę wydatków korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych są okolicznościami nakazującymi miarkowanie poglądu o zasadności przyznania prawa pomocy w sprawie. Zarazem spółka nie wykazała, ani nawet nie uprawdopodobniła w zażaleniu okoliczności, że wysokość kosztów prowadzonych przez nią postępowań przed sądami uniemożliwia jej prowadzenie działalności gospodarczej. Wskazane przez spółkę koszty działalności gospodarczej – jak konieczność regulowania bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacania wygranych graczom, opłacanie serwisu urządzeń, opłacania zryczałtowanego podatku od gier – są normalnymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd odwoławczy zauważa, że nawet wykazana przez spółkę strata – co w sprawie nie miało miejsca - nie przesądza o braku środków finansowych umożliwiających pokrycie należnych kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania obejmują wpisy od skarg (por. podobnie postanowienia NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FZ 493/11 i z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 666/11, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach na stronie internetowej www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu odwoławczego, obowiązek wypłaty dywidendy wspólnikom nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ samo wystąpienie dochodu jako nadwyżki przychodów nad kosztami ich uzyskania, będącego podstawą naliczenia i wypłaty dywidendy, świadczy o skuteczności prowadzenia działalności gospodarczej. Z uwagi na posiadanie przez spółkę bieżących wpływów w wysokości przekraczających wymagane koszty sądowe, nawet specyfika wartości bilansowej aktywów nie uzasadnia zwolnienia spółki od kosztów sądowych w sprawie. Należy wskazać zarazem, że spółka nie przedstawia we wniosku o prawo pomocy wysokości kosztów sądowych wymagalnych we wszystkich postępowaniach przed sądami, w tym sumy wpisów od skarg, które spółka dopiero wniesie, zatem ograniczona jest możliwość oceny przez Sąd zdolności ponoszenia tych kosztów przez spółkę. Sąd wskazuje spółce, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7). Powyższe normy nie ograniczają ustawodawcy w uprawnieniach do zmiany obowiązującego prawa, z zachowaniem standardów legislacji, jak też obywateli – z obowiązku uwzględniania takiej możliwości. Mając powyższe na uwadze, Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, podobnie jak w innych sprawach spółki, w których badano zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, że spółka nie wykazała błędów w rozumieniu lub stosowaniu prawa przez Sąd pierwszej instancji. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.