II OZ 752/09

SENTENCJA Dnia 17 września 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2009 roku, sygn. akt IV SA/Wa 329/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2008 roku, nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie uzgodnienia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 lipca 2009 roku, sygn. akt IV SA/Wa 329/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu [...] przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd I instancji wskazał, że w jego ocenie Stowarzyszenie nie przedstawiło we wniosku o przyznanie prawa pomocy przeszkód uniemożliwiających mu uzyskanie funduszy potrzebnych na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Ze statutu Stowarzyszenia oraz odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że może ono uzyskiwać majątek ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku własnego oraz z działalności gospodarczej. Sąd uznał, że zaniechanie prowadzenia działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn prowadzi do przerzucenia kosztów działalności własnej na Skarb Państwa, co prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Ponadto, zdaniem Sądu, jeżeli Stowarzyszenie chce realizować swoje cele statutowe, powinno liczyć się z koniecznością ponoszenia związanych z tą działalnością kosztów. Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie [...] wniosło zażalenie, w którym wskazało, że przy przyznawaniu prawa pomocy istotna jest aktualna rzeczywista sytuacja majątkowa strony ubiegającej się o jego przyznanie, a nie potencjalna możliwość uzyskania przez nią środków finansowania. Podniosło także, że w chwili obecnej Stowarzyszenie nie posiada żadnych środków pozwalających na opłacenie kosztów postępowania sądowego. W zażaleniu wskazano także, że Stowarzyszenie jako organizacja pożytku publicznego nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 powołanej ustawy Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W przedmiotowej sprawie skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nie można się zgodzić z twierdzeniem Stowarzyszenia, że jako organizacja pożytku publicznego nie może ono prowadzić działalności gospodarczej, gdyż z regulacji ustawowej dotyczącej działalności organizacji pożytku publicznego i wolontariatu nie wynika całkowity zakaz prowadzenia takiej działalności, zakaz ten nie wynika również z przedstawionego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Skoro skarżące Stowarzyszenie nie korzysta z takiej możliwości zdobycia środków finansowych, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Za zasadne w niniejszej sprawie należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że przyznanie skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy stanowiłoby de facto przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności statutowej Stowarzyszenia na Skarb Państwa, podczas gdy Stowarzyszenie powinno było co do zasady przewidzieć środki na swoją działalność, w tym na występowanie do sądów administracyjnych z pismami, które podlegają opłacie sądowej. Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.