II SA/Op 23/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia R. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 marca 2022 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Op 59/19 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 7 grudnia 2018 r., nr IN.II.7581.60.2018.EJ w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia 1. odrzucić zażalenie, 2. zwrócić R. S. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia. UZASADNIENIE Pismem procesowym z 11 stycznia 2022 r., R. S. (zwany dalej: "skarżącym") wniósł o: "[...] wznowienie w trybach nadzwyczajnych prawomocne zakończonego postępowania administracyjnego zawisłego pod sygnaturą akt II SA/Op 59/19 w sprawie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z dnia 17.06.2019 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na wejście na teren nieruchomości skarżącego i dokonanie przebudowy polegającej na demontażu istniejącej linii jednotorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej oraz montażu nowej linii w dotychczasowej lokalizacji sygnatura akt sprawy II SA/Op 59/19 celem ostatecznego wykluczenia z obrotu prawnego spornego jurydycznie orzeczenia WSA Opole Wydział II". Postanowieniem z 31 marca 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę o wznowienie postępowania, z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia określonego w art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.) – dalej zwanej jako: "P.p.s.a.". Dodatkowo Sąd podniósł, że wskazane przez skarżącego okoliczności jako uzasadniające wniesienie skargi o wznowienie postępowania, nie spełniały przesłanek z art. 280 P.p.s.a., a ewentualnie mogłyby być zawarte w skardze kasacyjnej wniesionej na przedmiotowe orzeczenie. Odpis orzeczenia z 31 marca 2022 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego został doręczony stronom na skutek zarządzenia z 5 kwietnia 2022 r., a skarżącemu - 8 kwietnia 2022 r. z pouczeniem o prawie wniesienia zażalenia (por. k-66 akt). Pismem nadanym 15 kwietnia 2022 r. (por. stempel na kopercie - k-71 akt), skarżący wniósł zażalenie, w którym zwrócił się m.in. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. akt II SPP/Op 26/22, a wobec nie złożenia go na urzędowym formularzu, został pozostawiony bez rozpoznania 11 maja 2022 r. (por. zarządzenie referendarza sądowego, k-15 do 17 akt II SPP/Op 26/22). Następnie, Sąd ponownie doręczył skarżącemu odpis postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Poinformował, że ponowne doręczenie postanowienia dokonane jest w związku z tym, że doręczając postanowienie zarządzeniem z 5 kwietnia 2022 r. błędnie pouczono skarżącego o przysługującym zażaleniu podczas, gdy przedmiotowe postanowienie podlega zaskarżeniu w drodze skargi kasacyjnej. Z tych względów Sąd pouczył, że ponownie doręcza postanowienie z prawidłowym pouczeniem, i że termin do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia biegnie tym samym od daty ponownego doręczenia postanowienia z prawidłowym pouczeniem. Natomiast skarga kasacyjna wniesiona po upływie tego terminu zostanie odrzucona. Sąd wezwał także skarżącego do oświadczenia - w terminie 7 dni, czy podtrzymuje wniesione zażalenie. Równocześnie Sąd poinformował, że zażalenie to zostało sporządzone przez skarżącego samodzielnie, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie zaś do art. 175 § 1 P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z uwzględnieniem art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a., w których określony został katalog podmiotów zwolnionych od obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego. Z uwagi na to, że z akt sprawy nie wynikało, aby skarżący był adwokatem lub radcą prawnym, ani którymkolwiek z podmiotów wskazanych w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a., to tym samym wniesione przez niego zażalenie nie może być uznane za skargę kasacyjną. Wniesione zażalenie nie spełniało bowiem wymogów niezbędnych do skutecznego zakwestionowania postanowienia o odrzuceniu skargi. Na zakończenie Sąd wskazał także, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia biegnie tym samym od daty ponownego doręczenia postanowienia z prawidłowym pouczeniem co do przysługującego od niego środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, którą można wnieść w terminie w sposób wskazany w dołączonym do postanowienia nowym pouczeniu. Ponowne doręczenie odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego wraz z wyżej opisanym pouczeniem, nastąpiło 25 kwietnia 2022 r. (por. pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki, k-79 akt). Pismem z 29 kwietnia 2022 r. (nadanym 2 maja 2022 r., koperta: k-83 akt), skarżący odnosząc się do wezwania Sądu oświadczył, że podtrzymuje w całości zażalenie z 12 kwietnia 2022 r. i jednoznacznie wskazał, że jego wolą jest zakwestionowanie nieprawomocnego postanowienia tut. Sądu z 31 marca 2022 r. Podniósł, że skoro dla sporządzenia zażalenia nie było potrzebne posiadanie stosownych uprawnień, a dla skargi kasacyjnej - tak, to wnosi o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Z podanych względów wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został zarejestrowany pod sygn. akt II SPP/Op 29/22, a wobec niezłożenia tego wniosku na urzędowym formularzu, pozostawiony on został bez rozpoznania na skutek zarządzenia referendarza sądowego z 2 czerwca 2022 r. (k-11 do 12 akt II SPP/Op 29/22). Odpis zarządzenia został doręczony osobiście skarżącemu 6 czerwca 2022 r. (k-16 akt) wraz z pouczeniem o prawie wniesienia sprzeciwu, lecz skarżący nie skorzystał z tego prawa. Zarządzenie to stało się więc prawomocne. Z akt sprawy głównej o sygn. II SA/Op 23/22 wynika, że skarżący 15 kwietnia 2022 r. uiścił wpis od zażalenia w wysokości 100 zł (por. wyciąg bankowy, k-72 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego, należało odrzucić. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że Sąd uznał wniesione przez skarżącego pismo z 12 kwietnia 2022 r. (następnie uzupełnione pismem z 29 kwietnia 2022 r.) jako zażalenie, a nie skargę kasacyjną. Pomimo bowiem poinformowania skarżącego przez Sąd w piśmie z 22 kwietnia 2022 r. o zaistniałym błędnym pouczeniu o środku zaskarżenia na postanowienie tut. Sądu z 31 marca 2022 r., skarżący podtrzymał wolę wniesienia w sprawie zażalenia (por. pismo z 29 kwietnia 2022 r., strona 3). Jednocześnie skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wniosek ten jednak pozostawiono bez rozpoznania, wobec niezłożenia go na urzędowym formularzu. Po uprawomocnieniu się orzeczenia w zakresie prawa pomocy, w aktach sprawy nie odnotowano wpływu skargi kasacyjnej. W tych okolicznościach sprawy, wskazać należy na poglądy wyrażone w piśmiennictwie i orzecznictwie. Przyjmuje się bowiem, że wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczenia, na które służy zażalenie, nie powinno spowodować jej odrzucenia na podstawie art. 178 P.p.s.a., lecz powinno zostać potraktowane jako wniesienie w istocie zażalenia, błędnie nazwanego skargą kasacyjną. Z kolei w sytuacji odwrotnej – co miało miejsce w przedmiotowej sprawie – tj. gdy wniesiono zażalenie zamiast skargi kasacyjnej, zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 693/13, a także z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OZ 20/21, obydwa dostępne na stronie internetowej: https://www.orzeczenia.nsa.pl). Zgodnie bowiem z art. 276 P.p.s.a., do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej, przy czym, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 P.p.s.a. Stosownie zaś do art. 193 P.p.s.a. jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Jak stanowi natomiast art. 173 § 1 P.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. We wskazanych powyższej przypadkach, gdy skarga kasacyjna nie przysługuje zastosowanie ma art. 194 § 1 pkt 1a P.p.s.a. Stosownie do jego treści na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie. Tak więc zasadą jest, że od postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Wyjątki od tej zasady wymienione w art. 173 § 1 P.p.s.a. nie mogą być wykładane rozszerzająco. Postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 P.p.s.a. nie zostało wymienione w art. 173 P.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady (przepisy art. 280 § 1 i 281 P.p.s.a. stanowią szczególną - w stosunku do art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. - podstawę prawną odrzucenia skargi o wznowienie postępowania z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia). Zatem od takiego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OZ 20/21, por. także: postanowienie NSA z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OZ 372/18, postanowienie NSA z 12 września 2018 r., sygn. akt II FZ 545/18, postanowienie NSA z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OZ 40/19, postanowienie NSA z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I OZ 1040/19, postanowienie NSA z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OZ 1031/19). Mając powyższe na uwadze uznać należało, że wniesione zażalenie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Niezależnie od tego dostrzec warto, że jeżeli nawet przedmiotowe pismo skarżącego uznać za skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 31 marca 2022 r., to i tak podlegałoby ono odrzuceniu jako sporządzone przez osobę nieuprawnioną. Zgodnie bowiem z art. art. 175 § 1 P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z uwzględnieniem art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a., w których określony został katalog podmiotów zwolnionych od obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby skarżący był adwokatem lub radcą prawnym, ani którymkolwiek z podmiotów wskazanych w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. Reasumując, zażalenie wniesione w sprawie Sąd odrzucił na podstawie art. 178 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. co orzekł, jak w punkcie 1 sentencji. Orzeczenie o zwrocie wpisu sądowego, zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia, uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.