II SAB/Wr 606/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), Asesor WSA Marta Pawłowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi O. K. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w części zobowiązującej Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych); V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Skarżący (O. K.), wniósł w dniu [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na niedotrzymaniu terminów załatwienia sprawy z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę – złożonego [...]. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniósł o: 1) stwierdzenie, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w prowadzonym postepowaniu; 2) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 10.000 złotych oraz 4) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Skarżący uzasadnił wnioski i zaprezentował swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę okazała się uzasadniona, albowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ani w terminie wskazanym w art. 36 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że [...] skarżący wniósł do Wojewody wniosek w przedmiotowej sprawie. Tego samego dnia otrzymał informacje, że przewidywany termin zakończenia postępowania ustala się na dzień [...], a w trakcie procedowania wniosku (aż do czasu uzyskania przez przyszłą decyzję przymiotu ostateczności) jego pobyt na terytorium RP uważa się za legalny. Dnia [...] przesłano do siedziby organu następujące dokumenty: informację starosty na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego wykonanie pracy cudzoziemcowi, wypełniony załącznik nr 2 do wniosku oraz umowę zlecenie. Dnia [...] cudzoziemiec wystosował wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Dnia [...] przesłano umowę najmu lokalu mieszkalnego. Dnia [...] wnioskodawca złożył ponaglenie na działanie organu. Dnia [...] organ wystąpił do odpowiednich służb o przekazanie informacji na temat pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Dnia [...] wywiedziono przedmiotową skargę oraz ponownie dostarczono organowi umowę najmu lokalu mieszkalnego. Dopiero po złożeniu ponaglenia i wywiedzeniu skargi, w dniu [...] Wojewoda poinformował skarżącego, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana w terminie 60 dni od wystąpienia ostatniego (z 3 możliwych) zdarzeń. W tej samej dacie skarżony organ przekazał ponaglenie Szefowi Urzędu ds. Cudzoziemców. Powyższe ustalenia wskazują, że organ pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając w ten sposób zasady i terminy określone w art. 35, art. 36 oraz w art. 8 i art. 12 k.p.a. Okres zwłoki organu, który od daty złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, tj. [...] do dnia [...], czyli przez okres ponad [...] lat, nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności, znacząco przekracza maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności (pkt I sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, że bezczynność organu administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Wobec poinformowania przez organ o wydaniu dnia [...] decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego (pkt III sentencji wyroku). Na wniosek skarżącego, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 1500 złotych (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd rozpoznając sprawę przyjął stan faktyczny występujący na dzień [...], tj. na dzień wywiedzenia skargi. Na powyższe rozstrzygnięcie (zasądzenie sumy pieniężnej) miał wpływ fakt, że praktycznie do dnia wywiedzenia przedmiotowej skargi organ nie podjął jakiejkolwiek czynności, aby w jakikolwiek sposób rozpocząć procedowanie złożonego wniosku (jedynie 9 dni przed wywiedzeniem skargi – [...]. Wojewoda zwrócił się do służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo Państwa o przesłanie niezbędnych informacji na temat cudzoziemca, co i tak czyni automatycznie w przypadku osób nieposiadających polskiego obywatelstwa). Pomimo przesyłania Wojewodzie szeregu dokumentów obrazujących sytuację zawodową jak i bytową wnioskodawcy podejmowane próby współpracy, a jednocześnie szybszego i sprawniejszego procedowania, pozostawały bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Także dopiero [...] miesiąca po złożeniu ponaglenia przesłano je do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców, a miesiąc po wniesieniu skargi organ poinformował o ruchomej 60-dniowej dacie zakończenia postępowania uzależnionej od najpóźniejszego wystąpienia 1 z 3 wskazanych w piśmie przesłanek. Zachowanie takie nie może zasługiwać na jakąkolwiek aprobatę. Nie łączy się też z żadnymi innymi czynnościami jak np. zwykłym sprawdzeniem kompletności wniosku. Z uwagi na fakt, że organ podjął realne pierwsze czynności w sprawie dopiero po ponad [...] latach od dnia złożenia wniosku, to okres bezczynności miał miejsce od [...] do dnia wywiedzenia skargi, tj. [...] i wyniósł tym samym [...] miesiące (do ww. okresu nie zalicza się czas pomiędzy [...], a [...], kiedy to nastąpiło zawieszenie terminów m.in. postępowań administracyjnych z uwagi na epidemię Covid-19). Dlatego wyważając między sobą: występujący z jednej strony po stronie wnioskodawcy permanentny stan niepewności i stresu związanego z czekaniem na pozytywne informacje z Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego, a z drugiej strony brak wykazania konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała u wnioskodawcy stwierdzona bezczynność, doprowadziło to przekonania Sądu w niniejszej sprawie, że orzeczona suma pieniężna powinna wynosić 1500 zł. Przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być, tak jak w niniejszej sprawie, zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).