I OSK 1391/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 115/08 w zakresie pkt I odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 367/07 p o s t a n a w i a: oddalić skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie postanowieniem z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 115/08 w pkt I odrzucił wniesioną przez Z. W. skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 367/07, w pkt II przyznał adwokatowi A. S. kwotę 292,80 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wskazane przez skarżącego podstawy wznowienia w rzeczywistości nie istnieją. W myśl przepisu art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), zdolność sądowa przysługuje bowiem każdej osobie fizycznej, natomiast stosownie do przepisu art. 26 § 1 P.p.s.a. zdolność procesową mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych. Skarżący, mimo istniejącej choroby, ma pełną zdolność do czynności prawnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. W ocenie Sądu w sprawie II SA/Lu 367/07 nie doszło do naruszenia przepisów prawa i skarżący nie był pozbawiony możności działania. Przez pozbawienie strony możności działania należy bowiem rozumieć pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa, przy czym wystąpienie tej przesłanki wznowienia wymaga wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem stron możliwości działania. W sprawie II SA/Lu 367/07 takie okoliczności nie zaistniały. Skarżący wielokrotnie ubiegając się przyznanie prawa pomocy nie ustosunkowywał się do wezwań Sądu w tym zakresie i zarządzeniem z dnia 12 października 2007 r. referendarz sądowy pozostawił kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, z powodu nieusunięcia jego braków formalnych. Skarżący nie wniósł sprzeciwu. Prawidłowe było w tej sytuacji wyznaczenie rozprawy. Skarżący nie stawił się na wyznaczoną na dzień 20 grudnia 2007 r. rozprawę, mimo prawidłowego powiadomienia o terminie (k.60). Należy podkreślić, że stawiennictwo skarżącego na rozprawie nie było obowiązkowe. Przedstawiony tok postępowania w sprawie II SA/Lu 367/07 wskazuje, że skarżący był powiadamiany o wszystkich czynnościach podejmowanych przez Sąd, doręczano mu także wydawane w sprawie zarządzenia. Wobec nieistnienia omówionej podstawy wznowienia, wskazanej w przepisie art. 271 pkt 2 ustawy skarga o wznowienie oparta na tej podstawie podlega odrzuceniu z mocy art. 281 ustawy. Kolejna powoływana przez skarżącego podstawa wznowienia to późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 P.p.s.a.). Złożone przez skarżącego dowody, tj. opinia psychologiczna sporządzona w postępowaniu karnym [...], opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w sprawie sygn. [...] oraz oświadczenie skarżącego z dnia [...] czerwca 2007 r. nie są tymi okolicznościami i dowodami, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu przepisu art. 273 § 2 ustawy. W związku z tym nie zaistniała merytoryczna przesłanka do wznowienia postępowania sądowego na podstawie art. 273 § 2 P.p.s.a.. Przechodząc do oceny podstawy wznowienia określonej w art. 273 § 3 P.p.s.a. Sąd uznał, że skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany w dniu 16 października 2007 r. w sprawie I OSK 59/07. W orzeczeniu tym, NSA uznał zasadność skargi kasacyjnej skarżącego złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 599/06, oddalającego skargę Z. W. na decyzję SKO w Lublinie z dnia [...] maja 2006 r. odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Jak należy sądzić, w ocenie skarżącego powołane orzeczenie dotyczy tej samej sprawy, która była przedmiotem orzeczenia w sprawie II SA/Lu 367/07 (por. pismo pełnomocnika skarżącego precyzującego skargę o wznowienie - k. 41). Jednakże przedstawiony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2007 r. dotyczył kontroli decyzji SKO w Lublinie z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], a wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2007 r. dotyczył kontroli decyzji SKO w Lublinie z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]. Zatem wskazane postępowania sądowe dotyczyły zgodności z prawem zupełnie odrębnych nie związanych ze sobą decyzji administracyjnych, mimo, że wydanych w podobnym przedmiocie i przez te same organy. Tym samym brak podstawy, aby stwierdzić, że wskazane we wniosku o wznowienie postępowania orzeczenie zapadło w tej samej sprawie, co wyrok z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 367/07. Z. W. złożył skargę kasacyjną od powyższego postanowienia zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 281 P.p.s.a. w związku z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. i art. 273 § 2 P.p.s.a. z powodu odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na rozprawie z uwagi na dowolne stwierdzenie, że w rzeczywistości nie istniały realne podstawy wznowienia, art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a. Uzasadniając skargę kasacyjną podniesiono, iż skarżący nie miał zdolności do samodzielnego występowania w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 367/07 z powodu choroby psychicznej. Już w skardze wnioskował o ustanowienie z tego powodu pomocy prawnej. Ponadto, powołano się na argumenty dotyczące stanu zdrowia psychicznego strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Jak wynika z treści skargi kasacyjnej jej istota sprowadza się do zakwestionowania zdolności skarżącego, z uwagi na jego chorobę psychiczną do, występowania w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 367/07, co miałoby stanowić przesłankę do wznowienia tegoż postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Tymczasem, stosownie do tego przepisu można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Określenia "zdolność sądowa" i "zdolność procesowa" użyte w tym przepisie odpowiadają treści tych pojęć przyjętej odpowiednio w art. 25 i w art. 26 P.p.s.a. W myśl przepisu art. 25 § 1 P.p.s.a. zdolność sądowa przysługuje bowiem każdej osobie fizycznej, natomiast stosownie do przepisu art. 26 § 1 ustawy zdolność procesową mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych. Skarżący, mimo istniejącej choroby, ma pełną zdolność do czynności prawnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Nie zostało bowiem w stosunku do strony orzeczone przez sąd powszechny ubezwłasnowolnienie całkowite, czy też częściowe. Tylko bowiem wówczas można by przyjąć, że skarżący nie miał zdolności sądowej lub procesowej, gdyż sądy administracyjne nie mają kompetencji do orzekania w tym zakresie. Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej, nie można też przyjąć, aby skarżący w toku postępowania nie był należycie reprezentowany, z uwagi na nieuwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w ramach instytucji prawa pomocy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym następuje na zasadach określonych w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o których skarżący był wielokrotnie informowany przez Sąd. Wprawdzie strona ubiegała się w tym trybie o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie wypełniała wezwań Sądu co było warunkiem rozpoznania przedmiotowych wniosków w ogóle. Zważywszy zaś, że skarżący od zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania jego wniosku w tym zakresie, nie wniósł sprzeciwu, zarządzenie to stało się wiążące i nie został wyznaczony adwokat czy radca prawny z urzędu. Jednakże nie oznacza to - jak sugeruje Z. W. - iż nie był on w toku postępowania należycie reprezentowany w świetle art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Trafnie zatem Sąd I instancji przyjął, iż z uwagi na brak przyczyn do wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 367/07, skarga o wznowienie podlegała odrzuceniu na mocy art. 281 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a. orzekł jak wyżej.