III SA/Kr 1026/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego skargę oddala. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 17 maja 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") po rozpatrzeniu zażalenia S. S. (dalej: "skarżący"), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r. nr [...] w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego: Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] 2020 r. nr [...] wszczął na wniosek skarżącego S. S. z dnia 12 września 2019 r. postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące granicy pomiędzy nieruchomością objęta księga wieczystą Nr [...] składająca się z działki nr [...] a nieruchomością sąsiednią objęta księgą wieczystą Nr [...] składającą się z działki nr [...] obręb [...] na odcinku od punktu nr 334 do punktu 2451. W dniu 10 marca 2021 r. Prezydent Miasta postanowieniem nr [...] na podstawie art. 264 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 i art. 263 k.p.a., orzekł o ustaleniu kosztów postępowania w wysokości 3.075,00 zł w sprawie rozgraniczenia ww. nieruchomości i zobowiązaniu do zapłaty kosztów postępowania rozgraniczeniowego: S. S., jako wnioskodawcę i właściciela działki nr [...] oraz w wysokości po 768,75 zł A. R. i E. C., jako współwłaścicielki działki nr [...], po 3/6 cz. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie na wysokość kosztów postępowania składają się koszty czynności uprawnionego geodety E. B., zgodnie z umową nr [...] za wykonanie operatu pomiarowego, przyjętego do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z dnia 27 listopada 2020 r. pod nr [...], opłacone przez Urząd Miasta K. Organ I instancji przedstawił zasady podziału kwoty 3.075,00 zł stanowiącej koszty rozgraniczenia. Organ przyjął, że nieruchomość skarżącego została rozgraniczona z jedną nieruchomością, stąd kwotę 3.075,00 zł podzielona na pół i w ½ części tj. 1.537,50 zł, zobowiązano do uiszczenia kosztów właściciela działki nr [...], to jest skarżącego, natomiast pozostałą kwotę (1.537,50 zł) rozliczono na dwie współwłaścicielki rozgraniczanej nieruchomości tj. podzielono kwotę na dwie części, stosownie do udziałów we własności nieruchomości: E. C. (3/6 cz.) przypadła do zapłaty kwota 768,75 zł, a A. R. (3/6 cz.) przypadła do zapłaty kwota 768,75 zł. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skarżący, który podkreślił, że to E. C. z własnej inicjatywy wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy S o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Wskazał, iż "w dniu 2019.09.09 w Urzędzie p. kierowniczka sugeruje (zmusza), aby skarżący wystąpił do Urzędu o wszczęcie postępowania rozgraniczającego, co skarżący nie widząc innego rozwiązania czyni i w dniu 2019.09.12. składa na dziennik podawczy takie pismo". Skarżący podkreślił, że wykonany operat geodezyjny wykazał niezbicie, że granica nie biegnie jako "czteropolówka" z granicą działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], lecz jest "trójpolówką" miedzy działkami nr [...], nr [...] i nr [...]. Nadto podniósł, że zgodnie z przepisami ewidencji gruntów i budynków naprawienie oczywistych błędów jest obowiązkiem organu, a taki właśnie błąd został ujawniony i wykazany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 17 maja 2021 r. nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że stosownie do przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy lub też zostały poniesione w interesie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie, natomiast organ administracji publicznej może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości zgodnie z przepisem art. 152 Kodeksu cywilnego. Skoro stronami postępowania rozgraniczeniowego działki nr [...], obręb [...], jedn. ewid. K – K z położoną w tym samym obrębie działką nr [...] byli: skarżący oraz A. R. i E. C., to osoby te winny ponosić koszty tego postępowania. W rezultacie koszty rozgraniczeniowe zostały słusznie rozłożone pomiędzy właścicielem działki nr [...] a współwłaścicielem działki nr [...]. Koszt związany z rozgraniczeniem wyniósł ogółem 3.750,00 zł, zgodnie z fakturą nr [...] wystawioną przez Firmę Geodezyjną "B" E. B. i P. B. z siedzibą w K. Kolegium podkreśliło również, iż przedmiotem postępowania zażaleniowego są tylko koszty rozgraniczenia, a nie sama zasadność i celowość rozgraniczenia, które jest postępowaniem jednoinstancyjnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zakwestionowała wyrażony w zaskarżonym postanowieniu pogląd, stwierdzając, że jest on bezzasadny. Skarżący w dalszym ciągu podniósł te argumenty, które były przedmiotem rozpatrzenia w toku postępowania zażaleniowego.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone w trybie administracyjnym toczy się na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 z późn. zm., zwane dalej p.g.k.). Zgodnie z art. 29 p.g.k. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Dokonują je wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Zasadą jest jednak, że etap sądowy jest poprzedzony etapem administracyjnym. Jedynie wyjątkowo sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. W tym wypadku sąd w orzeczeniu zamieszcza również rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości. Tak więc jedynie w przypadku zawisłego przed sądem sporu o własność lub o wydanie nieruchomości można uniknąć administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Takie postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone jest bądź na wniosek bądź z urzędu. Z urzędu może się ono toczyć przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia. Czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Z kolei jeżeli jest brak powyższych danych, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy. W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W pozostałych przypadkach wydaje decyzje o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. W niniejszej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek skarżącego S. S. Doprowadziło ono do rozkraczenia działek [...] i [...]. Postanowieniem z dnia [...] 2021r. właściciele obu dziełek w równych częściach (z jednej strony skarżący jako właściciel działki nr [...], a z drugiej strony współwłaściciele działki nr [...]) zostali obciążeni kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które zostały ustalone na kwotę 3 075 zł. Stąd skarżący został zobligowany do zapłaty kwoty 1 537,50 zł, a każda ze współwłaścicielek działki o nr [...] została zobligowana do zapłaty kwoty 768, 75 zł. Koszty postępowania rozgraniczeniowego są określane na podstawie art. 262 §1 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem stronę obciążają między innymi te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 152 k.c., który również w niniejszej sprawie ma zastosowanie, właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Na tym tle została wydana przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwała (uchwała NSA (7w) z 11.12.2006 r., I OPS 5/06, ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 26), zgodnie z którą organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Problemem więc nie było czy można obciążyć wnioskodawcę kosztami postepowania rozgraniczeniowego, ale druga stronę w której interesie również ono się toczy. Nie ma bowiem wątpliwości, ze wnioskodawca musi zostać obciążony kosztami w sytuacji wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na wniosek. Trafnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15.12.2020 r. (I OSK 1563/20, LEX nr 3119186.) podkreśla, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Co więcej w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2832/13, z 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1833/14 i z 13 września 2017 r. sygn. akt I OSK 2888/15, oraz z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1744/17 (pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl) przyjmuje się, że według powołanej wyżej uchwały, organ nie ma swobody w zakresie obciążania kosztami, gdyż z art. 152 k.c. wynika reguła ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic nie ma decydującego znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ I instancji prawidłowo obciążył go kosztami prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. Niewątpliwie to skarżący wystąpił z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia, czy ustalona granica biegnie zgodnie ze jego wskazaniami, czy też nie. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.