II FSK 1005/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, , po rozpoznaniu w dniu 23 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1004/18 w sprawie ze skargi Podatkowej Grupy Kapitałowej V. reprezentowanej przez V. H. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 lipca 2018 r. nr 0111-KDIB1-2.4010.219.2018.1.PH w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1004/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi Podatkowej Grupy Kapitałowej V. reprezentowanej przez V. H. sp. z o.o. z siedzibą w Z. uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 lipca 2018 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Od powyższego orzeczenia organ wniósł skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1036 ze zm.; dalej zwana: "u.p.d.o.p.") poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach przedstawionych we wniosku inwestor może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatek poniesiony na zapłatę określonych kwot na rzecz podwykonawców w ramach solidarnej odpowiedzialności z generalnym wykonawcą wynikającej z art. 647¹ § 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 456) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2017 r. w części, w jakiej nie zostały one zwrócone w jakiekolwiek sposób przez generalnego wykonawcę, nawet wtedy, gdy inwestor juz zapłacił wynagrodzenie wykonawcy, a zatem w sprawie znajdzie zastosowanie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie. Pismem z dnia 19 czerwca 2019 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, że w dniu 28 kwietnia 2017 r. zawarto aneks do umowy Podatkowej Grupy Kapitałowej, na mocy którego nastąpiła zmiana roku podatkowego Podatkowej Grupy Kapitałowej V. i umowa została zawarta do dnia 31 marca 2020 r. Ponadto wskazano, że Podatkowa Grupa Kapitałowa V. w drugim roku podatkowym nie uzyskała wymaganego progu rentowności, o którym mowa w art. 1a ust. 2 pkt 4 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2017 r., a zeznanie podatkowe za drugi rok podatkowy zostało złożone w maju 2019 r. Tym samym zgodnie z art. 1a ust. 12 u.p.d.o.p. Podatkowa Grupa Kapitałowa V. utraciła status podatnika w dniu 31 maja 2019 r. W piśmie z dnia 15 lipca 2019 r. organ odnosząc się do ww. wyjaśnień skarżącej wskazał, że nie ma możliwości weryfikacji podanych informacji, jednak uznając je za rzeczywiste należy przyjąć, że utrata bytu prawnego w toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stanowi trwałą przeszkodę uniemożliwiającą dalsze prowadzenie postępowania. W ocenie organu zasadnym w takim przypadku jest umorzenie postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2019 r. pełnomocnik Podatkowej Grupy Kapitałowej V. przedłożył odpis zeznania podatkowego złożonego przez spółkę dominującą V. H. sp. z o.o., o którym mowa jest w art. 1a ust. 12 u.p.d.o.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega umorzeniu, gdy skarżący skutecznie cofnął skargę kasacyjną, a także w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 378/13; publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana: "CBOSA"). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie w toku postępowania wystąpiła przeszkoda o charakterze trwałym, wynikająca z faktu ustania bytu skarżącej z dniem 31 maja 2019 r. Stosownie do art. 1a ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.p. podatkowa grupa kapitałowa może być tworzona na co najmniej 3 lata podatkowe. Określenie czasu trwania umowy i wskazanie przyjętego roku podatkowego jest jednym z elementów obligatoryjnych umowy o utworzeniu grupy. Umowa ta musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Jej skutkiem jest nawiązanie przez spółki stosunku prawa cywilnego, w ramach którego strony umowy wyrażają wolę wspólnego działania w celu uzyskania określonych, prawnie dopuszczalnych korzyści podatkowych. Warunkiem powstania grupy jest zarejestrowanie umowy przez naczelnika urzędu skarbowego, a rejestracja ta następuje w drodze decyzji. Funkcjonowanie podatkowej grupy kapitałowej zgodnie z art. 1a ust. 9 u.p.d.o.p. może być przedłużone, niezbędne jest jednak w tym celu zawarcie nowej umowy, jej zgłoszenie i rejestracja przez naczelnika urzędu skarbowego. Grupa może utracić swój status także w okresie, na jaki została zawarta umowa, w przypadku zajścia okoliczności, wskazanych w art. 1a ust. 10 i ust.12 u.p.d.o.p. Z przepisów powyższych należy wyprowadzić wniosek, że byt podatkowej grupy kapitałowej ustaje po upływie okresu, na jaki została zawarta umowa o jej utworzeniu lub w przypadku zajścia zdarzeń, które powodują utratę statusu podatnika, tj. w dacie określonej w art. 1a ust. 10 i ust. 12. Tylko w tych dwóch ostatnich wypadkach naczelnik urzędu skarbowego obowiązany jest od 1 stycznia 2018 r. wydać decyzję o wygaśnięciu decyzji o rejestracji umowy, o czym, stanowi art. 1a ust. 12a u.p.d.o.p. W przypadku, gdy utrata bytu grupy kapitałowej następuje z mocy prawa w wyniku upływu okresu, na jaki została zawarta, ustawodawca nie przewiduje wydania decyzji o wygaśnięciu decyzji o rejestracji umowy. Utworzenie podatkowej grupy kapitałowej powoduje, że w okresie jej trwania spółki wchodzące w jej skład nie mają statusu podatnika podatku dochodowego od osób prawnych. Status ten przysługuje wyłącznie grupie na postawie art. 1a ust.7 w zw. z art. 7a i art. 8 pkt 7 u.p.d.o.f. Utrata bytu podatkowej grupy kapitałowej, powoduje, że przestaje ona być podmiotem obowiązków podatkowych. Tym samym traci ona zdolność sądową i zdolność procesową w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w rozumieniu art. 25 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 495/17; publ. CBOSA). W niniejszej sprawie strona skarżąca została utworzona (uwzględniając aneks do umowy z dnia 28 kwietnia 2017 r.) na 3 lata podatkowe, począwszy od 1 kwietnia 2017 r. Oznacza to, że utraciłaby ona status podatnika podatku dochodowego od osób prawnych oraz byt prawny z dniem 31 marca 2020 r. Jednakże w związku z niespełnieniem w drugim roku podatkowym warunku, o których mowa w art. 1a ust. 2 pkt 4 u.p.d.o.p. podatkowa grupa kapitałowa utraciła status podatnika z ostatnim dniem roku podatkowego, w którym naruszyła ten warunek, czyli z dniem 31 marca 2019 r., z tym że spółka dominująca była obowiązana do złożenia zeznania, o którym mowa w art. 27 ust. 1 u.p.d.o.p. za ten rok podatkowy. Zatem utrata bytu prawnego nastąpiła w toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i stanowi trwałą przeszkodę, uniemożliwiającą dalsze prowadzenie postępowania. Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne utraciła bowiem zdolność sądową oraz procesową. Z tych względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym należało umorzyć.