VIII SA/Wa 252/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia NSA Piotr Piszczek, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi Szpitala Klinicznego [...] z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. po rozpoznaniu odwołania Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus, Centrum Leczenia Obrażeń w W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...] odmawiającą przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych z środków publicznych dla S. Z. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. odmówił przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych z środków publicznych dla S. Z., posiadającego obywatelstwo polskie, ostatnio zamieszkałego w R. przy ulicy N. [...] m. [...]. Z uwagi na brak możliwości określenia miejsca pobytu S. Z. oraz przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ nie określił kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania prawa do świadczenia. Obszernie przedstawił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w szczególności podejmowane działania zmierzające do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, które ostatecznie nie pozwoliły na ustalenie miejsca pobytu S. Z. W tej sytuacji w oparciu przede wszystkim o informacje o nie korzystaniu w okresie ostatnich dwóch lat przez S. Z. z pomocy Państwa organ I instancji przyjął, iż nie spełniał on kryterium dochodowego o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej i odmówił potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Od decyzji tej złożył odwołanie dyrektor Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus, Centrum Leczenia Obrażeń w W. podnosząc, że decyzję wydano z naruszeniem ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustawy o pomocy społecznej i Kodeksu postępowania administracyjnego. Podał, że przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie przewidują możliwości nie potwierdzenia prawa do świadczeń z powodu niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego a odmówić prawa do takiego świadczenia można jedynie wówczas, gdy dochód świadczeniobiorcy przekracza kryterium dochodowe lub wystąpiły przesłanki z art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem skarżącego wywiad środowiskowy nie jest jedynym możliwym i dostępnym organowi administracji publicznej sposobem dokonania stosownych ustaleń, bowiem istnieje możliwość zwrócenia się do szeregu instytucji w celu ustalenia czy nie korzystał on z ich świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze R. decyzją z dnia [...] lutego 2009r., biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż wnioskiem z dnia [...] stycznia 2008 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta R. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo S. Z. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych z środków publicznych. Jednocześnie SKO ustaliło, iż S. Z. jest kawalerem. W dniu [...] maja 2004 r. wymeldował się z lokalu nr [...] położonego w R. przy ulicy N. [...] w R. nie dopełniając obowiązku meldunkowego w nowym miejscu pobytu. Przedmiotowy lokal sprzedał; obecna właścicielka nie posiada żadnych informacji na temat jego aktualnego miejsca zamieszkania. W dniu [...] stycznia 2008 roku S. Z. przyjęty został do Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus, Centrum Leczenia Obrażeń w W. w stanie nagłym i przebywał w nim do [...] stycznia 2008 roku. Nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego przy łóżku pacjenta. Organ II instancji podzielił stanowisko Prezydenta Miasta R., iż brak było możliwości w stanie faktycznym sprawy niniejszej dokonania niezbędnych ustaleń do wydania decyzji o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Stwierdził też, iż organ dołożył staranności i wykorzystał wszelkie możliwe źródła informacji oraz podjął niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a mimo to nie zdołał ustalić istotnych okoliczności, pozwalających na podjęcie decyzji. Wobec braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i braku rezultatów alternatywnego postępowania wyjaśniającego dopuszczalne w ocenie Kolegium było wydania decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji o posiadaniu przez S. Z. środków finansowych przekraczających kryterium dochodowe. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus, Centrum Leczenia Obrażeń w W. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenia art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 8 i 12 ustawy o pomocy społecznej podnosząc motywy jak w odwołaniu. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta R. w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu powodującym ich uchylenie. Podstawą rozstrzygnięcia obu organów było dokonanie oceny, że nie jest możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz wobec braku rezultatów przeprowadzonego alternatywnego postępowania wyjaśniającego dopuszczalne jest wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Tak więc brak możliwości uzyskania danych potrzebnych do sporządzenia wywiadu środowiskowego o sytuacji dochodowej i majątkowej świadczeniobiorcy organy utożsamiły z brakiem podstaw do wydania decyzji potwierdzającej prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Z oceną taką zgodzić się zdaniem Sądu nie można. Wprawdzie przepis art. 7 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. , Nr 164, poz.1027) w związku z ustawą z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) stanowi, że w celu ustalenia sytuacji dochodowej i majątkowej świadczeniobiorcy przeprowadza się rodzinny wywiad środowiskowy na zasadach i w trybie określonych w przepisach o pomocy społecznej, to jednak należy mieć na uwadze, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej przewiduje dwie odmienne sytuacje kiedy decyzja o potwierdzeniu prawa do w/w świadczeń może być wydana. Jak wynika z treści art. 54 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku decyzja taka może być wydana albo na wniosek świadczeniobiorcy (niekiedy z inicjatywy własnej organu gminy), albo w przypadku stanu nagłego na wniosek świadczeniodawcy złożony niezwłocznie, po udzieleniu świadczenia (stan faktyczny sprawy niniejszej). Te dwie odmienne sytuacje powodują, że interpretacja przepisów dotyczących postępowania przed wydaniem decyzji i gromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do jej wydania podlegać będzie zasadniczym różnicom. Sposób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego winien być dostosowany do konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 września 2007 roku, VII SA/Wa 1058/07, LEX Nr 374403). Przepis art. 54 cyt. ustawy interpretować należy zgodnie z celem dla jakiego został wydany i stosownie do sytuacji faktycznej będącej podstawą do wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenia prawa świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej. Przepis § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego stanowi, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby, której prawo ma zostać potwierdzone. Oczywistym jest, że organ nie będzie mógł przeprowadzić stosownego wywiadu z osobą w miejscu jej zamieszkania w sytuacji gdy prowadzi ona wędrowny tryb życia i jej adresu nie można ustalić, bądź gdy nastąpił jej zgon a całe postępowanie związane było z leczeniem szpitalnym udzielonym w stanie nagłym. Nie wyklucza to jednak zdaniem Sądu możliwości dokonania ustaleń niezbędnych do wydania decyzji o jakiej mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w oparciu o wszelkie inne dostępne źródła informacji i ich właściwą interpretację. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są: zasada praworządności określona w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Organ, ustalając stan faktyczny, winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, bowiem ich nieuwzględnienie prowadziłoby do sprzeczności decyzji z zasadą prawdy materialnej. Zaniechanie przez organy administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, czyli obowiązku wynikającego z art. 77 kpa, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, które powoduje wadliwość decyzji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż zarówno organ I instancji rozpoznając sprawę niniejszą jak i organ II instancji uchybił powyższym wymogom. Jak wynika z treści uzasadnień decyzji organów obu instancji ustalono, iż świadczeniobiorca jest kawalerem. Ustalenia tego dokonano na podstawie notatki urzędowej sporządzonej w oparciu o rozmowę z pracownikiem Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w R. Istotnie w aktach administracyjnych znajduje się notatka pozwalająca na powyższe ustalenie. Umknęło jednak uwadze organów, iż w aktach znajduje się także wywiad środowiskowy przeprowadzony ze świadczeniobiorcą podczas jego pobytu w domu dla bezdomnych mężczyzn z dnia [...] czerwca 2005 roku, a właściwie jego aktualizacja, z którego wynika m. in., iż S. Z. jest rozwiedziony z żoną B. Z., ma syna Macieja urodzonego [...] stycznia 1991 roku (k. [...] akt administracyjnych). W sytuacji jak w sprawie niniejszej, gdy istniały dwie sprzeczne informacje odnośnie stanu cywilnego świadczeniobiorcy, obowiązkiem organów było ich zweryfikowanie, a nie bezkrytyczne przyjęcie jednej z nich bez odniesienia się do danych z wywiadu środowiskowego. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny, po potwierdzeniu danych z aktualizacji wywiadu, ustalić miejsce zamieszkania byłej żony i syna świadczeniobiorcy, a następnie w oparciu o wywiad przeprowadzony z nimi, ewentualną informacją od komornika co do regulowania obowiązku alimentacyjnego przez świadczeniobiorcę o ile taki nałożony został na niego w wyroku rozwodowym poczynić ustalenia niezbędne do wydania decyzji. Trudności, czy niemożność przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego jest niewystarczającą przesłanką do odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, a organ może odmówić potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych tylko w ściśle określonych przypadkach, o których mowa np. w ustawie o pomocy społecznej. W tym miejscu podnieść należy, iż jedną z podstaw wydania decyzji odmownej oprócz braku możliwości przeprowadzenia wywiadu i braku rezultatów alternatywnego postępowania wyjaśniającego było przyjęcie, że posiadał on środki finansowe przekraczające kryterium dochodowe. Powyższy wniosek wyprowadzono z faktu, iż świadczeniobiorca nie korzystał w okresie ostatnich dwóch lat z pomocy państwa. W ocenie Sądu zarówno powyższy wniosek o sytuacji finansowej świadczeniobiorcy jest dowolny, jak i twierdzenie, iż nie korzystał on z pomocy finansowej państwa w okresie ostatnich dwóch lat. Organy nie znając aktualnego miejsca pobytu świadczeniobiorcy nie sprawdziły czy korzysta on z pomocy społecznej w swoim miejscu zamieszkania czy pobytu, a sprawdzenie tyczyło jedynie terenu R. W tej sytuacji przesądzenie, iż posiada on dochody powyżej kryterium o jakim mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej jest nieuprawnione jako dowolne tak jak i to że skoro nie ubiega się o świadczenia przez dwa lata to przekracza kryterium dochodowe. Reasumując, należy mieć na uwadze, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej i rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego powinny być interpretowane w sposób pozwalający na dokonanie ustaleń w ramach prowadzonego postępowania, które może dotyczyć różnych sytuacji faktycznych. Dlatego § 2 ust. 5 rozporządzenia stanowi, że pracownik socjalny na podstawie przeprowadzonego wywiadu dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z niej wynikające, stanowiące podstawę przyznania pomocy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ obowiązany będzie uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę sprawy i przyjętą wykładnię przepisów. Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R bowiem ma rację skarżący podnosząc, iż w świetle treści obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych brak jest możliwości odmówienia potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu i braku rezultatów postępowania wyjaśniającego. Wyrok jak w pkt I wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. ----------------------- 1