II FZ 768/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dumas, , , po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2964/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 lipca 2014 r. nr (...) w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Przedmiotem zażalenia M. S. jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2964/14, w którym umorzono postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych oraz ustanowiono na jej rzecz pełnomocnika z urzędu. W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, argumentując, iż ponad 4 lata przebywa w areszcie śledczym. Z tego powodu syn pozostaje na utrzymaniu ojca. Oświadczyła, że w chwili obecnej nie posiada nieruchomości, ani oszczędności. Dodała, iż ze względu na areszt wysokość dochodu oraz stan majątkowy rodziny nie są jej znane. Otrzymywane wsparcie finansowe określiła na kwotę od 200 zł do 500 zł. Wsparcie to obejmuje również paczki. Skarżąca przedstawiła sporządzoną przez zakład karny informację o zatrudnieniu i stanie konta. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. ustanowił na rzecz skarżącej doradcę podatkowego oraz umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak natomiast wynika z akt sprawy, skarżąca została już zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postanowieniu z 5 marca 2015 r. Na jego mocy zwolniono ją od kosztów sądowych ponad uiszczoną przezeń kwotę 20 zł. Przyznane w tym zakresie prawo pomocy nie zostało cofnięte. W tej sytuacji rozpoznawanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd uznał natomiast, że wniosek skarżącej o ustanowienie pełnomocnika zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił stanowisko wyrażone w przywołanym postanowieniu z 5 marca 2015 r., iż z uwagi na fakt tymczasowego aresztowania, brak zatrudnienia oraz niewielką pomoc finansową otrzymywaną od rodziny (w 2015 r. łączne wpływy z zewnątrz wyniosły 2.669,45 zł, zaś w 2016 r. 1.400 zł), środki, którymi ona dysponuje są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb życiowych. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżąca wykazała, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów wynagrodzenia względem wybranego pełnomocnika. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wskazała, że jej zdaniem powinna zostać zwolniona z całości kosztów sądowych, a nie tylko ponad kwotę 20 zł. Ponadto w jej przekonaniu, oprócz "rzecznika" podatkowego zasadne jest przyznanie jej rzecznika patentowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotem zażalenia w tym postępowaniu nie jest postanowienie z 5 marca 2015 r., w którym przyznano skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie jej od kosztów sądowych ponad kwotę 20 zł. Skarżąca mogła zakwestionować tamto orzeczenie w terminie 7 dni od jego doręczenia, czego jednak nie uczyniła. Zażalenie skarżącej z 12 października 2016 r. dotyczy natomiast postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2964/14, w którym umorzono postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych oraz ustanowiono na jej rzecz pełnomocnika z urzędu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W analizowanej sprawie skarżąca dokonała wpłaty 20 zł na poczet wpisu od skargi, jednocześnie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W postanowieniu z 5 marca 2015 r. jej wniosek został uwzględniony, bowiem zwolniono skarżącą z kosztów sądowych ponad uiszczoną kwotę 20 zł. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego postanowienie z 5 marca 2015 r. nadal ma moc wiążącą, a skarżąca nie może zostać obciążona żadnymi kosztami sądowymi. Złożenie przez nią ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych było więc bezprzedmiotowe, a rozpoznanie takiego wniosku zbędne. Jeśli chodzi o wniosek skarżącej o przyznanie jej w niniejszym postępowaniu rzecznika patentowego, to prawidłowo wyjaśnił skarżącej Sąd pierwszej instancji, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 221) zawód rzecznika patentowego polega na świadczeniu pomocy w sprawach własności przemysłowej. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy przez sprawy własności przemysłowej rozumie się: a) uzyskiwanie, zachowywanie, wykonywanie oraz dochodzenie praw odnoszących się do przedmiotów własności przemysłowej, w szczególności wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych oraz topografii układów scalonych, a także znaków towarowych, nazw handlowych i oznaczeń geograficznych, b) zwalczanie nieuczciwej konkurencji. W niniejszej sprawie przedmiotem analizy bez wątpienia nie są kwestie własności przemysłowej, lecz prawidłowość postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. W konsekwencji nie było możliwe ustanowienie dla skarżącej pełnomocnika wykonującego zawód rzecznika patentowego w tej sprawie. Z przytoczonych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.