I SA/Sz 70/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia NSA – Zofia Przegalińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2008 r. wniosku A.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata UZASADNIENIE W dniu 15 lutego 2008 r. skarżący L.J. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata powołując się na stan choroby oraz niskie dochody z renty. Wnioskodawca podał także, że jest bezdomny, nie posiada żadnego majątku, nie zgromadził zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). L. J. oświadczył na urzędowym formularzu w dniu 21 marca 2008 r., że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką K., źródłem utrzymania skarżącego jest renta inwalidzka w wysokości 879,89 zł ( zaznaczając, że kwota ta jest przeznaczona na dwie osoby ). Skarżący oświadczył, że miesięcznie ponosi wydatki na naukę córki dołączając do wniosku dowody wpłat tytułem czesnego za naukę z dnia 25 października 2007 r. w wysokości 480 zł ( wpisowe oraz opłata rekrutacyjna wraz z opłatą za czesne za październik 2007 r. ) oraz z 20 grudnia 2007 r. w wysokości 280 zł za listopad 2007 r. W załączeniu wniosku skarżący dołączył: - kartę informacyjną leczenia szpitalnego z 29 grudnia 2006 r. - zawiadomienie o skierowaniu na rehabilitację leczniczą, - zaświadczenie o stanie zdrowia z 6 lutego 2008 r., - legitymację studencką córki K., zamieszkałej w S. przy ul. [...], - zaświadczenie uczelni potwierdzające, że w/w jest studentką [...] - niestacjonarne studia zawodowe rok I oraz, że nie pobiera stypendium, - orzeczenie lekarza orzecznika ZUS wydane 29 stycznia 2008 r. w sprawie L. J., - przekazy pocztowe przekazujące skarżącemu rentę za styczeń, luty, marzec 2008 r. w wysokości 879,89 zł, 879,89 zł oraz 914,70 zł, - kierowane do skarżącego odmowne pismo Burmistrza Gminy G. z 21 czerwca 2007 r. w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego. L. J. wezwany w dniu 15 kwietnia 2008 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów wyjaśniających wątpliwości dotyczące jego stanu rodzinnego i majątkowego nie nadesłał wymaganych dokumentów a jedynie oświadczył, że jest bezdomny, nie mieszka wraz z córką (tylko opłacał jej naukę). Skarżący podał też, że nie ma żony - rozwód był "bardzo dawno", wynika nadto z jego oświadczenia, że skarżący nie miał wraz z żoną majątku wspólnego. Odnośnie posiadanych nieruchomości w P. skarżący oświadczył, że zostały sprzedane "za długi i zobowiązania dla innych firm budowlanych". Skarżący podał nadto, iż nie korzysta z pomocy społecznej; jako dowód swojej bezdomności podaje ubieganie się o mieszkanie z Urzędu Miasta i Gminy G. L. J. wskazał nadto, że nie posiada żadnych rachunków bankowych oraz oszczędności. Wbrew wezwaniu nie przedłożył, aktualnych dowodów potwierdzających ponoszone miesięczne wydatki związane z utrzymaniem. Na podstawie powyższego stanu faktycznego Referendarz sądowy postanowieniem wydanym w dniu 14 maja 2008 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec niezrealizowania obowiązków wynikających z wezwania z dnia 15 kwietnia 2008 r. uznał bowiem, że L.J. nie wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. We wniesionym w terminie ustawowym sprzeciwie (nazwanym zażaleniem) L. J. nie zgodził się z powyższą oceną. Jego zdaniem nieuwzględnienie okoliczności, że jest bezdomny oraz jego stanu zdrowia (choroby psychiatrycznej i stanu "całkowitej niezdolności prawnej") i pozbawienie go prawa do adwokata naruszyło zasady prawa konstytucyjnego. W dniu 28 lipca 2008 r., skarżący L. J. wykonując kolejne wezwanie Sądu z dnia 17 lipca 2008 r. przedłożył kolejne oświadczenie, w którym powołał się na te same okoliczności, a więc bezdomność i chorobę psychiczną, a w zakresie stanu majątkowego i rodzinnego wyjaśnił, że jest osobą samotną, meldunek posiada dla potrzeb doręczania korespondencji, w związku z tym nie jest w stanie dostarczyć dowodów wydatków mieszkaniowych, ponosi tylko koszty leczenia. Odnośnie wykazywanej wcześniej okoliczności wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego z córką K. J., L. J. wyjaśnił, że sytuacja w tym zakresie uległa zmianie i nie prowadzi już gospodarstwa domowego z córką. Córka K. już nie studiuje nie łoży zatem już też na jej naukę. Wnioskodawca oświadczył też że nie posiada żadnych dokumentów dotyczących zbycia posiadanych nieruchomości, które miało miejsce kilkanaście lat temu, ze względu na bezdomność i chorobę psychiczną nie może takiej dokumentacji odtworzyć. L. J. wskazał, że nie posiada kont bankowych, a świadczenie rentowe otrzymuje przekazem pocztowym. W związku z powyższymi oświadczeniami L. J. w dniu 6 sierpnia 2008 r. Sąd dodatkowo wystąpił do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o udzielenie informacji o sytuacji materialnej, rodzinnej i mieszkaniowej L. J. oraz czy skarżący ubiegał się o przyznanie jakiekolwiek wsparcia w okresie ostatnich dwóch lat. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2008 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. poinformował, że podjął bezskutecznie czynności zmierzające do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z pisma wynika, że skarżącego nie można zastać pod wskazanym adresem, skarżący nie stawił się też na wezwanie Ośrodka z dnia 14 sierpnia 2008 r., a z informacji uzyskanych w jego środowisku wynika, że jest on osobą chorą, z którą trudno jest nawiązać kontakt. Ponadto nie figuruje on w ewidencji świadczeniobiorców Ośrodka. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych dotyczy osób, które z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, a odmowa udzielenia im pomocy doprowadziłaby do zamknięcia przed nimi możliwości dochodzenia praw przed sądem. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z Budżetu Państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Mając to na względzie Sąd ocenił ponownie sytuację skarżącego – wynikającą ze złożonych w niniejszej sprawie oświadczeń, okoliczności powołanych w sprzeciwie, a także wynikających z pisma Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia 22 sierpnia 2008 r. – w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy i stwierdził, że w chwili obecnej zachodzą okoliczności, które dają podstawę do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wniosku, sprzeciwu, dodatkowych oświadczeń i informacji z Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że L.J. jest osobą samotną, bezdomną, chorą, z którą kontakt jest utrudniony, nie posiadającą w chwili obecnej żadnego majątku, źródło jego utrzymania stanowi renta w kwocie 914,70 zł, z której skarżący opłaca zakup leków, nie posiada także żadnych oszczędności ani innych zasobów pieniężnych. Powyższe okoliczności świadczą zatem o tym, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie stać go też jest na opłacenie pełnomocnika, a ponadto ze względu na stan zdrowia nie będzie w stanie samodzielnie prowadzić sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.