I SPP/Ol 155/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu spółki M od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 12 września 2019 r., sygn. I SPP/Ol 15519 o umorzeniu postępowania z ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki M na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]"r., Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie umorzył postępowanie z ponownego wniosku Spółki M. (dalej: "strona" lub "skarżący") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia było uznanie wniosku strony za kolejny wniosek złożony w tym samym postępowaniu. Dlatego referendarz nie dokonał ponownej oceny sytuacji materialnej strony, lecz z uwagi na niepodanie okoliczności innych, niż stanowiące podstawę rozpatrzenia wniosku zakończonego wydaniem postanowienia z dnia "[...]"r. W sprzeciwie zarzucono naruszenie przepisów postępowania: art. 245 § 3 w zw. z art.246 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "ppsa") przez błędne niezastosowanie i odmowę zwolnienia strony z kosztów sądowych w części, pomimo iż w toku prowadzonego postępowania wykazano iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów. Zarzucono także naruszenie art. 255 ppsa przez błędne niezastosowanie i pominięcie wezwania spółki do przedłożenia oświadczenia majątkowego wspólnika, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. Na tej podstawie zażądano zmiany skarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku skarżącego. W uzasadnieniu podniesiono, że nietrafione jest stanowisko referendarza co do obowiązku ponoszenia przez wspólników kosztów utrzymania spółki, w tym kosztów sądowych. Postulat ten w badanym stanie faktycznym jest niezasadny. Wynika to z przepisów Kodeksu Spółek Handlowych dotyczących spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie przewidujących takiej możliwości, a wręcz przeciwnie, stanowiących, że wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązanie spółki. Referendarz pominął sytuację materialną wspólnika, która także nie pozwala mu na poczynienie dodatkowych wydatków na rzecz spółki. W razie wątpliwości należało wezwać wspólnika do złożenia oświadczenia majątkowego, czemu jednak uchybiono, a w związku z tym doszło do naruszenia art.255 ppsa przez błędne jego niezastosowanie i pominiecie wezwania spółki do przedłożenia oświadczenia majątkowego wspólnika, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. Wskazano także, że skarżący w sposób właściwy i pełny wykazał, że nie dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłatę sądową. Wobec tego doszło do naruszenia art.245 §3 ppsa w zw. z art. 246 § 2ppsa, poprzez błędne jego niezastosowanie i odmowę zwolnienia strony z kosztów sądowych w części, pomimo iż w toku prowadzonego postępowania wykazano, iż skarżąca spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na podstawie art.260 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art.258 §2 pkt 6 - 8 tej ustawy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art.260 §2 ppsa sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z ww. przepisów wynika, że rozpatrując sprzeciw, sąd może albo utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza, albo może je zmienić. Zakres prawa pomocy określa art.245 §1 ppsa, zgodnie z którym może ono zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 §2 ppsa). Zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art.245 §3 ppsa). Przyznanie prawa pomocy sobie prawnej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania albo w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art.246 §2 pkt 1 i 2 ppsa). Przyjmuje się, że strona może wielokrotnie występować z wnioskiem o ustanowienie prawa pomocy. Ponownie złożony wniosek traktowany jest jako złożony w trybie art.165 w zw. z art.246 ppsa. Przepis art.165 ppsa mówi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W "Metodyce pracy sędziego sądu administracyjnego" B. Dauter Wolters Kluwer wyd.6 Warszawa 2018 str.674 wskazano, że "złożenie kolejnego wniosku nie obliguje referendarza sądowego do badania wniosku w jego całokształcie, a tylko w zakresie, w jakim zmieniły się okoliczności, na które wnioskodawca się powołuje (...) w sytuacji, gdy kolejny wniosek strony oparty jest na identycznej argumentacji, jak poprzedni, zachodzą podstawy do umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy na odstawie art. 249a ppsa". Rację ma referendarz, twierdząc, że zarówno obecnie, jak i we wniosku rozpatrzonym postanowieniem z dnia "[...]"r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia "[...]"r. podniesione zostały te same okoliczności uzasadniające oba wnioski. Dlatego nie było podstaw do zmiany stanowiska w sprawie wniosku. Pismem z dnia "[...]"r. (K-"[...]") skarżący był wzywany do wskazania nowych okoliczności lub nowych faktów na tyle znaczących, aby mogły doprowadzić do wyrażenia innej oceny, niż dokonana w prawomocnym postanowieniu z "[...]"r. W związku z powyższym słusznie uznał referendarz sądowy, że w przedstawionych okolicznościach należało umorzyć postępowanie z wniosku skarżącego. Rozstrzygniecie to, w ocenie Sądu, nie narusza wskazanych w sprzeciwie przepisów. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art.260 w zw. z art.245 §3 i art.246 §2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia