I SAB/Gl 8/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. w K. na bezczynność Burmistrza Miasta B. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości postanawia odrzucić skargę. UZASADNIENIE W toku dotychczasowego przebiegu postępowania ustalono, co następuje. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta B. określił A S.A. w K. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 r. w wysokości [...] zł. Zaległość podatkowa wynikająca z tej decyzji w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł została wyegzekwowana przez organ egzekucyjny. W wyniku decyzji organu odwoławczego, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], wskazana na wstępie decyzja została uchylona, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Akta sprawy zostały przekazane organowi pierwszej instancji w dniu 9 lutego 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 12 czerwca 2012 r., działając na podstawie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: P.p.s.a., A S.A. wezwała organ pierwszej instancji do usunięcia naruszenia prawa, do którego doszło wskutek niewykonania obowiązku wynikającego z art. 77 § 4 i art. 78 § 1 w zw. z § 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749), dalej: O.p., tj. niedokonania zwrotu nadpłaty w kwocie [...] zł wraz z przysługującym oprocentowaniem, co do którego obowiązek zwrotu powstał wobec nie wydania kolejnej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości należnego za 2004 r. w terminie 3 miesięcy od daty wydania przez organ odwoławczy decyzji z dnia [...] r. Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (w piśmie z dnia 22 czerwca 2012 r.) organ pierwszej instancji stwierdził brak podstaw do zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2004 r. wraz z przysługującym oprocentowaniem. W motywach pisma organ wyjaśnił, że do chwili jego podpisania toczy się postępowanie podatkowe dotyczące określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 r. Możliwość stwierdzenia istnienia nadpłaty pozostaje natomiast w bezpośrednim związku z koniecznością określenia prawidłowej wysokości należnego zobowiązania w podatku. Przedwczesnym jest zatem stwierdzenie a priori, że w przedmiotowej sprawie istnieje nadpłata w wysokości wskazanej przez stronę. W konsekwencji, brak jest w ocenie organu podstaw do dokonania czynności materialno – technicznej zwrotu określonej kwoty pieniężnej wraz z odsetkami. W piśmie z dnia 6 lipca 2012 r. A S.A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność Burmistrza Miasta B. w przedmiocie zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości należnego za 2004 r. wraz z przysługującym oprocentowaniem. Odpowiadając na skargę, organ podatkowy wniósł o jej oddalenie podkreślając ponownie, że brak jest podstaw do zwrotu nadpłaty wobec pozostającego w toku postępowania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga - jako niedopuszczalna - podlega odrzuceniu. Należy w tym miejscu odnotować, że na gruncie tożsamego z niniejszym stanu faktycznego, Sąd wypowiedział się już w ramach postanowienia z dnia 23 lipca 2012 r. sygn. akt I SAB/Gl 5/12. W dalszej kolejności pogląd wyrażony w tamtym orzeczeniu został zaaprobowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt II FSK 2733/12 (orzeczenie dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawiona w uzasadnieniach tych orzeczeń argumentacja – zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie – zasługuje na pełną aprobatę i ma w całości odniesienie do rozpatrywanego stanu faktycznego. Odwołanie się do tych orzeczeń jest podyktowane tożsamością przedmiotową i po części podmiotową tej sprawy ze sprawą o sygn. akt I SAB/Gl 5/12. Zgodnie więc z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Z kolei zawarte w art. 52 § 2 P.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy (por. W. Chróścielewski, Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, PiP 2004, z. 3, s. 65). Zwrot "taki jak", użyty w art. 52 § 2 P.p.s.a., po którym następuje wyliczenie środków zaskarżenia, powinien być uznany za synonim określenia "w szczególności". Przyjęcie, że zawarte w art. 52 § 2 P.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy, prowadzi do wniosku, że w wypadku skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., środkami takimi będą: zażalenie przewidziane w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a. oraz ponaglenie, przewidziane w art. 141 § 1 O.p. (szerzej W. Chróścielewski, tamże, s. 65). Ponaglenie jest swoistym środkiem prawnym, albowiem nie odnosi się ono do konkretnej czynności procesowej lub też aktu administracyjnego. Przedmiotem ponaglenia jest niezałatwienie sprawy we właściwym terminie ustawowym lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. Jest to więc prawny instrument umożliwiający stronie wymuszenie na organie podatkowym załatwienia sprawy. Skorzystanie z ponaglenia w danej sprawie nie zamyka drogi odwoławczej, czyli prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy. Termin wniesienia ponaglenia nie jest określony (por. P. Pietrasz, Komentarz do art. 141 ustawy – Ordynacja podatkowa, LEX 2011 nr 100317). W kontekście poczynionych wyżej uwag, przywołanych uprzednio przez Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym wcześniej postanowieniu z dnia 30 listopada 2012 r., należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżącej spółce przysługiwało w postępowaniu podatkowym dotyczącym podatku od nieruchomości prowadzonym przez organ pierwszej instancji, ponaglenie do organu wyższego stopnia – samorządowego kolegium odwoławczego (art. 141 § 1 pkt 1 O.p.). Skarżąca spółka wskazywała bowiem na nieterminowość organu podatkowego pierwszej instancji w załatwieniu kwestii zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości. W tych ramach zarzucono organowi pierwszej instancji, że termin zwrotu nadpłaty podatku, w świetle art. 77 § 3 i 4 O.p., upłynął w tej sprawie w dniu 21 marca 2012 r. Organ pierwszej instancji w terminie tym nie wydał jednak kolejnej decyzji, obowiązany był zatem, zdaniem spółki, zgodnie z art. 77 § 4 O.p., do zwrotu nadpłaty. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy w ocenie składu orzekającego podkreślić, że nie przysługiwało spółce wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 i § 4 P.p.s.a. Wykładnia językowa art. 52 § 3 P.p.s.a. prowadzi do konkluzji, że przepis ten odnosi się do skarg na akty i czynności, a nie bezczynności w zakresie wydawania aktów. Uwagi te dotyczą także art. 52 § 4 omawianej ustawy. Należy bowiem mieć na względzie, że w art. 52 § 3 P.p.s.a. mowa jest o "aktach i czynnościach", przepis ten nie normuje natomiast sytuacji bezczynności. Mając na względzie jasną różnicę znaczeniową, widoczną na gruncie języka potocznego, nie można przyjąć, że pojęcie "inny akt", o którym mowa w § 4 ww. przepisu, jest tożsame z pojęciem "bezczynności". W przypadku, gdy ustawodawca uzależnia zaskarżenie bezczynności od wniesienia środka zaskarżenia, czyni to w sposób wyraźny we wzmiankowanym art. 37 k.p.a., czy też art. 141 § 1 O.p. (por. postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 1262/11, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy organ podatkowy pierwszej instancji pozostaje w bezczynności, skierowana do sądu administracyjnego skarga na bezczynność musi być poprzedzona ponagleniem, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 i § 2 O.p., a nie wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, który jest przewidziany w art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a. wyłącznie dla aktów i czynności organu podatkowego, a nie stanu bezczynności. Reasumując: skarga na bezczynność organu podatkowego, w myśl art. 141 O.p., musi być poprzedzona ponagleniem do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W przeciwnym razie jest ona niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Na marginesie wskazać dodatkowo należy, że jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, samo wniesienie do właściwego organu podatkowego ponaglenia w trybie art. 141 § 1 O.p. nie jest wystarczającą przesłanką dla wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność. Wniesienie takiej skargi uzależnione jest bowiem od rozpatrzenia przez organ podatkowy wspomnianego ponaglenia (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 588/05, LexPolonica nr 1474122). Mając na uwadze powyższe rozważania, stosownie do przepisów art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.