I OZ 1913/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K., D. K. i M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 209/16 zawieszające postępowanie w sprawie ze skargi K. K., D. K. i M. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 209/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 P.p.s.a. zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi K. K., D. K. i M. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 17 maja 2016 r. skierowana do uczestnika postępowania M. S. na adres: [...] Francja wróciła do nadawcy z adnotacją - adresat nieznany. Na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika skarżących do wskazania w terminie 30 dni aktualnego adresu Michaela Sołygi. Ponadto zarządzeniem z dnia 3 czerwca 2016 r. wezwano uczestników postępowania Prezydenta m.st. Warszawy oraz E. M. do wskazania aktualnego adresu zamieszkania/zameldowania M. S. W odpowiedzi na powyższe Prezydent m.st. Warszawy pismem z dnia 29 czerwca 2016 r. poinformował, że nie dysponuje danymi dotyczącymi aktualnego adresu zamieszkania/zameldowania M. S., zaś przesyłka skierowana do E. M. wróciła do nadawcy i została uznana za skutecznie doręczoną. Natomiast pełnomocnik skarżących, wbrew nałożonemu na niego zobowiązaniu, do dnia wydania niniejszego postanowienia nie udzielił żadnej odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania. Pomimo podjętych przez Sąd czynności, ani pełnomocnik skarżących, ani uczestnicy postępowania nie wskazali adresu M. S., nie złożyli też stosownego wniosku o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu (art. 78 P.p.s.a.). Zdaniem Sądu, stanowi to przeszkodę w kontynuowaniu postępowania i czyni koniecznym jego zawieszenie na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie K. K., D. K. i M. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zarzucili naruszenie: a) art. 125 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, w sytuacji gdy adres zamieszkania uczestnika postępowania jest nieznany, podczas gdy właściwa wykładania tego przepisu odnosi się wyłącznie do wskazania adresu strony skarżącej, a nie innych stron lub uczestników postępowania, a w konsekwencji zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, pomimo braku ku temu podstaw; b) poprzez pozbawienie skarżących prawa do sądu, na skutek nałożenia na nich nieznanych ustawie nakazów, które pozostają w sprzeczności z podstawowymi zasadnymi państwa prawa w tym z zasadą równości stron, z uwagi na zobowiązanie strony skarżącej do podania adresu zamieszkania uczestnika postępowania, mieszkającego za granicą, który to uczestnik również w postępowaniu administracyjnym odmawiał odbierania przesyłek kierowanych do niego przez organ administracyjny; c) poprzez wydanie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r., zobowiązującego pełnomocnika skarżących do wskazania w terminie 30 dni aktualnego adresu zamieszkania uczestnika postępowania M. S. bez wskazania, iż brak wykonania postanowienia spowoduje zawieszenie a następnie umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. d) art. 78 P.p.s.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt 3 P.p.s.a poprzez zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego pomimo braku pouczenia przez sąd administracyjny o możliwości złożenia wniosku o ustalenie kuratora dla nieobecnego uczestnika postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 3 P.p.s.a. jest uzasadniony W myśl art. 125 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu. Przepis ten odnosi się do adresu skarżącego, a nie innych stron lub uczestników postępowania. Stosowne zarządzenie sądu nie może w konsekwencji nakładać na stronę obowiązku ustalania adresu, czy miejsca zamieszkania innej strony (uczestnika) postępowania sądowoadministracyjnego, pod rygorem zawieszenia a następnie umorzenia postępowania (patrz: postanowienia NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1725/12, z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt II OZ 850/12; Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WK 2016, teza 6 do art. 125). Niezależnie od powyższego pamiętać należy, że z art. 46 § 1 P.p.s.a. wynika obowiązek strony oznaczenia imienia i nazwiska lub nazwy stron, zaś w myśl art. 46 § 2 P.p.s.a., gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno nadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby stron. Niewskazanie miejsca zamieszkania uczestnika jest brakiem formalnym, który na wstępnym etapie może prowadzić do odrzucenia skargi. Natomiast ujawnienie się takiej okoliczności w trakcie postępowania sądowego może uniemożliwić nadanie sprawie dalszego biegu. Dzieje się tak, gdy sąd nie jest w stanie ustalić adresu uczestnika. O ile zatem w takiej sytuacji strona skarżąca nie zna miejsca zamieszkania uczestnika, jedyną możliwością nadania sprawie dalszego biegu jest ustanowienie kuratora na wniosek osoby zainteresowanej (art. 78 P.p.s.a.). Brak wniosku osoby zainteresowanej uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu i uzasadnia zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 P.p.s.a. O tym, że taki skutek nastąpi sąd powinien pouczyć osobę zainteresowaną, niezależnie od tego, czy jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, o którym mowa w art. 6 P.p.s.a. Strona, także reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego powinna być bowiem poinformowana, czy nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe tylko w razie ustanowienia kuratora. Wyrazem stanowiska sądu jest wezwanie strony do podania adresu uczestnika lub złożenia wniosku o ustanowienie kuratora pod rygorem zawieszenia postępowania. Tak sformułowanego wezwania nie poprzedziło zaskarżonego postanowienia. Z art. 6 P.p.s.a. nie wynika natomiast aby Sąd pierwszej instancji miał obowiązek pouczyć skarżących o trybie złożenia wniosku o ustanowienie kuratora dla nieobecnego uczestnika postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania, bowiem żaden z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości zasądzenia bądź zwrotu kosztów postępowania w sytuacji uwzględnienia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego.