I SA/Wa 761/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 300/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3 000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] S.A. w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] lutego 2020 r. [...] S.A. w [...] (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 300/17, mocą którego Sąd uwzględnił jej skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ) i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], ozn. hip. [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pomimo upływu terminu wyznaczonego w ww. wyroku organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. Również wskazany przez organ termin na załatwienie sprawy ([...] stycznia 2020 r.) nie został dotrzymany. W ocenie skarżącej z utrwalonego orzecznictwa jednoznacznie wynika, że organ nie może tłumaczyć swojej bezczynności trudnościami organizacyjnymi, wynikającymi z dużej ilości wpływających spraw czy też brakiem środków pieniężnych. Mając to na uwadze skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) oraz o przyznanie na rzecz skarżącej od organu sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 ppsa w wysokości pięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279, dalej jako dekret) cechują się znacznym stopniem skomplikowania a ich rozpoznania wymaga podjęcia wielu czynności, w tym zwracania się o dokumentację do różnych instytucji. Ponadto wskazano, że akta przedmiotowego postępowania zostały przy piśmie z [...] kwietnia 2018 r. wypożyczone do Sądu Okręgowego w [...] i dotychczas nie zostały zwrócone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że wyrokiem z 12 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 300/17 Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącej w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 12 czerwca 2017 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi [...] w [...] września 2017 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem z dniem 13 grudnia 2017 r. Pomimo upływu terminu organ dotychczas nie wydał decyzji w sprawie. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem z 12 czerwca 2017 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości trzech tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z 12 czerwca 2017 r. miała charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że wyznaczony w ww. wyroku termin na zakończenie sprawy upłynął niemal trzy lata temu, jak również fakt, że organ nadal nie podejmuje czynności zmierzających do rozpoznania sprawy. W aktach sprawy nie odnotowano ani jednej czynności zmierzającej do rozpoznania sprawy po otrzymaniu wyroku z 12 czerwca 2017 r. Pismem z [...] lipca 2019 r. organ poinformował skarżącą, że przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] stycznia 2020 r. Kolejnym pismem z [...] marca 2020r. wskazano jako przewidywany termin zakończenia sprawy [...] lipca 2020 r. Oba te terminy nie zostały przez organ dotrzymane. Okoliczności podnoszone przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku, w szczególności należy podkreślić, że brak akt administracyjnych nie może stanowić przeszkody dla rozpoznania sprawy, albowiem to na organie ciąży obowiązek takiego zorganizowania pracy, aby ich brak nie dezorganizował pracy organu. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 ppsa i w tej części skargę oddalił. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu cechują się znacznym stopniem skomplikowania i rozbudowanym stanem faktycznym, zaś uzyskanie materiału dowodowego niezbędnego do rozpoznania sprawy wymaga zwracania się o dokumentację do szeregu instytucji, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminu. Ponadto jako okres bezczynności organu nie może zostać uznany okres między 14 marca 2020 r. a 24 maja 2020 r. – z uwagi na brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Nie bez znaczenia jest też sposób nabycia roszczeń odszkodowawczych. Inaczej Sąd ocenia niezaspokojone roszczenia dawnych właścicieli a inaczej roszczenia nabyte po pół wieku w drodze czynności prawnej. Mając to na uwadze Sąd uznał, że w obecnym stanie sprawy wystarczającą sankcją dla organu jest grzywna a nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby w tym momencie nieuzasadnione. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 ppsa orzekł jak w pkt 1 - 2 sentencji, zaś w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.