I FNP 2/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Łoboda Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/13 w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 14 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. postanawia: 1. odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku; 2. zwrócić O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku. Agnieszka Jakimowicz Bartosz Wojciechowski Zbigniew Łoboda UZASADNIENIE Wyrokiem z 31 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca, strona) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 14 maja 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. Postanowieniem z dnia 20 marca 2019 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną spółki od powyższego wyroku, wskazując, że spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, nie wykonała wezwania sądu i nie uiściła w wyznaczonym terminie wpisu od skargi kasacyjnej, tym samym uniemożliwiając nadanie jej biegu. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt I FZ 207/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie od ww. postanowienia WSA. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że w rozpoznawanej sprawie zaktualizował się skutek procesowy, o którym mowa w art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej w skrócie: P.p.s.a. Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, przy czym w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału wyraźnie zaznaczono, że nieuiszczenie należnej opłaty skutkować będzie odrzuceniem skargi. Termin do uiszczenia wpisu bezskutecznie upłynął, a na jego bieg nie miało wpływu złożenie przez skarżącą kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 19 marca 2021 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł – na podstawie art. 285a § i 2 w zw. z art. 285f § 1 P.p.s.a. – skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/13, wskazując na wyrządzenie mu szkody na majątku powyższym orzeczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku podlega odrzuceniu. Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony. W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.), co oznacza wskazanie okoliczności, które spowodowały, iż nie wykorzystała środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. akt I GNP 5/20, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. Takie stanowisko zostało zaprezentowane między innymi w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II ONP 2/11; z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. akt I GNP 5/20. Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony także w literaturze prawniczej (B. Dauter, R. Hauser "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r. oraz S. Babiarz, K. Aromiński, 2. Wymogi formalne [w:] S. Babiarz, K. Aromiński, Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, Warszawa 2015.) Tymczasem ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku WSA, w żaden sposób powyższe okoliczności nie wynikają. W istocie jej autor ograniczył się do stwierdzenia, że strona skargę kasacyjną wniosła, jednakże została ona odrzucona ze względu na nieuiszczenie wpisu, wobec odmowy przyznania jej prawa pomocy, w sytuacji gdy spółka nie posiadała jakichkolwiek środków finansowych i nie miała możliwości ich pozyskania. W skardze nie zostały zatem wskazane okoliczności, które mają wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a., w szczególności skarżąca nie wskazała przyczyn niewykorzystania środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej od wyroku z 31 maja 2017 r. Kwestie odmowy przyznania prawa pomocy oraz prawidłowości odrzucenia skargi kasacyjnej zostały już prawomocnie rozstrzygnięte. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że odrzucenie skargi kasacyjnej ze względu na nieuiszczenie wpisu nie daje podstawy do oceny, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 1 w związku z art. 285 e § 1 pkt 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.