II OSK 2646/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1772/19 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1772/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę Y.B. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 16 maja 2019 r. nr DL.WIIIPO.410.3898.2018.OP w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Y.B. wnioskiem z 7 września 2017 r. wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Pismem z dnia 17 stycznia 2018 r. Mazowiecki Urząd Wojewódzki wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania braków formalnych wniosku oraz do osobistego stawiennictwa w Urzędzie w celu złożenia odcisków linii papilarnych w terminie 7 dni od dnia odebrania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z dnia 8 marca 2018 r. zawiadomiono pełnomocnika wnioskodawcy - o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania wobec niedostarczenia załącznika nr 1 kompletnie wypełnionego i prawidłowo podpisanego przez pracodawcę zgodnego z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 grudnia 2015 r., Dz.U. z 2015 r. poz. 2314. W zawiadomieniu zawarto pouczenie o możliwości przywrócenia terminu na prośbę zainteresowanego, gdy uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Pismem z dnia 20 lutego 2018 r. pełnomocnik Y.B. wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Następnie pismem z dnia 20 marca 2018 r. ponownie wniosła o przywrócenie terminu, załączając do wniosku załącznik nr 1. Jednocześnie w piśmie wskazała, że powodem uchybienia terminu był brak możliwości uzyskania podpisu osoby reprezentującej podmiot powierzający wykonanie pracy cudzoziemcowi, za co wnioskodawca nie ponosi winy. Postanowieniem nr WSC-VII-D.6154.43162.2017 z dnia 9 kwietnia 2018 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił przywrócenia terminu wskazując w uzasadnieniu, że termin na uzupełnienie braków formalnych wniosku upłynął w dniu 26 stycznia 2018r. Zdaniem organu skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, bowiem jak wynika z dokumentacji, osoba upoważniona do złożenia podpisu na załączniku nr 1 do wniosku nakreśliła podpis w dniu 1 lutego 2018 r., zaś złożenie tego dokumentu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu miało miejsce dopiero w dniu 20 lutego 2018 r. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu doręczono pełnomocnikowi strony z dniem 26 kwietnia 2018 r. Pełnomocnik zaskarżyła postanowienie zażaleniem z dnia 7 maja 2018 r. wnosząc o uchylenie postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia w trybie autokontroli i przekazał środek odwoławczy Urzędowi do Spraw Cudzoziemców. Postanowieniem z dnia 16 maja 2019r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 kwietnia 2018 r. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, bowiem postanowienie Wojewody Mazowieckiego o odmowie przywrócenia terminu doręczono pełnomocnikowi strony z dniem 26 kwietnia 2018 r. W dniu 4 maja 2019 r. upływał zatem termin do wniesienia zażalenia, które zostało wniesione w dniu 7 maja 2018 r. Sąd podkreślił, przy tym, że stronę prawidłowo pouczono o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego. Skarżący wnosząc zażalenie nie sformułował jednocześnie żądania przywrócenia terminu do wniesienia tego środka odwoławczego. Tymczasem wniosek w tym przedmiocie musiałby zostać sformułowany w sposób wyraźny i nie może być wywodzony przez organ w drodze interpretacji celu wynikającego z oświadczenia zawartego w piśmie strony. Pismo takie powinno odpowiadać wymaganiom określonym w art. 63 § 2 i § 3 k.p.a., a zatem musi ono zawierać także określone żądanie wynikające z treści złożonego wniosku. Sąd stwierdził również, że organ nie ma obowiązku ustalania przyczyn uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego przez stronę, ani też informowania jej o tym uchybieniu, czy wskazywania na możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W świetle wyżej wskazanych argumentów, zdaniem Sądu, organ zobowiązany był do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Argumentacja skarżącego sprowadzała się bowiem do wskazywania na powody uchybienia terminu, podczas gdy powody te nie miały znaczenia dla rozpoznania skargi w przedmiocie zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę. W skardze kasacyjnej Y.B. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie zrzekł się również przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a., przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż organ drugiej instancji dokonuje wyłącznie formalnej kontroli wniesionego środka odwoławczego bez oceny okoliczności sprawy i przyczyn uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego, gdy strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu, a stwierdzenie uchybienia terminu pociąga dla strony niemożliwe do odwrócenia skutki zagrażające jej sytuacji życiowej, b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sytuacji, gdy okoliczności i charakter sprawy powodujący nieodwracalne skutki dla strony, wymagały wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności leżących u podstaw uchybienia terminu, c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a., przez pominięcie dowodów zgłoszonych przez skarżącego w skardze w sytuacji gdy ich wszechstronna ocena powinna prowadzić do wniosku, iż szczególne okoliczność i charakter sprawy powinny prowadzić do ustalenia wszystkich okoliczności leżących u podstaw uchybienia terminu, a w konsekwencji przyjęcia odwołania do rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, Lex nr 1497908). Treść art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia organu w formie postanowienia (por. G. Łaszczyca, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 9, Lex 2010 r.). W świetle powyższej regulacji stwierdzić należy, że organ orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. obowiązany jest ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji (postanowienia) stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania (zażalenia). W niniejszej sprawie obie te przesłanki - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - zostały przez organ ustalone, a prawidłowość tych ustaleń potwierdził Sąd Wojewódzki. Nie zostały one jednak w żaden sposób podważone przez skarżącego kasacyjnie, a zatem zarówno skuteczność doręczenia postanowienia, jak też sama data wniesienia zażalenia pozostają w sprawie bezsporne. Jedynie zaś wykazanie uchybień w tym zakresie mogłoby ewentualnie prowadzić do konkluzji, że stwierdzenie uchybienia terminu było nieprawidłowe, na co zwracał również uwagę Sąd pierwszej instancji. Stąd nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skargi kasacyjnej, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, co czyni tym samym zarzut kasacyjny w tym zakresie bezzasadnym (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, jak również ich uzasadnienie wskazują, że skarżący kasacyjnie upatruje wadliwości postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. w braku odniesienia się przez organ odwoławczy do okoliczności, które w jego ocenie dawały podstawę do przyjęcie, iż nie ponosi on winy w uchybieniu terminu. Okoliczności te, podobnie jak sytuacja życiowa i zdrowotna nie mogły być jednak przedmiotem badania w postępowaniu, którego celem było jedynie ustalenie, czy zażalenie zostało wniesione w ustawowym terminie i jako takie pozostawały one bez wpływu na treść tego rozstrzygnięcia. Skoro w przedmiotowej sprawie skarżący kasacyjnie wniósł zażalenie po terminie określonym w art. 141 § 2 k.p.a. (okoliczność bezsporna), to zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia, było czynnością prawidłową. Z kolei brak uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. czyni ten zarzut nieczytelnym i uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Na marginesie można jedynie stwierdzić, że przepis art. 106 § 5 p.p.s.a. może być naruszony tylko w sytuacji, gdyby w postępowaniu sądowym sąd prowadził uzupełniające postępowanie dowodowe i zaniechał zastosowania odpowiednich przepisów k.p.c. Jednak w niniejszej sprawie istnienia takich okoliczności skarżący kasacyjnie nie wykazał. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.