II SA/Łd 394/19

SENTENCJA Dnia 17 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Bożena Kasprzak, , Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2019 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł. UZASADNIENIE Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku, nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. S. odmówił przyznania uprawnień kombatanckich. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 21 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 276, dalej jako: "ustawa"). W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż J.S. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu represji, jakich doznał w czasie II wojny światowej kiedy został osadzony w getcie w Warszawie. Do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich strona załączyła dokumentację sporządzoną w języku niemieckim, dotyczącą przyznania renty przez niemiecki organ rentowy Deutsche Rentenversicherung. W związku z powyższym organ wezwał stronę do uzupełnienia wniosku i przesłanie dowodów, na podstawie których została przyznana renta niemiecka. W dniu 5 lutego 2018 roku do organu wpłynęło zaświadczenie [...] Instytutu Historycznego z dnia 15 grudnia 2007 roku, wystawione na podstawie relacji własnej strony z dnia 14 lipca 2007 roku oraz relacji A. D. z dnia 31 kwietnia 1997 roku. Jak wskazał organ, A.D. nie ubiegała się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu osadzenia w getcie, zaś w jej relacji brak jest bezpośredniego odniesienia do osoby wnioskodawcy. Wśród rodzin przebywających w getcie świadek wspomina rodzinę S., nie precyzując jej składu. Obecnie brak jest możliwości zweryfikowania oświadczenia A. D., bowiem ta zmarła w 1998 roku. W celu uzupełnienia materiału dowodowego organ orzekający zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej mającej na celu odnalezienie dowodów represji. Kwerenda archiwalna w IPN zakończyła się wynikiem negatywnym, nie odnaleziono dokumentów dotyczących represji stosowanych wobec wnioskodawcy w czasie II wojny światowej. W związku z tym organ stwierdził, że brak jest dowodów potwierdzających podnoszone przez stronę okoliczności osadzenia w getcie w czasie okupacji niemieckiej. Załączone do pisma strony z dnia 31 stycznia 2019 roku oświadczenie R. B. z dnia 3 sierpnia 2009 roku, nie może zostać uznane za dowód w sprawie. Jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika, oświadczenie nie zostało złożone w celu potwierdzenia okoliczności represji, lecz w postępowaniu sądowym dotyczącym zmiany danych osobowych J. S. (zmiana daty urodzenia z dnia [...] marca 1945 roku na dzień [...] marca 1939 roku). Ponadto R. B. nigdy nie starała się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu represji okresu wojny. Obecnie nie można zweryfikować oświadczenia złożonego w 2009 roku przez R. B. ponieważ ta zmarła w 2010 roku. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze J. S. kontestowanej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie tj. odmowę przyznania uprawnień kombatanckich pomimo przedstawienia przez skarżącego należytych dowodów; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 75 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") poprzez niedopuszczenie jako dowodu decyzji niemieckiego urzędu Deutsche Rentenversiccherung (odpowiednika polskiego ZUS) o pobycie w getcie oraz o przyznaniu z tego tytułu przez państwo niemieckie świadczenia rentowego oraz art. 77 K.p.a. poprzez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący oraz ustalenie stanu faktycznego w sposób niekompletny. Opierając się na wskazanych zarzutach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów przedstawionych w skardze na okoliczność wynikającą z ich treści oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor wyjaśnił, iż w skierowanym w dniu 2 listopada 2017 roku wniosku podał, iż w okresie od kwietnia 1942 roku do kwietnia 1943 roku przebywał w getcie w Warszawie. Ponadto, w czasie okupacji niemieckiej (1939-1945) żył w ukryciu z uwagi [...] pochodzenie, co wypełnia znamiona przepisu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy. Do wniosku skarżący dołączył: - rekomendację [...] Instytutu Historycznego z dnia 2 listopada 2017 roku, - decyzję Deutsche Rentenversicherung wydaną w oparciu o ustawę o wypłacaniu emerytur i rent z tytułu zatrudnienia w getcie – [...] z dnia 20 czerwca 2002 roku o zaliczeniu okresu 13 miesięcy pobytu w getcie w Warszawie - decyzję Bundesamtu fuer zentrale Dienste und offene Vermoegensfragen o przyznaniu 2000 euro dla byłych pracowników w getcie. Dołączona do wniosku rekomendację [...] Instytutu Historycznego – Komisja Weryfikacyjna potwierdziła pobyt skarżącego w okresie od kwietnia 1942 roku do kwietnia 1943 roku w getcie w Warszawie. Rekomendacja wydana przez Instytut miała oparcie w piśmie z dnia 19 października 2001 roku Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie, w którym Fundacja informowała Dyrektora [...] Instytutu Historycznego, iż "dowodami prześladowań mogą być dokumenty wystawione przez [...] Instytut Historyczny". Fundacja ta została ustanowiona przez Ministra Finansów w imieniu Skarbu Państwa RP. Obie decyzje organów Republiki Federalnej Niemiec dotyczące przyznania i wypłacenia jednorazowego świadczenia rentowego z tytułu pracy w getcie w Warszawie w czasie okupacji niemieckiej wydane zostały na podstawie niemieckiej ustawy z dnia 20 czerwca 2002 roku o wypłacaniu emerytur i rent z tytułu zatrudnienia w getcie [...], ale także w oparciu o polsko-niemiecką umowę z dnia 5 grudnia 2014 roku o eksporcie szczególnych świadczeń, dla osób uprawnionych, które zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 roku, poz. 714). Umowa ta w art. 2 stwierdza, że jej zapisy dotyczą osób prześladowanych, które ze względu na miejsce zamieszkania w Polsce nie otrzymały świadczeń z tytułu zatrudnienia w getcie na podstawie niemieckich przepisów emerytalno-rentowych. W dniu [...] roku organ wydał decyzję, w której pominął kwestię decyzji organów Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu pobytu w getcie oraz o przyznaniu z tego tytułu świadczenia rentowego, eksponując natomiast negatywną kwerendę materiałów dowodowych w Instytucie Pamięci Narodowej oraz wątpliwości związane z wiarygodnością zaświadczenia z [...] Instytutu Historycznego. Świadczy to o subiektywnym podejściu do sprawy przez organ. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie składu orzekającego, organ naruszył przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co uzasadnia uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanej decyzji. Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.) oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Organy są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Wynik postępowania wyjaśniającego powinien być przedstawiony w uzasadnieniu decyzji skonstruowanym zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 K.p.a. W ocenie Sądu, organ w treści decyzji – jak słusznie zauważył skarżący – nie odniósł się do złożonych przez skarżącego dowodów, czyli dokumentów sporządzonych w języku niemieckim. Zgodnie z treścią art. 75 § 1 K.p.a., dowodem w sprawie może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ale zgodnie z art. 27 Konstytucji językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. W art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 roku o języku polskim (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 1480, dalej jako: "u.j.p.") stwierdzono, że język polski jest językiem urzędowym m.in.: konstytucyjnych organów państwa, organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne, terenowych organów administracji publicznej i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych. W myśl art. 5 u.j.p., podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ten stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4 u.j.p. (art. 5 ust. 2 u.j.p.). Uwzględniając wymóg z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, jak i art. 80 K.p.a. należy poczynić organowi zarzut niewyjaśnienia wszelkich okoliczności, poprzez brak odniesienie się do złożonych przez skarżącego dowodów, które – w jego ocenie – potwierdzają fakt i okres pobytu w getcie warszawskim. Skarżący, jak już wcześniej zasygnalizowano, wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia w trybie przepisów ustawy złożył dokumenty sporządzone w języku niemieckim. Organ dokumentów tych nie uczynił przedmiotem swojej uwagi, bowiem nie zażądał złożenia przez skarżącego tłumaczenia tych dokumentów. W ten sposób organ naruszył także art. 107 § 3 K.p.a., bowiem w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ powinien usunąć wskazane nieprawidłowości wzywając skarżącego do złożenia tłumaczenia wskazanych dokumentów lub samodzielnie zlecając ich przygotowanie przez tłumacza przysięgłego. Po otrzymaniu tłumaczenia wspomnianych dokumentów organ może także rozważyć, dokonać weryfikacji przesłanek przyznania świadczenia w trybie umowy z dnia 5 grudnia 2014 roku między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o eksporcie szczególnych świadczeń dla osób uprawnionych, które zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 roku, poz. 714), jak i zwrócić się do organu przyznającego to świadczenie o udostępnienie dokumentów, na podstawie których takowe świadczenie przyznano. Z opisanych powodów Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."). O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku czyniąc to na mocy art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. dc