II FZ 473/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Jerzy Rypina po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. i E. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt I SA/Lu 153/09 w zakresie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. i E. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 26 stycznia 2009 r. nr ... w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie sygn. akt I SA/Lu 153/09 odmówił T. S. i E. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Sprawa dotyczy skargi małżonków na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 26 stycznia 2009 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż miesięcznie dochody wnioskodawców wynoszą 1.931 zł, zaś wydatki są w granicach 1.600-1875 zł. Zdaniem Sądu wnioskodawcy, czyniąc stosowne oszczędności, są w stanie ponieść ciężar uiszczenia wpisu sądowego, który wynosi 100 zł skoro skarga została wniesiona na początku marca 2009 r. i z góry była wiadoma wysokość wpisu sądowego. Natomiast Sąd stanął na stanowisku, iż zasadny jest wniosek o ustanowienie adwokata. Bowiem sytuacja finansowa wnioskodawców, wskazująca na możliwość uiszczenia wpisu sądowego, nie pozwala na automatyczne uznanie, iż będą oni w stanie ponieść koszt prowadzenia sprawy przez pełnomocnika z wyboru. Sąd wskazał, że wydatki oscylujące w górnych granicach miesięcznego dochodu dają podstawę do uznania, iż uiszczenie wynagrodzenia takiemu pełnomocnikowi mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie. Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli skarżący. W zażaleniu opisali sytuację zdrowotną w jakiej się znajdują. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że prawo pomocy, zwane również prawem ubogich, jest instytucją gwarantującą dostęp do sądu tym osobom, które z uwagi na trudną sytuację materialną obiektywnie nie są w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczne we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Z treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, iż Sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i rodzinny oraz otrzymywane dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpatrzył wniosek strony i zasadnie przyznał skarżącym prawo pomocy w części dotyczącej przyznania adwokata, zaś odmówił zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. I tak tutejszy Sąd w pełni podziela wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu opinię, że spłata pożyczek w wysokości przekraczającej 100 zł komercyjnym instytucjom finansowym bądź wobec osób znajomych nie posiada pierwszeństwa przed należnościami na rzecz Skarbu Państwa jakim jest wpis sądowy. Sąd na podstawie oświadczenia skarżącego zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także informacji zawartych w sprzeciwie na postanowienie referendarza sądowego ocenił w sposób prawidłowy, że z uwagi na kwotę, którą dysponują skarżący i przy uwzględnieniu kwoty wskazanej jako konieczne wydatki rodziny, są oni w stanie uiścić wpis sądowy. Nie będą jednak w stanie opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący w zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji nie przedstawili żadnych dokumentów mogących podważyć rozstrzygniecie tego Sądu. Opisali jedynie lakonicznie sytuację rodzinną i zdrowotną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione powyżej okoliczności uniemożliwiły pozytywne rozpoznanie wniosku strony skarżącej. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.