II OSK 2760/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 8 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku i zaskarżonych decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1401/18 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku, 2. odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1401/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...]. Powyższą decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], nakazującą M. W. i R. W. rozbiórkę wybudowanej, bez wymaganego zgłoszenia, płyty do składowania obornika o wymiarach zewnętrznych 6,90 m x 2,24 m, na działce nr [...] w W. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniosła M. W. W jej treści zawarła również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku i poprzedzających go decyzji administracyjnych. Skarżąca wskazała, że płyta do składowania obornika będąca przedmiotem niniejszej sprawy jest związana z bytem rodziny, a więc jej likwidacja doprowadzi analogicznie do likwidacji gospodarstwa, co z kolei immanentnie będzie wiązało się ze znacznym pogorszeniem życia rodziny skarżącej i pozbawieniem jej znacznego a niezbędnego dochodu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że skarżąca kasacyjnie reprezentowana przez pełnomocnika formułując rozpoznawany wniosek, nie wskazała na jakiej podstawie prawnej opiera żądanie wstrzymania wykonania wyroku Sądu I instancji oraz poprzedzających go decyzji administracyjnych. Analiza uzasadnienia wniosku sugeruje, że intencją strony było skorzystanie z instytucji uregulowanej w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.). Stosownie do art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepis art. 61 § 3 dotyczy jednak wyłącznie wstrzymania wykonania aktów bądź czynności wydanych w postępowaniu administracyjnym i będącym przedmiotem kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego. Oznacza to, że nie może on stanowić podstawy wstrzymania wykonania wyroku, którego dotyczy skarga kasacyjna złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto, ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co do zasady, nie przewiduje możliwości zgłoszenia wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku. Wyjątki uregulowane zostały w art. 89 p.p.s.a. (zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu) oraz w art. 284 p.p.s.a. (wniesienie skargi o wznowienie postępowania). Powyższe przypadki nie odnoszą się jednak do niniejszej sprawy. Jak wyżej wskazano, w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, a zatem również decyzji organu I instancji, jednakże pod warunkiem, że wywołuje ona skutki materialnoprawne. Skutków takich nie wywołuje zaś decyzja nieostateczna, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności lub która nie podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 175/09). Stąd też rozważenie możliwości udzielenia ochrony tymczasowej należało ograniczyć do zaskarżonej decyzji wydanej przez organ odwoławczy. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 376/13). Przy czym znaczną szkodę należy interpretować jako taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki jako skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił. Powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej wymaga nadto wykazania, że uszczuplenie majątkowe będzie "znaczne" dla strony skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1428/17). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem nie wykazała ona niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę ze swej istoty powoduje zmianę stanu rzeczy, co nie oznacza jednak, że w każdym przypadku rozbiórka rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powoduje trudne do odwrócenia skutki. W okolicznościach niniejszej sprawy już sam rodzaj obiektu objętego nakazem rozbiórki wpływać będzie na ocenę dolegliwości wykonania decyzji rozbiórkowej pod kątem przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Inna wszak będzie sytuacja podmiotu zobowiązanego do rozbiórki domu mieszkalnego, a inna, gdy jak w niniejszej sprawie nakazowi rozbiórki podlega niewątpliwie prostszej konstrukcji obiekt – płyta do składowania obornika o wymiarach zewnętrznych 6,90 m x 2,24 m. Z tego względu strona skarżąca powinna uprawdopodobnić, że w konkretnym stanie faktycznym wykonanie nakazu rozbiórki wiązać się będzie z wyrządzeniem nie jakiejkolwiek, ale znacznej szkody bądź spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem strona nie wskazała, aby przedmiotowy obiekt był na tyle konstrukcyjnie skomplikowany, iż jego rozbiórka byłaby niemożliwa do wykonania lub znacznie utrudniona, że w wyniku rozbiórki doszłoby do trwałego uszkodzenia elementów obiektu. Skarżąca nie podała także szacunkowych kosztów rozbiórki spornej płyty do składowania obornika. Nie wyjaśniła też zależności pomiędzy wykonaniem obowiązku, a bytem rodziny, w jaki konkretnie sposób likwidacja miejsca do składowania obornika doprowadzi, aż do tak drastycznej konsekwencji, jaką jest likwidacja gospodarstwa. Nie przedstawiła w końcu żadnych danych dotyczących swojej sytuacji finansowej, które uzasadniałyby przyjęcie, że wykonanie orzeczonego nakazu rozbiórki będzie stanowiło znaczne uszczuplenie w majątku skarżącej, zarówno w chwili obecnej, jak i w dalszym okresie. Dopiero takie informacje pozwoliłyby Sądowi ocenić, czy istotnie rozbiórka obiektu będzie wiązała się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tak się jednakże nie stało. Z powyższych względów, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.