I SA/Ol 560/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję UZASADNIENIE Decyzją z "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z "[...]" odmawiającą G. K. (dalej jako skarżący) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zwolnienie jest możliwe za okres kwiecień i maj jedynie w odniesieniu do składek nieopłaconych. W art. 113 nowelizacji ustawodawca przewidział korzystne rozwiązanie dla płatników, którzy składki zdążyli już opłacić, a chcą skorzystać z tej ulgi. Zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek wskazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. przysługuje także wówczas, gdy te należności już zostały opłacone. Podlegają one zwrotowi na zasadach określonych w art. 24 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.). Wniosek o zwrot należało złożyć najpóźniej w terminie zapłaty składki za kwiecień 2020 r., tj. 11 maja 2020 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o zwrot po terminie 19.06.2020 r., więc organ zaliczył wpłaty na poczet należności za kwiecień 2020 r. Powyższą decyzję skargę wniósł skarżący wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zwolnienie go z opłacania składki ZUS za miesiąc kwiecień 2020r. Zarzucając jej naruszenie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r w zakresie działań osłonowych w związku , z rozprzestrzenianiem się wirusa SAR-co-2 ( Dz.U. poz. 374 ze zm.) oraz ( Dz.U. poz. 875, tzw. Tarcza Antykryzysowa 3.0 ). Uzasadniając, że spełnił powyższe warunki ustawy. Jednocześnie informując, że wnioski o zwolnienie z opłacania składek za okres marzec, kwiecień , maj 2020 zostały złożone do ZUS przed terminem płatności tych składek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskrzonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020r. poz.1829) począwszy od 17 października 2020r. miasto na prawach powiatu Olsztyn, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 ( § 1 w zw. § 3). Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Stosownie do treści art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374 ze zm.): "Na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych". Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 21.04.2020 r. Skarżący wystąpił do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia za okres od marca do maja 2020 r. za osoby ubezpieczone (mniej niż 10 osób) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych. Decyzją z dnia "[...]" ZUS umorzył postępowanie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., w zakresie zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2020r., wskazując na regulację zawartą w art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji oraz na fakt opłacenia należności za kwiecień 2020 r. Przypomnieć należy, że w myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ uznał, że postępowanie w sprawie zwolnienia za kwiecień 2020r. jest bezprzedmiotowe, z uwagi na opłacenie należności. Podkreślenia jednak wymaga, że zarówno w decyzji I jaki i II instancji organ nie wskazał w ogóle na podstawie jakich konkretnie przepisów dokonał zaliczenia nadpłaty na poczet składki za kwiecień 2020 r. Zarówno skarżący, jak i Sąd nie mają obowiązku poszukiwania tych przepisów w celu sprawdzenia prawidłowości działania organu. Nie wiadomo też w jakiej wysokości powstała nadpłata i jakiego rodzaju dotyczy składek oraz w jaki sposób ją zarachowano. W zaskarżonej decyzji stwierdzono jedynie, że postępowanie w sprawie wniosku rozpatrzenia wniosku z 21 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2020r. jest bezprzedmiotowe. Obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94). Zdaniem Sądu organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wskazał bowiem na podstawie jakich przepisów dokonał zaliczenia nadpłaty na poczet składki za kwiecień 2020 r., jak też nie wyjaśnił tych przepisów Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie wiadomo więc w jakiej wysokości i za jaki okres powstała nadpłata oraz jakiego rodzaju dotyczy składek. Organ wskazał, że składki za kwiecień 2020 r. zostały opłacone, a więc strona skarżąca nie może skorzystać z powyższego zwolnienia. Zatem według organu opłaceniem składek jest nie tylko ich zapłata przez samego płatnika, lecz też dokonanie zaliczenia z urzędu nadpłaty na poczet składek. W zaskarżonej decyzji Zakład nie uzasadnił jednak swojego stanowiska. Nie przytoczył żadnych argumentów oraz przepisów prawnych potwierdzających prawidłowość wydanej decyzji. Zauważyć jednak należy, że w orzecznictwie oraz literaturze przedmiotu zwraca się uwagę na różnicę między bezprzedmiotowością postępowania, a brakiem przesłanek do uwzględnienia żądania strony. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Subsumpcja przepisów prawa materialnego może być dokonana po przedstawieniu stanu faktycznego. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ strona skarżąca była zwolniona z obowiązku ich uiszczenia.