III AUz 61/20

<p>Sygn. akt III AUz 61/20</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 10 grudnia 2020 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="154"/> <col width="461"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>Sędzia Barbara Białecka (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>Urszula Iwanowska</p> <p>Romana Mrotek</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy <span class="anon-block">Z. Z.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>przy udziale <span class="anon-block">K. Z.</span> </p> <p>o podział renty rodzinnej na osoby uprawnione</p> <p>na skutek zażalenia organu rentowego</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt VI U 1682/18</p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->oddalić zażalenie.</strong> </p> <table> <colgroup> <col width="244"/> <col width="244"/> <col width="244"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Romana Mrotek</p> </td> <td> <p>Barbara Białecka</p> </td> <td> <p>Urszula Iwanowska</p> </td> </tr> </table> <p>Sygn. akt III AUz 61/20</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z 27.02.2020 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie przekazał zgodnie z właściwością do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> wniosek <span class="anon-block">Z. Z.</span>, zawarty w piśmie z 28.10.2019 roku celem rozpoznania jako wniosek o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności decyzji z 30.05.2018 roku <br/>o przyznaniu renty rodzinnej <span class="anon-block">K. Z.</span>. Nadto, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 177;art. 177 § 1;art. 177 § 1 pkt. 3)">art. 177 <br/>§ 1 pkt 3 k.p.c.</a> zawiesił postępowanie w sprawie.</p> <p>W uzasadnieniu podniósł, że w toku postępowania z odwołania <span class="anon-block">Z. Z.</span> <br/>od decyzji organu rentowego z 30.05.2018 roku wymieniona zakwestionowała możliwość świadomego złożenia wniosku o rentę rodzinną przez jej niepełnosprawnego syna <span class="anon-block">K. Z.</span>. W piśmie z 28.10.2019 roku <span class="anon-block">Z. Z.</span> wskazała, że nie jest możliwe, aby syn mógł złożyć wniosek o przyznanie renty rodzinnej, ponieważ <br/>nie potrafi pisać, czytać, nie rozmawia i nie rozumie. W związku z powyższym wniosła o podważenie decyzji z 30.05.2018 roku (przyznającej rentę rodzinną <span class="anon-block">K. Z.</span>). Na rozprawie z 30.01.2020 r. podniosła, że jej intencją jest wyeliminowanie <br/>z obrotu prawnego ww. decyzji. Sąd Okręgowy wskazując na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 155)">art. 155 k.p.a.</a> <br/>i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1 k.p.a.</a>, wyjaśnił, że bezsporne jest, iż <span class="anon-block">K. Z.</span> jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, nieumiejącą pisać i czytać oraz mającą znacznie ograniczoną zdolność pojmowania rzeczywistości. Budzi zatem poważne wątpliwości, czy <span class="anon-block">K. Z.</span> składając odcisk palca pod wnioskiem o rentę rodzinną miał jakąkolwiek możliwość rozumienia dokonanej czynności. W szczególności, że wniosek został złożony przez pracowników <span class="anon-block"> (...)</span> zaledwie kilka dni przed wydaniem postanowienia <br/>o całkowitym ubezwłasnowolnieniu <span class="anon-block">K. Z.</span>. Natomiast decyzja o przyznaniu renty rodzinnej, mimo, że wydana już po ubezwłasnowolnieniu została doręczona <span class="anon-block">K. Z.</span>. Dopiero po interwencji Sądu organ rentowy doręczył <span class="anon-block">Z. Z.</span> kserokopię ww. decyzji. Tego typu doręczenie budzi jednak poważne wątpliwości <br/>w zakresie prawidłowości doręczenia opiekunowi prawnemu <span class="anon-block">K. Z.</span>. Nadto, wprowadza w błąd co do możliwości zaskarżenia takiej decyzji, cofnięcia wniosku <br/>o świadczenie i ewentualnych innych czynności jakie mogłyby zostać dokonane <br/>o ile decyzja wciąż pozostawałaby nieprawomocna. W tej sytuacji niewątpliwie organ rentowy winien poważnie rozważyć całość okoliczności związanych z wydaniem decyzji z 30.05.2018 roku, tak w zakresie świadomości ubezpieczonego, pominięcia w toku postępowania przed organem opiekuna prawnego, zaniechania doręczenia takiemu opiekunowi decyzji (a nie jej kserokopii) i prawidłowego pouczenia o biegu terminu na jej zaskarżenie. W ocenie Sądu I instancji, w tej sytuacji, niewątpliwie więc konieczne jest rozpoznanie wniosku ubezpieczonej z 28.10.2019 roku, potwierdzonego na rozprawie z 30.01.2020 roku. Skoro Sąd Okręgowy nie jest właściwy <br/>do rozpoznania ww. wniosku, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 464)">art. 464 k.p.c.</a> przekazał go do organu rentowego celem nadania biegu, jako wniosek o uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30.05.2018 roku o przyznaniu renty rodzinnej <span class="anon-block">K. Z.</span>. W związku z faktem, że ważność i prawomocność decyzji z 30.05.2018 roku o przyznaniu renty rodzinnej <span class="anon-block">K. Z.</span> ma bezpośredni wpływ na przebieg <br/>i wynik niniejszego sporu, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 177;art. 177 § 1;art. 177 § 1 pkt. 3)">art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zakończenia postępowania zainicjowanego powyższym wnioskiem.</p> <p>Z rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego nie zgodził się organ rentowy. Zaskarżył orzeczenie w całości. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj.:</p> <p>1. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 464;art. 464 § 1)">art. 464 § 1 k.p.c.</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. przekazanie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">S.</span> wniosku ubezpieczonej <br/>o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30 maja 2018 r. o przyznaniu renty rodzinnej <span class="anon-block">K. Z.</span>, podczas gdy brak jest w sprawie złożenia przedmiotowego wniosku,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 177;art. 177 § 1;art. 177 § 1 pkt. 3)">art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.</a> poprzez jego zastosowanie i zawieszenie toczącego się postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia wniosku ubezpieczonej o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30 maja 2018 r., podczas gdy brak jest <br/>w sprawie złożenia przedmiotowego wniosku.</p> <p>W oparciu o tak sformułowane zarzuty organ rentowy wniósł:</p> <p>1. o uchylenie postanowienia, ewentualnie o zmianę pkt 1 poprzez sprecyzowanie jakiej treści wniosek jest przekazywany organowi rentowemu celem rozpoznania i wydania decyzji i w czyim imieniu jest on złożony,</p> <p>2. zasądzenie na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego <br/>w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych.</p> <p>W odpowiedzi na zażalenie <span class="anon-block">Z. Z.</span> wniosła o jego oddalenie. Podniosła, <br/>że jej syn <span class="anon-block">K. Z.</span> postanowieniem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 26.03.2018 roku, sygn. I Ns 342/17, został ubezwłasnowolniony całkowicie, a zatem <br/>nie mógł samodzielnie złożyć wniosku. Poza tym, zaskarżona decyzja nie mogła zostać wydana, gdyż syn nie mówi, nie czyta i nie pisze, a ponadto był niepoczytalny. Organ rentowy powinien był właściwie rozpoznać sprawę z wniosku o rentę rodzinną.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Zażalenie okazało się niezasadne.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd orzekający w pierwszej instancji dokonał trafnych ustaleń faktycznych i przy prawidłowej subsumcji, przyjął właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia o przekazaniu wniosku ubezpieczonej <span class="anon-block">Z. Z.</span> <br/>do właściwego organu rentowego, tj. wniosku zawartego w piśmie procesowym ubezpieczonej z dnia 28.10.2019 roku (k.68) - powtórzonego na rozprawie z dnia 30.01.2020 roku (k.95-96) - w którym ubezpieczona zakwestionowała prawidłowość decyzji organu rentowego z dnia 30.05.2018 roku (k.12, t. III a.r.), na podstawie której przyznano <span class="anon-block">K. Z.</span> prawo do renty rodzinnej po zmarłym ojcu <span class="anon-block">J. Z.</span>, <br/>z pominięciem wymienionej jako uprawnionej. Oczywiste jest zatem, że ubezpieczona we wniosku z dnia 28.10.2019 roku, powtórzonym na rozprawie z dnia 30.01.2020 roku, podważyła tak wydaną decyzje i <em> <!-- -->de facto</em> domaga się ponownego ustalenia prawa do renty rodzinnej, z uwzględnieniem wymienionej jako uprawnionej do świadczenia rentowego. Z toku postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 19.03.2018 roku (k.1-5, t. III a.r.) oraz wydanej decyzji z dnia 30.05.2018 roku (k.12, t. III a.r.) wynika bowiem, że organ rentowy rozstrzygając ponownie o prawie do renty rodzinnej, w decyzji skierowanej do <span class="anon-block">K. Z.</span> zupełnie pominął <span class="anon-block">Z. Z.</span>. Jest <br/>to oczywiście nieprawidłowe, skoro ubezpieczona była dotychczas uprawniona <br/>do wymienionego świadczenia rentowego.</p> <p>Po drugie, organ rentowy zaniechał rozważenia kwestii skuteczności złożenia przez <span class="anon-block">K. Z.</span> wniosku o przyznanie prawa do renty rodzinnej. Ubezpieczona trafnie bowiem zwróciła uwagę, że <span class="anon-block">K. Z.</span> w chwili składania wniosku rentowego z dnia 19.03.2018 roku musiał znajdować się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Wskazuje na to nie tylko okoliczność, <br/>że wymieniony ma dziecięce porażenie mózgowe z niepełnosprawnością umysłową <br/>w stopniu umiarkowanym, ale również fakt, że Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 26.03.2018 r., sygn. I Ns 342/17, ubezwłasnowolnił całkowicie <span class="anon-block">K. Z.</span>, z powodu upośledzenia umysłowego.</p> <p>Ponadto, skoro <span class="anon-block">K. Z.</span> nie potrafi czytać i pisać, to tym samym nie mógł osobiście zapoznać się z treścią składanego przezeń wniosku rentowego. Jednocześnie, złożony pod wnioskiem odcisk kciuka prawej dłoni nie świadczy o skuteczności złożonego oświadczenia woli. Należy bowiem zwrócić uwagę, że choć osoba niepiśmienna może złożyć oświadczenie woli podpisując się na dokumencie tuszowym odciskiem palca, to jednak muszą być spełnione łącznie wszystkie pozostałe warunki. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 79)">art. 79 k.c.</a> osoba niemogąca pisać może złożyć oświadczenie woli w formie pisemnej w ten sposób, że uczyni na dokumencie tuszowy odcisk palca, a obok tego odcisku osoba przez nią upoważniona wypisze jej imię i nazwisko oraz złoży swój podpis, albo w ten sposób, że zamiast składającego oświadczenie podpisze się osoba przez niego upoważniona, a jej podpis będzie poświadczony przez notariusza, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie osoby niemogącej pisać. Zatem, oprócz odcisku palca, musi jeszcze podpisać się wymieniona z imienia i nazwiska osoba upoważniona. <br/>Aby zaś upoważnienie to było skuteczne, składający oświadczenie musi być poczytalny. <span class="anon-block">Z. Z.</span> zaprzeczyła, aby jej syn w chwili składania wniosku z dnia 19.03.2018 roku był osobą poczytalną. Zarazem pracownicy <span class="anon-block"> (...)</span>, którzy złożyli swoje podpisy pod odciskiem palca <span class="anon-block">K. Z.</span> na formularzu wniosku rentowego, zdawali sobie sprawę, że działają za wymienionego, który ma dziecięce porażenie mózgowe<br/>z niepełnosprawnością umysłową w stopniu umiarkowanym. Podczas już przyjmowania do <span class="anon-block"> (...)</span> w listopadzie 2017 r. wymieniony wykazywał minimalny kontakt słowny, <br/>a matka potwierdziła, że wypowiadał on tylko pojedyncze słowa, chociaż potrafi sygnalizować swoje potrzeby. Nie sposób zatem uznać, aby <span class="anon-block">K. Z.</span> w chwili składania wniosku rentowego mógł zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 79)">art. 79 k.c.</a> świadomie upoważnić któregokolwiek pracownika <span class="anon-block"> (...)</span>. Innymi słowy, skoro pracownicy <span class="anon-block"> (...)</span> nie posiadali upoważnienia udzielonego im przez <span class="anon-block">K. Z.</span>, to wniosek rentowy tym bardziej więc nie mógł zostać złożony skutecznie.</p> <p>Po trzecie, choć pracownicy <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">R.</span> byli uprawnieni do sprawowania faktycznej opieki nad <span class="anon-block">K. Z.</span>, to z racji tak pełnionych obowiązków <br/>nie zostali umocowani do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych, w tym do złożenia oświadczenia woli w postaci wniosku o prawo do renty rodzinnej. Koniecznym jest zatem ustalenie czy wniosek rzeczywiście został złożony przez osobę uprawnioną.</p> <p>Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy trafnie przyjął, <br/>że zastrzeżenia ubezpieczonej są umotywowanym wnioskiem w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 155)">art. 155 k.p.a.</a> lub <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156)">art. 156 k.p.a.</a> Organ rentowy powinien więc nie tylko ponownie ustalić krąg osób uprawnionych do świadczenia rentowego (renty rodzinnej), ale również rozstrzygnąć pozostałe powyżej wskazane okoliczności warunkujące skuteczność złożenia wniosku rentowego z dnia 19.03.2018 r. Sąd Apelacyjny zwraca przy tym uwagę, że zgodnie <br/>z przedłożonym zaświadczeniem Sądu Rejonowego w Łobzie z dnia 25.06.2018 r., sygn. III RNs 50/18, dla ubezwłasnowolnionego całkowicie <span class="anon-block">K. Z.</span> została ustanowiona prawnym opiekunem <span class="anon-block">Z. Z.</span> (k.7).</p> <p>W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy zasadnie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 177;art. 177 § 1;art. 177 § 1 pkt. 3)">art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.</a> zawiesił postępowanie sądowe. Treść zakwestionowanych przez skarżącego przepisów prawnych regulujących kwestię przekazania wniosku i zawieszenia postępowania nie budzi żadnych wątpliwości, wobec jednoznaczności ich treści, <br/>a zatem zarzuty podniesione w zażaleniu, uznać należało w całości za bezzasadne.</p> <p>Mając na uwadze powyższą ocenę, Sąd Apelacyjny uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za prawidłowe, a wywiedzione zażalenie za niezasadne, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a>, oddalił zażalenie.</p> <p>Romana Mrotek Barbara Białecka Urszula Iwanowska </p> </div>