VI U 187/19

<p>Sygn. akt VI U 187/19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 10/12/2020 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: sędzia Małgorzata Kryńska - Mozolewska</p> <p>Protokolant: protokolant sądowy Ewa Kołodziejuk</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2020 r. w Warszawie na rozprawie</p> <p>sprawy z odwołania małoletniego <span class="anon-block">T. B.</span> reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego <span class="anon-block">M. B.</span> od orzeczenia <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 11 lutego 2019 roku, znak: <span class="anon-block"> (...)</span>.<span class="anon-block"> (...)</span>.2.<span class="anon-block"> (...)</span>.2018</p> <p>przeciwko: <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p> <em> <!-- -->o ustalenie niepełnosprawności</em> </p> <p>orzeka:</p> <p>1.  zmienia zaskarżone orzeczenie w ten sposób, iż uznaje, że małoletni <span class="anon-block">T. B.</span> wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;</p> <p>2.  w pozostałym zakresie oddala odwołanie.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Orzeczeniem z dnia 8 listopada 2018 roku nr: <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> do <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> nie zaliczył małoletniego <span class="anon-block">T. B.</span> do osób niepełnosprawnych.</p> <p>Orzeczeniem z dnia 11 lutego 2019 roku nr: <span class="anon-block"> (...)</span>.<span class="anon-block"> (...)</span>.2.<span class="anon-block"> (...)</span>.2018 <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">W.</span> utrzymał w mocy orzeczenie z dnia 8 listopada 2018 roku.</p> <p> <strong> <!-- --> (orzeczenie <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 08.11.2018 r i orzeczenie <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 11.02.2019 r. – akta <span class="anon-block"> (...)</span>)</strong> </p> <p>Od powyższego orzeczenia przedstawicielka ustawowa małoletniego <span class="anon-block">T. B.</span> wniosła odwołanie. Wskazała, że nie zgadza się że małoletni nie został uznany za osobę niepełnosprawną oraz wnosi o przyznanie mu punktów 4, 7 i 8 wskazań.</p> <p> <strong> <!-- --> (odwołanie – k. 1-1v)</strong> </p> <p>Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania powołując się na zasadność oceny stanu zdrowia małoletniego jako podstawy do obu orzeczeń.</p> <p> <strong> <!-- --> (odpowiedź na odwołanie – k. 26-26v)</strong> </p> <p>W toku postępowania przedstawicielka ustawowa ograniczyła zakres odwołania odnośnie wskazań dotyczących niepełnosprawności i wnosiła o ustalenie przesłanek z pkt 4 i 8 dla małoletniego.</p> <p> <strong> <!-- --> (pismo z dnia 29.07.2019 r. – k. 50; stanowisko przedstawicielki ustawowej <span class="anon-block">T. B.</span> na rozprawie w dniu 14.01.2020 r. – k. 73-73v)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</span> </em> </strong> </p> <p>Małoletni <span class="anon-block">T. B.</span> jest chory na zespół Aspergera, który został rozpoznany we wczesnym dzieciństwie. Ze względu na to schorzenie w szkole podstawowej, do której uczęszcza korzysta z pomocy nauczyciela wspomagającego. Uczęszcza na zajęcia Treningu Umiejętności Specjalnych, trening słuchowy <span class="anon-block">T.</span>, zajęcia z psychologiem i pedagogiem. Do szkoły jest zawożony przez rodziców, którzy go również odbierają.</p> <p> <span class="anon-block">T.</span> wymaga powtarzania pytań i poleceń by podjąć działania, przejawia zachowania autoagresywne. Jest nieprzewidywalny jeśli chodzi o swoje zachowania, nie odczuwa lęku.</p> <p>W zakresie czynności samoobsługowych <span class="anon-block">T.</span> jest samodzielny adekwatnie w stosunku do wieku, porusza się samodzielnie, wykazuje dobrą sprawność ruchową. Potrafi komunikować się w sposób werbalny, nieznacznie obniżony w zakresie kompetencji językowych. Małoletni nie potrafi w pełni wykorzystać swoich intencji w sposób werbalny, potrzeb i uczuć, mimo potrzeby uwagi drugiej osoby. Odpowiada na pytania nieadekwatnie do tematu. Ma zwiększoną potrzebę ruchu, nie nawiązuje kontaktów z rówieśnikami adekwatnie dla dzieci w swoim wieku.</p> <p>Ze względu na schorzenie zespołu Aspergera małoletni jest osobą niepełnosprawną i wymaga opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych – wymaga konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (punkt 8 wskazań). Nie wymaga konieczności uczestnictwa w terapii zajęciowej (punt 4 wskazań). Nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (punkt 7 wskazań) oraz nie spełnia warunków do prawa zamieszkiwania w oddzielnym pokoju (punkt 10 wskazań).</p> <p> <strong> <!-- --> (opinia biegłego psychologa <span class="anon-block">M. M.</span> – k. 34-36; uzupełniająca opina biegłego psychologa <span class="anon-block">M. M.</span> – k. 60; opinia biegłego psychiatry dziecięcej <span class="anon-block">K. O.</span> –k . 81-84; uzupełniająca opinia biegłego psychiatry dziecięcego <span class="anon-block">K. O.</span> –k. 100-101) </strong> </p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z opinii biegłych głównych i uzupełniających – psychologa <span class="anon-block">M. M.</span> i psychiatry dziecięcego <span class="anon-block">K. O.</span>. Opinie biegłych były spójne, co do oceny stanu zdrowia małoletniego <span class="anon-block">T. B.</span>, przeprowadzone po przeanalizowaniu dokumentacji medycznej oraz zbadaniu małoletniego. Sąd uznał, że opiniom tym nie można zarzucić braku rzetelności, braku logiczności. Sąd dał im wiarę w zakresie ustalenia dotyczącego niepełnosprawności oraz poszczególnych wskazań. Przedstawiciel ustawowy małoletniego nie kwestionował opinii sporządzonych w tej sprawie. Odnośnie zastrzeżeń <span class="anon-block"> (...)</span> do opinii biegłych Sąd miał na względzie to, że w istocie nie sprowadzały się one do kwestionowania ustaleń biegłych, ich wniosków, co do oceny stanu zdrowia tylko oceny prawnej. Zdaniem Sądu brak było podstaw do dopuszczania dowodu z kolejnych opinii lub ponownego uzupełniania dotychczasowo sporządzonych w sprawie. Nie można, bowiem skutecznie wnioskować o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego jedynie na tej podstawie, że dotychczasowa opinia jest niekorzystna dla strony. Stanowisko to jest uzasadnione utrwalonym już orzecznictwem sądowym. Należy wskazać w tym miejscu wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25 sierpnia 2011r. (I ACa 316/11 LEX nr 1095795) zgodnie, z którym, niedopuszczenie dowodu z kolejnej opinii biegłego jest prawidłowe w sytuacji, jeżeli opinia nie odpowiada oczekiwaniom strony i nie zgłasza ona żadnych merytorycznych uwag do opinii. Samo stwierdzenie strony, że się z nią nie zgadza, nie oznacza, że opinia jest wadliwa. Podobnej treści jest również teza 2 wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2009r. (V ACa 139/09 LEX nr 551993) zgodnie, z którą, o ewentualnym dopuszczeniu dowodu z opinii innego biegłego tej samej specjalności nie może decydować wyłącznie wniosek strony, lecz zawarte w tym wniosku konkretne uwagi i argumenty podważające miarodajność dotychczasowej opinii lub co najmniej miarodajność tę poddające w wątpliwość. W przeciwnym wypadku wniosek taki musi być uznany za zmierzający wyłącznie do nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu, co winno skutkować jego pominięciem. W przedmiotowej sprawie przekonanie <span class="anon-block"> (...)</span> o braku określonych wskazań wynika jedynie z subiektywnego przekonania, nie popartego żadnymi dowodami. Sąd uznał, że opinie złożone w przedmiotowej sprawie przez biegłych sądowych są prawidłowe i wiarygodne.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest odwołanie od orzeczenia <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 11 lutego 2019 roku.</p> <p>Przedmiotem odwołania i kwestią sporną było ustalenie czy małoletni <span class="anon-block">T. B.</span> jest osobą niepełnosprawną oraz ustalenie wskazań z punktów 4 i 8 czyli czy wymaga uczestnictwa w terapii zajęciowej oraz czy wymaga opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych – wymaga konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971230776" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - Dz. U. z 1997 r. Nr 123, poz. 776 (art. 4 a;art. 4 a ust. 1)">art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r.</a> (t.j. - Dz. U. z 2018 r. poz. 511, z późn. zm.; dalej jako: ustawa o rehabilitacji) osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031391328" title="Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności - Dz. U. z 2003 r. Nr 139, poz. 1328 (§ 5;§ 5 ust. 3;§ 5 ust. 3 pkt. 1)">§ 5 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności</a> (j.t.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1110 z późn. zm.), przy ocenie konieczności korzystania przez dziecko z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji - bierze się pod uwagę, czy występuje ograniczenie lub brak zdolności do wykonywania czynności stosownie do wieku, płci i środowiska, które uniemożliwią osiągnięcie niezależności fizycznej. Zgodnie z §5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia uczestnictwo w terapii zajęciowej, przez co rozumie się rehabilitację w warsztacie terapii zajęciowej - bierze się pod uwagę, czy upośledzenie organizmu uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, z tym, że w przypadku osób upośledzonych umysłowo i psychicznie chorych przyjmuje się, że taki stan odpowiada orzeczeniu o co najmniej umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.</p> <p>Zgodnie natomiast z zapisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20020170162" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia - Dz. U. z 2002 r. Nr 17, poz. 162 ()">rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia</a> (Dz. U. Nr 17, poz. 162 z późn. zm.), przy ustalaniu niepełnosprawności jedno z kryteriów stanowi niezdolność do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodujące konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20020170162" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia - Dz. U. z 2002 r. Nr 17, poz. 162 (§ 1;§ 1 pkt. 2)">§ 1 pkt 2)</a>; do stanów chorobowych, które uzasadniają konieczność stałej opieki lub pomocy dziecku, należą wady wrodzone i schorzenia o różnej etiologii prowadzące do niedowładów, porażenia kończyn lub zmian w narządzie ruchu, upośledzające w znacznym stopniu zdolność chwytną rąk lub utrudniające samodzielne poruszanie się (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20020170162" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia - Dz. U. z 2002 r. Nr 17, poz. 162 (§ 2;§ 2 pkt. 1)">§ 2 pkt 1)</a>.</p> <p>Sąd swoje rozstrzygnięcie oparł na rzetelnych, przekonywujących i zbieżnych ze sobą pisemnych opiniach lekarza psychologa i psychiatry dziecięcego. W ocenie Sądu opinie biegłych sądowych są wiarygodne, jasne, rzeczowe i nawzajem się uzupełniają. Zostały sporządzone przez specjalistów, po dogłębnej analizie całej dokumentacji medycznej oraz dodatkowo, po przeprowadzeniu przez biegłych badań lekarskich. Opinie biegłych sądowych, jako logiczne i wyczerpujące, Sąd uznał za podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia, przyjmując zawarte w nich ustalenia za własne, z zastrzeżeniem wskazanym w dalszej części uzasadnienia.</p> <p>Kwestią podstawową było ustalenie tego, czy małoletni <span class="anon-block">T. B.</span> jest osobą niepełnosprawną, jako osoba poniżej 16 roku życia. Biegli w tej sprawie zgodnie stwierdzili, że spełnia on kryterium z art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, ponieważ cierpi on na zespół Aspergera, co oznacza, że ma naruszoną sprawność psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu. Jest to choroba nieuleczalna od wczesnego dzieciństwa, której objawy utrzymują się całe życie. Powoduje to konieczność zapewnienia mu pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Należy wskazać, że małoletni wymaga pomocy m.in. nauczyciela wspomagającego w procesie edukacji w szkole, musi uczęszczać na treningi, dodatkowe zajęcia, aby niwelować deficyty. Dodatkowo małoletniego przywożą i zabierają ze szkoły rodzice. Małoletni wykazuje zachowania, które są nieadekwatne do jego wieku. Ma problemy z komunikacją z otoczeniem z powodu opóźnienia mowy, nie potrafi sygnalizować werbalnie swoich potrzeb, a także przejawia zachowania nieprzewidywalne, których nie mają rówieśnicy w jego wieku. Oznacza to, że poza tym, że jest osobą niepełnosprawną to wymaga również opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych – wymaga konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia. Manifestuje się to w tym, że małoletni musi być zawożony przez rodziców do szkoły, treningi umiejętności specjalnych, trening słuchowy <span class="anon-block">T.</span>, zajęcia z psychologiem i pedagogiem. Ponadto musi uczestniczyć w zajęciach integracji sensorycznej z elementami rehabilitacji z powodu zaburzonej orientacji przestrzennej. Wobec powyższego spełnione są warunki dotyczące konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Mając na względzie powyższe orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku.</p> <p>Odnośnie żądania wskazania punktu, 4 czyli uczestnictwa w terapii zajęciowej okazało się ono niezasadne, ponieważ dotyczy ono osób powyżej 18 roku życia. Małoletni ma 8 lat. Terapia zajęciowa to forma rehabilitacji osób niepełnosprawnych, która polega na uczestnictwie w warsztatach artystycznych, ruchowych i integracyjnych. Małoletni w chwili orzekania korzysta z treningów, oraz zajęć z psychologiem i pedagogiem, które nie są terapią zajęciową w rozumieniu ustawy. Przy ustalaniu wskazania do terapii zajęciowej się pod uwagę, czy upośledzenie organizmu uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, z tym, że w przypadku osób upośledzonych umysłowo i psychicznie chorych przyjmuje się, że taki stan odpowiada orzeczeniu, o co najmniej umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Małoletni nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia jako osoba niepełnoletnia wobec czego nie ma możliwości analizowania konieczności uczestnictwa w terapii zajęciowej. Z tego powodu Sąd oddalił odwołanie w tym zakresie o czym mowa w punkcie 2 sentencji orzeczenia.</p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p>1.  <span class="anon-block">(...)</span> </p> </div>