I SAB/Wa 356/19

SENTENCJA Dnia 25 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu 25 października 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z 20 maja 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] w terminie czterech miesięcy od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej J. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] czerwca 2019 r. J. K. (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) w rozpoznaniu wniosku z [...] maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip [...]. W skardze podniesiono, że decyzją z [...] listopada 2015 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił ustanowienia na rzecz m.in. skarżącej prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Decyzją z [...] maja 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło ww. decyzję prezydenta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pomimo, że od uchylenia decyzji z [...] listopada 2015 r. upłynęły ponad trzy lata Prezydent [...] nie podjął działań zmierzających do rozpatrzenia sprawy i dotychczas nie wydał nowej decyzji w sprawie. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zasądzenie od kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozważenie ustalenia grzywny, stanowiącej konsekwencji zaistniałego zaniechania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie skarżąca wyczerpała tok instancyjny, poprzez złożenie zażalenia przy piśmie z [...] czerwca 2017 r., - w trybie obowiązującym do dnia [...] czerwca 2017 r. Uprawniało to do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie organ otrzymał akta sprawy wraz z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] maja 2016 r. [...] czerwca 2016 r. Po otrzymaniu akt organ zlecił geodecie wykonanie projektu mapy podziałowej w celu wyodrębnienia dawnej nieruchomości hipotecznej z działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Projekt ten został wykonany [...] sierpnia 2016 r. Od tamtej pory organ nie podjął żadnych dalszych działań zmierzających do rozpatrzenia sprawy. Postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zobowiązało Prezydenta [...] do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w terminie 3 miesięcy – licząc od dnia otrzymania postanowienia wraz z aktami sprawy. Organ otrzymał akta sprawy wraz z postanowieniem [...] grudnia 2018 r. i zobowiązany był wydać decyzję do [...] marca 2019 r. Decyzja nie została wydana w wyznaczonym terminie. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności. Zatem na podstawie art. 149 § 1 ppsa Sąd zobowiązał organ do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Przepis art. 149 § 1a ppsa zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O bezczynności z rażącym naruszeniem prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, od sporządzenia projektu mapy podziałowej przez geodetę upłynęły już ponad trzy lata i w tym czasie organ nie podjął żadnych czynności zmierzających bezpośrednio do rozpatrzenia sprawy, jak również nie informował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Taki sposób działania organu godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), i prowadzi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa) co stanowi podstawę do uznania, że organ w sposób rażący naruszył podstawowe przepisy postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., na podstawie art. 120, 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1-3 sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 poz. 1804). Na koszty składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz 480 zł zasądzone tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.