I FZ 385/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2055/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2011 r. postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie w całości, 2) wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE I FZ 385/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2055/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił N. sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca lub spółka) wstrzymania wykonania zaskarżonej przez nią decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 kwietnia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji, odwołując się do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że jego zadaniem jest ocena, czy podane przez skarżącą okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a samo powołanie się na ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, bez wskazania, w jaki sposób przejawiają się one w realiach konkretnej sprawy, nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Odnosząc te rozważania do sprawy sąd uznał, że skarżąca nie uzasadniła wnikliwie swego wniosku, odniosła się bowiem jedynie do wysokości zobowiązania podatkowego określonego zaskarżoną decyzją, stwierdzając, że wyegzekwowanie tej kwoty będzie miało dla niej daleko idące konsekwencje natury finansowej, w szczególności może skutkować jej upadłością. Zdaniem sądu skarżąca nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności, które w istocie wskazywałyby na wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a jej twierdzenia o możliwości upadłości powinny zostać poparte dokumentami. Tymczasem skarżąca nie zestawiła nawet wielkości posiadanych składników majątku z wysokością wymaganego zobowiązania podatkowego, nie przedstawiła też żadnych dokumentów, czy choćby oświadczeń o uzyskiwanych obecnie przychodach. Sąd nie stwierdził także, by znajdujące się w aktach sprawy dokumenty uprawdopodobniały twierdzenia skarżącej o grożącym jej niebezpieczeństwie. W konsekwencji sąd nie podzielił też stanowiska spółki o grożącej jej upadłości, podkreślając, że spółka takiej okoliczności nie uprawdopodobniła. Podsumowując swoje stanowisko sąd uznał, że skarżąca nie wykazała zajścia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i wstrzymanie w całości wykonania decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez uznanie, że spółka nie uprawdopodobniła zajścia przesłanek z tego przepisu, a także przez brak analizy wszystkich okoliczności i argumentów podniesionych we wniosku, przede wszystkim utraty władztwa nad spółką i dotychczasowych klientów, a co za tym idzie, możliwości prowadzenia dalszej działalności gospodarczej w takiej formie prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, a zatem zaskarżone postanowienie należało uchylić oraz na zasadzie wynikającej z art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. rozpoznać wniosek spółki o wstrzymanie wykonania decyzji. Należy przede wszystkim zauważyć, że w innej ze spraw spółki (por. postanowienie z dnia 9 lutego 2016 r., I FZ 570/15), w których analogiczną do przedstawianej obecnie argumentację prezentował zarówno sąd pierwszej instancji, jak i skarżąca, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne uchylenie postanowienia sądu i uwzględnienie wniosku spółki. Uzasadniając to stanowisko Sąd wskazał, że ustawodawca nie uregulował, w jaki sposób skarżący, we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinien wykazać istnienie okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Procedura postępowania przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego, za wyjątkiem uzupełniającego, wykorzystywanego jedynie pomocniczo, dowodu z dokumentu w trybie i na zasadach art. 106 § 3 p.p.s.a. Z tej przyczyny, stosując wykładnię funkcjonalną, Sąd uznał, że wykazanie istnienia faktów uzasadniających twierdzenie o spełnieniu warunków przyznania ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji w toku postępowania przed sądem administracyjnym powinno odbywać się przez ich uprawdopodobnienie, które zezwala na przyjęcie za wiarygodne istnienie faktów, z którymi określony przepis wiąże skutki prawne, na podstawie oświadczenia strony złożonego we wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., II FZ 489/06). Sposób ten stosowany jest w postępowaniu sądowym w rozstrzyganiu kwestii ubocznych (wpadkowych), do których należy między innymi rozstrzyganie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny za nieprawidłowe uznał stanowisko sądu pierwszej instancji, który odmowę wstrzymania wykonania decyzji uzasadnił brakiem przedstawienia przez spółkę konkretnych okoliczności popartych stosownymi dokumentami, które w istocie wskazywałyby na wystąpienie na skutek wykonania decyzji niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jest pismem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi i powinien spełniać wymogi, o których mowa w art. 46 § 1 p.p.s.a., w tym w pkt 3 wskazującym, że elementem przedmiotowo istotnym każdego pisma jest jego osnowa. Skarżący w osnowie wniosku powinien przedstawić okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji, tworzące tło dla rozważenia zastosowania przez sąd art. 61 § 3 p.p.s.a. Spółka z tego obowiązku się wywiązała. Wynikająca z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanka wstrzymania wykonania decyzji, jaką jest wystąpienie ryzyka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, stanowi podstawę do swobodnej interpretacji sądu, który rozpatruje ją w kategorii skutków prawnych lub faktycznych wykonania decyzji, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Omawiana przesłanka wstrzymania wykonania decyzji przez sąd bywa określana również jako odnosząca się do zmian faktycznych oraz prawnych w sytuacji skarżącego, które nie muszą mieć ściśle ekonomicznego charakteru. W sytuacji, kiedy skarżącym ubiegającym się o udzielenie ochrony tymczasowej jest osoba prawna, to okolicznością tłumaczącą wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd jest ryzyko zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej oraz groźba redukcji zatrudnienia Mając to na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, uznał, że spółka w swym wniosku wykazała spełnienie wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania, poprzez wykonanie decyzji, trudnych do odwrócenia skutków. Spółka oświadczyła bowiem, że wyegzekwowanie wynikających z zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zobowiązań podatkowych, może znacznie ograniczyć możliwości zarobkowe spółki i tym samym doprowadzić do redukcji zatrudnienia oraz zakończenia jej działalności. Ponadto spółka argumentowała, że likwidacja, jako następstwo wykonania decyzji, istniejącej od 2008 roku działalności spółki wiązałaby się z utratą rozpoznawalności wypracowanej i cenionej marki na rynku województwa, a odbudowa tego wizerunku w przypadku rozpoczęcia nowej działalności byłaby utrudniona czy wręcz niemożliwa. Oceniając tę argumentację Naczelny Sąd Administracyjny uznał, ze spółka wykazała spełnienie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, jaką jest niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., co uzasadniało przyznanie jej wnioskowanej ochrony w postaci wstrzymania wykonania decyzji. W rozpatrywanej sprawie sytuacja spółki, jak i okoliczności przemawiające za spełnieniem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. przedstawiają się analogicznie do omówionych wyżej, co uzasadnia tożsamą ocenę zarówno prawidłowości zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji, jak i samego wniosku. W związku z tym rozpoznając zażalenie spółki Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko Sądu z postanowienia z dnia 9 lutego 2016 r., I FZ 570/15, postanowił uchylić zaskarżone postanowienie, a wobec uznania, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, rozpoznać wniosek spółki i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.