II SA/Gl 1320/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi D.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...]r. nr [...]. UZASADNIENIE Wnioskiem z daty wpływu do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. [...] r. skarżąca D. D. wystąpiła o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] r. oraz Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia z dnia [...] r. oraz wyrok Sądu Rejonowego w B. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., sygn. akt [...] zmieniający orzeczenie w ten sposób, że niepełnosprawność odwołującej się skarżącej - istnieje od wczesnego dzieciństwa a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się do ukończenia 16 roku życia. Powyższy wyrok - nieprawomocny - doręczono skarżącej w dniu 10 lipca 2010 r. Przedkładając ten wyrok w organie w dniu 10 lipca 2020 r. skarżąca oświadczyła, iż nie będzie wnosić od wyroku apelacji. Wyrok opatrzony został klauzulą prawomocności w dniu 18 lipca 2020 r. Po rozpatrzeniu wniosku Wójt Gminy L. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. przyznał zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł miesięcznie za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 1, art. 2, art. 3 pkt 10, art. 4, art. 6, art. 8. art. 20, art. 24, art. 24a, art. 26, art. 32 ust. 1d i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111). W uzasadnieniu odwołując się do treści art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ stwierdził, że po rozpatrzeniu złożonego wniosku uznał, że strona spełnia warunki określone ustawą uprawniające do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego na wskazany e w sentencji okres. W odwołaniu z dnia 29 lipca 2020 r. skarżąca zakwestionowała przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego dopiero od daty złożenia wniosku, domagając się wyrównania zasiłku od października 2018 r. W piśmie z dnia 3 sierpnia 2020 r. złożonym osobiście w dniu 6 sierpnia 2020 r. skarżąca uzupełniła odwołanie, zarzucają decyzji organu pierwszej instancji naruszenie art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnosząc od uchylenie zaskarżonej decyzji domagała się orzeczenia, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje jej od dnia [...] r., względnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Stwierdziła, że orzeczeniem z dnia [...] r. o stopniu niepełnosprawności została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i od tej daty powinien przysługiwać jej zasiłek pielęgnacyjny. Wprawdzie w tej decyzji (orzeczeniu) błędnie wskazano datę od kiedy istnieje niepełnosprawność, jednak Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia [...] r. ustalił, że niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od ukończenia 16 roku życia. Uzasadnia to przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od [...] r. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania nie uwzględniło, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy odwołał się do art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych - podstawy materialnoprawnej w sprawie, stwierdzając, iż skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia złożyła w dniu 10 lipca 2020 r., przedkładając jednocześnie orzeczenia Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Kolegium podzieliło ocenę organu pierwszej instancji, że w sprawie spełnione zostały do przyznania stronie zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie Kolegium nie podzieliło stanowiska strony, iż przedmiotowe świadczenie przysługuje jej od dnia [...] r. Termin początkowy przysługiwania prawa do świadczeń rodzinnych określa art. 24 ust. 2 ustawy, w myśl którego prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. W przypadku zasiłku pielęgnacyjnego przyznaje się go na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane zostało na czas określony. Powyższą regułę z art. 24 ust. 2 ustawodoawca zmodyfikował tylko w jednym przypadku, przewidując w ust. 2a - że jeśli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W niniejszej sprawie art. 24 ust. 2a ustawy nie znajduje zastosowania wobec niezłożenia przez stronę wniosku o zasiłek pielęgnacyjny w okresie trzech miesięcy od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ podkreślił, że przytoczona regulacja wprowadza zasadę, że świadczenia rodzinne przyznawane są wyłącznie na podstawie wniosku z prawidłowo wyplenionymi dokumentami. Stąd też sprawa o przyznanie prawa do takiego świadczenia nie może toczyć się bez odpowiednego wniosku. Kolegium w pełni podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że skoro strona wystąpiła z wnioskiem w dniu 10 lipca 2020 r., to od tego miesiąca powinno być przyznane prawo do wnioskowanego świadczenia. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji powieliła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a to zgodnie z treścią art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19...(Dz.U. z 20202 r. , poz. 374 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuj Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja zapadła bowiem z naruszeniem art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyżej powołanej (obecnie t.jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1111) oraz art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Błędny jest bowiem pogląd organów administracji, że w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny, termin określony w tym przepisie, należy liczyć od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu. Przepis ten przewiduje, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego należy ustalić od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, jeżeli wniosek o zasiłek zostanie złożony w okresie trzech miesięcy, licząc od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Bez przedłożenia takiego orzeczenia strona nie może bowiem skutecznie ubiegać się o świadczenie zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy. Ustawa ta nie przewiduje wprost przypadku, gdy ustalenie niepełnosprawności nastąpiło na mocy wyroku sądu powszechnego, wydanego wskutek odwołania od decyzji (orzeczenia) zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, co dotyczy niniejszej sprawy. Wyrok sądu powszechnego nie jest doręczany z urzędu. Strona nie ma żadnej wiedzy co do daty jego uprawomocnienia, która dopiero rodzi skutek prawny w postaci ustalenia niepełnosprawności. Podjęcie działań wymaga zatem aktywności i wiedzy strony o przysługujących jej uprawnieniach. Kwestie te nie mogą zatem skutkować pokrzywdzeniem osoby uprawnionej, która w rozsądnym terminie po doręczeniu prawomocnego wyroku Sądu, złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia. W takiej bowiem sytuacji termin z art. 24 ust. 2a ustawy należy uznać za zachowany, mając na uwadze walor celowościowy normy prawnej, a także wieloznaczność i nieprecyzyjność zwrotu "w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności" (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2143/15, LEX nr 2304039). W niniejszej sprawie w wyniku wniosku Skarżącej z dnia 1 października 2018 r. Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 7 stycznia 2019 r. orzekł o zaliczeniu Skarżącej do stopnia niepełnosprawności – umiarkowanego stwierdzając wszakże, że niepełnosprawność istnieje od 27 roku życia. Orzeczenie to, wskutek odwołania skarżącej z dnia 11 stycznia 2019 r., zostało zmienione orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. w zakresie ustaleń zawartych w punkcie II i punkcie 9 pierwszego orzeczenia. Z kolei wyrokiem Sądu Rejonowego V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] orzeczenie o niepełnosprawności zmienione zostało w ten sposób, że ustalono, iż niepełnosprawność Skarżącej istnieje od wczesnego dzieciństwa a ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się do ukończenia 16 roku życia. Orzeczenie to przedstawiła Skarżąca w organie wraz z wnioskiem i kompletem dokumentów w dniu 10 lipca 2020r., składając przy tym oświadczenie, iż "nie będzie wnosić odwołania od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r.. Z akt sprawy wynika, że Wyrok ten stał się prawomocny z dniem [...] r. Nie można zatem uznać, by Skarżąca uchybiła terminowi z art. 24 ust. 2a ustawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno zatem orzec o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.