I OSK 1520/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski Jerzy Krupiński Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007r. sygn. akt II SA/Wa 305/07 w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 305/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: na podstawie Rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 13 sierpnia 2002 r. nr Pf-156 w sprawie zmian organizacyjnych w rejonowych bazach materiałowych, jednostka w której S.Z. pełnił zawodową służbę wojskową, z dniem 31 grudnia 2003 r. uległa rozformowaniu. W dniu [...] marca 2003r. zaproponowano S. Z. przyjęcie niższego stanowiska służbowego, na co ten nie wyraził zgody. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego, decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...], na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) oraz § 137 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 z późn. m.), wypowiedział S. Z. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego przez żołnierza stanowiska służbowego i odmowy pisemnej zgody na przyjęcie niższego stanowiska służbowego. S. Z. nie skorzystał z przysługującego mu prawa wniesienia odwołania. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego rozkazem personalnym nr [...] (punkt [...]) z dnia [...] stycznia 2004 r., wydanym dla celów ewidencyjnych, zwolnił S. Z. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2004 r., a następnie Rozkazem Dziennym nr [...], z dnia [...] stycznia 2004 r., przeniesiono S. Z. do rezerwy, wskutek upływu skróconego, na wniosek żołnierza przez organ wojskowy, terminu wypowiedzenia stosunku służbowego. S. Z. wystąpił do Dowódcy Wojsk Lądowych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego w dniu [...] maja 2003 r., wskazując, że doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego oraz podnosząc, że zajmowane przez niego stanowisko nie uległo likwidacji. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 157 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję, uznając, że na podstawie rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych nr Pf-156 z dnia 13 sierpnia 2002r. w sprawie zmian organizacyjnych w rejonowych bazach materiałowych, z dniem 31 grudnia 2003 r. jednostka wojskowa, w której służył skarżący uległa rozformowaniu, w wyniku czego nastąpiło zmniejszenie jej stanu etatowego i likwidacja zajmowanego przez chorążego stanowiska służbowego. Na tę decyzję S. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając Ministrowi Obrony Narodowej naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 78 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez przyjęcie, iż w świetle przytoczonego przepisu, wbrew jego wyraźnemu brzmieniu, dopuszczalnym jest wydanie decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego żołnierzowi zawodowemu z powodu likwidacji zajmowanego przez niego stanowiska służbowego w sytuacji, kiedy stanowisko to istniało. Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 305/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006 r., wskazując, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej określonym w art. 156 § 1 k.p.a., który to przepis stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji, co oznacza, że nie jest dozwolone stosowanie wykładni rozszerzającej tego przepisu. W związku z tym Sąd wskazał, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Sąd pierwszej instancji zauważył, że zgodnie z obowiązującym w dacie wydania decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 137 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 6 tejże ustawy, tzn. gdy zlikwidowano zajmowane przez żołnierza zawodowego stanowisko służbowe, a żołnierz zawodowy nie wyraził pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe. Sąd wskazał, że skarżący nie ma racji, twierdząc, że wypowiedzenie stosunku służbowego było przedwczesne, gdyż jego stanowisko służbowe istniało jeszcze w dacie wydawania decyzji, gdyż oczywistym jest, że w sytuacji, gdy ma dojść do zlikwidowania określonych stanowisk, organ odpowiednio wcześniej musi dokonać właściwego zagospodarowania kadry. Rozmowy o ewentualnym powierzeniu skarżącemu innego stanowiska służbowego organ podjął wcześniej po to, by z racjonalnym wyprzedzeniem planować zatrudnienie w nowej strukturze, a skarżący nie przyjął proponowanego mu stanowiska służbowego. Sąd podkreślił, że decyzja o wypowiedzeniu nosi wprawdzie datę [...] maja 2003 r., jednakże skarżący otrzymał ją dopiero w dniu [...] grudnia 2003 r. (z dniem tym weszła ona do obrotu prawnego). Zgodnie zaś z art. 79 ust. 5 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, okres wypowiedzenia wynosił dziewięć miesięcy i biegł od następnego miesiąca, w którym dokonano wypowiedzenia. W związku z tym dziewięciomiesięczny termin wypowiedzenia, o którym mowa, rozpoczął bieg od dnia 1 stycznia 2004r., a więc wtedy, kiedy stanowisko służbowe zajmowane przez skarżącego faktycznie już zostało zlikwidowane. Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2004 r., w skróconym o osiem miesięcy terminie wypowiedzenia stosunku służbowego, co spowodowane było wnioskiem skarżącego. S. Z. pobrał z tego tytułu jednorazowe odszkodowanie w wysokości ośmiomiesięcznego uposażenia. Sąd pokreślił jednocześnie, że rozkaz ten, jako wydany dla celów ewidencyjnych, nie podlega badaniu przez sąd administracyjny. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył pełnomocnik S. Z., radca prawny Z. P. i, wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] maja 2003 r., nr [...], w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżanego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wniesiono także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest w szczególności: a) art. 78 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 36 ust. 6 w zw. z art. 36 ust. ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, iż spełnione zostały określone we wskazanych przepisach przesłanki wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w konsekwencji czego nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy zwalnianiu go ze służby, podczas gdy takie naruszenia wystąpiły, a także błędne przyjęcie, iż została skarżącemu złożona propozycja objęcia stanowiska służbowego (przez co, wobec odmowy żołnierza, spełniono jedną z przesłanek wypowiedzenia), w sytuacji gdy w rzeczywistości postępowanie organu, który dokonał wypowiedzenia stosunku służbowego było niewłaściwe, albowiem złożona przez ten organ propozycja nie uwzględniała kwalifikacji posiadanych przez skarżącego do objęcia stanowiska, a ponadto propozycja była złożona przedwcześnie; b) art. 20 ust. 3 wskazanej ustawy, poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji przedwczesne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej i ograniczenie mu możliwości odbycia służby wojskowej wymaganej dla przyznania świadczeń emerytalnych w pełnym wymiarze, ograniczeniu mu możliwości dalszego pełnienia służby wojskowej, II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nieuwzględnieniu wszystkich naruszeń prawa mających miejsce w toku zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, w szczególności zaś naruszeń przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego: art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 16, 28, 61 § 4, 77 § 4, 78, 79, 81, 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w przepisach powszechnie obowiązujących nie ma definicji legalnej "przeformowania" i "rozformowania", dlatego wskazano na wyjaśnienie tych pojęć w Instrukcji o zasadach funkcjonowania systemu kompetencyjnego i organizacyjno - etatowego w resorcie Obrony Narodowej, która została wprowadzona do użytku służbowego Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. Zgodnie z § 2 pkt 14 tej Instrukcji, przeformowanie to "zmiana (przekształcenie, łączenie, dzielenie) struktury organizacyjnej jednostki wojskowej (jednostki organizacyjnej) w ramach obowiązującego (lub nowego) etatu wynikająca ze zmian organizacyjnych, przezbrojenia, zmiany nazwy", natomiast stosownie do § 2 pkt 15 Instrukcji, rozformowanie to "zniesienie (likwidacja) jednostki wojskowej". Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. określał datę wprowadzenia zmian organizacyjnych na dzień 31 grudnia 2003 r. i dopiero po tym terminie można było wręczać wypowiedzenia, w związku z czym decyzja o wypowiedzeniu została wydana i wręczona skarżącemu przedwcześnie, przy czym, w ocenie skarżącego nie ma znaczenia fakt, że okres wypowiedzenia zaczynał bieg z dniem 1 stycznia 2004 r. Wskazano ponadto, że organ kadrowy przy składaniu propozycji objęcia stanowiska, ma obowiązek uwzględnienia kwalifikacji posiadanych przez żołnierza, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Podniesiono, że rozmowę kadrową przeprowadzono ze skarżącym w dniu [...] marca 2003 r., a więc ponad rok czasu przed faktyczną likwidacją jego stanowiska, w związku z czym, w ocenie skarżącego, rozmowy tej nie można brać pod uwagę jako okoliczności świadczącej o podjęciu przez organy wojskowe działań mających na celu znalezienie skarżącemu stanowiska służbowego. Skarżący wskazał także, iż organy wojskowe nie skorzystały z możliwości przeniesienia skarżącego do dyspozycji odpowiedniego organu, o czym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy pragmatycznej z 1970 r. oraz § 64 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 1996 r., pomimo spełnienia odpowiednich wymogów. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt IV SA 1325/99, podkreślono, iż organy administracyjne nie powinny przekładać interesu społecznego nad indywidualnym, gdyż jest to zaprzeczeniem fundamentalnych zasad demokratycznego państwa prawa. Podniesiono także, iż organ ani nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego, w którym uczestniczył jako strona, czym rażąco naruszył zasadę wyrażoną w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., ani też nie zapoznał skarżącego ze zgromadzonymi materiałami postępowania administracyjnego, ani też nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, czym z kolei naruszył art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 78, art. 79 i art. 81 k.p.a. Organ dokonujący wypowiedzenia naruszył także art. 16 k.p.a., dotyczący trwałości decyzji ostatecznych, bowiem wypowiedział skarżącemu stosunek służbowy, dokonując tym samym zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej w przedmiocie powołania na to stanowisko. Wskazano ponadto, że organ wojskowy nie postąpił zgodnie z powszechnie przyjętym i akceptowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, który w wyroku z 6 listopada 2001 r., sygn. akt 675/00, stwierdził, że wybór pracownika do zwolnienia powinien być dokonany przez porównanie sytuacji zatrudnionych w ramach tej samej grupy pracowniczej, nie zaś z uwzględnieniem sytuacji wszystkich pracowników z danego zakłada albo z określonej komórki organizacyjnej. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skuteczne natomiast zakwestionowanie prawidłowości sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest możliwe w przypadku wskazania przepisów prawa, które naruszył sąd, a następnie powiązanie zarzutów z nimi związanych z odpowiednimi normami prawa procesowego bądź materialnego, które wadliwie zastosowano w postępowaniu administracyjnym, a nadto wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać należy, że jeśli skargę kasacyjną oparto o obie podstawy z art. 174 ustawy powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odwoławczy najpierw bada zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż tylko wtedy, gdy stan faktyczny został prawidłowo ustalony, lub nie został podważony, można przejść do badania zarzutów naruszenia prawa materialnego. Odnośnie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego, przypomnieć należy, że nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacyjną, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem stawiając taki zarzut, należy wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów, to wyrok tego Sądu byłby odmienny. W niniejszej sprawie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z art. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 16, 28, 61 § 4, 77 § 4, 78, 79, 81, 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie jest uzasadniony. Stwierdzić bowiem należy, że do Sądu pierwszej instancji należało dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co też Sąd pierwszej instancji uczynił w zaskarżonym wyroku dokonując prawidłowej oceny prawnej. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że skarżący złożył pisemne oświadczenie, iż nie wyraża zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe. Wiedział więc, że toczyć będzie się postępowanie mające na celu wypowiedzenie mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Faktem bowiem była trwająca w tym czasie reorganizacja Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, połączona ze zmniejszeniem stanu etatowego zarówno tych Sił w całości, jak i poszczególnych jednostek. Odnośnie naruszenia prawa materialnego, podkreślić należy, że naruszenie takie może przejawiać się w dwóch różnych formach, to jest w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis, przy czym obie te podstawy nie mogą zachodzić równocześnie. Na wstępie swych rozważań, należy zauważyć, że Sąd w zasadzie nie jest władny kwestionować zasadności zmian strukturalnych i organizacyjnych w Siłach Zbrojnych pod względem celowości i prowadzonej przez Ministerstwo Obrony Narodowej polityki kadrowej. Sądowa kontrola takich decyzji jest ograniczona i sprowadza się wyłącznie do badania, czy nie noszą one cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający nie przekroczył granic uznania administracyjnego i poprzedził swoje rozstrzygniecie wszechstronnym i dogłębnym rozważeniem wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. W niniejszej sprawie podstawę skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa materialnego stanowi zarzut naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 36 ust. 6 w związku z art. 36 ust. ust. 4 pkt 2 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 3 oraz art. 20 ust. 3 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 3 wskazanej wyżej ustawy, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 6 ustawy to znaczy, gdy zlikwidowano zajmowane przez żołnierza stanowisko służbowe, a żołnierz zawodowy nie wyraził pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko. Podkreślić przy tym należy, że musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego, a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego. Wypowiedzenie stosunku służbowego można zatem dokonać w trakcie likwidacji jednostki lub zmniejszenia jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procesów (por. wyrok NSA z 26 lipca 2001 r., II SA 2673/00 oraz wyrok NSA z 11 maja 2007 r., I OSK 1062/06). Dla prawidłowości wypowiedzenia stosunku służbowego nie jest istotne, czy wypowiedzenia stosunku służbowego dokonano przed, czy po dacie wskazanej w rozkazie o przeformowaniu czy likwidacji jednostki, lecz istotne jest czy zachodzi związek pomiędzy likwidacją etatu, a wypowiedzeniem. Konieczne jest zatem, aby wypowiedzenie było logiczną i nieuchronną konsekwencją likwidacji stanowiska służbowego, ale nie musi ono następować chronologicznie po dacie faktycznej likwidacji. Sprawą oczywistą jest bowiem, iż w sytuacji, gdy ma dojść do likwidacji określonych stanowisk, organ odpowiednio wcześniej musi dokonać właściwego zagospodarowania kadry, aby nie doprowadzić do przerwania prawidłowego funkcjonowania jednostek organizacyjnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nastąpiło zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Prawidłowo zatem Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] maja 2003 r. wypowiadającej S. Z. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Jak wynika bowiem z ustalonego w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego, który nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej, wypowiedzenie stosunku służbowego skarżącemu decyzją z dnia [...] maja 2003 r. było konsekwencją rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w rejonowych bazach materiałowych. Dla jasności niniejszego wywodu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne podkreślenie, że pojęcie "rozformowanie" oznacza likwidację, rozwiązanie, natomiast "przeformowanie" to przekształcenie, uformowanie na nowo, podzielając istniejące w tym zakresie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujące, że "o rozformowaniu można mówić, gdy jednostka ta ulega likwidacji" (por. wyrok NSA o sygn. akt. II SA 1377/01) oraz, że "pojęcie rozformowania jednostki wojskowej oznacza zniesienie lub likwidację jednostki wojskowej w dotychczasowym kształcie organizacyjnym, polegającą na likwidacji poszczególnych etatów i stanowisk, (...) a wszystko to prowadzi do ogólnego zmniejszenia się stanu etatowego" (por. wyrok NSA o sygn. akt II SA 2874/00). Podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażano stanowisko, do którego przychyla się także skład orzekający w rozpoznawanej sprawie, w świetle którego żołnierzowi zawodowemu można wypowiedzieć stosunek służbowy na podstawie art. 78 ust.2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, również w trakcie zmniejszania stanu etatowego jednostki wojskowej, a nie tylko po zakończeniu tego procesu (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 2673/00, LEX nr 77681; wyrok NSA z dnia 10 września 2001 r., sygn. akt II SA 1530/01, LEX nr 140906, wyrok NSA z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1061/06, niepubl.). Inaczej mówiąc, wypowiedzenia stosunku służbowego można dokonać w trakcie likwidacji jednostki lub zmniejszenia jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procesów, a organ wojskowy przy dokonywaniu wypowiedzenia stosunku służbowego, nie ma obowiązku wykazania braku możliwości wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe w innych jednostkach organizacyjnych (por. wyr. NSA z dnia 9 sierpnia 2001r., sygn. akt II SA 1377/01 oraz z dnia 26 lipca 2001r., sygn. akt II SA 2673/00). W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie można podzielić wyrażonego w skardze kasacyjnej poglądu, iż wypowiedzenie stosunku służbowego może nastąpić dopiero do dacie faktycznej likwidacji stanowiska. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest trafny także zarzut naruszenia art. 36 ust. 4 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W niniejszej sprawie propozycja niższego stanowiska służbowego być może nie odpowiadała posiadanym przez skarżącego kwalifikacjom, ale nawet, gdyby tak było, to nie można by było uznać tego za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądowym reprezentowany jest bowiem pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (vide: wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 910). W rozpoznanej sprawie przesłanki te nie wystąpiły. Natomiast zwykłe naruszenia prawa, które dostrzegł skarżący, mogły być przedmiotem kontroli instancyjnej decyzji z dnia [...] maja 2003 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego, z której jednak skarżący nie skorzystał i odwołania nie złożył. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 20 ust. 3 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przez przedwczesne zwolnienie skarżącego ze służby. W powołanym przepisie mowa jest o opartym na uznaniu administracyjnym uprawnieniu organu wojskowego do przeniesienia żołnierza zawodowego do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej, przy czym organ wojskowy może z tego uprawnienia skorzystać, bądź nie. Dlatego też należy uznać za zbyt daleko idące stanowisko skarżącego, że ze wskazanego przepisu należało korzystać, aby umożliwić uzyskanie świadczeń emerytalnych w pełnej wysokości. Kłóciłoby się to bowiem z istotą całej reorganizacji Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Uznać zatem należy, że zarzuty naruszenia prawa materialnego są nieusprawiedliwione. W związku z tym, skoro w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki wynikające z art. 156 k.p.a., stwierdzić wypada, że organy wojskowe zasadnie odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2003 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2006 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.